II SA/Wa 2138/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung Sędziowie WSA Danuta Kania Andrzej Kołodziej (spr.) Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową oddala skargę Komendant Wojewódzki Policji [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2011 r., wydaną na podstawie art. 20 i art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), cofnął K. J. pozwolenie na broń palną gazową. W uzasadnieniu podał, że podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń była informacja o prowadzonym wobec K. J. postępowaniu sądowym o przestępstwo umyślne, polegające na tym, iż w dniu [...] lipca 2010 r. w [...] na ul. [...] prowadził rower, będąc w stanie nietrzeźwości (0,54 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu), tj. o czyn z art. 178a § 2 kk. Sąd Rejonowy [...] wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...], prawomocnym od dnia [...], uznał ww. winnym popełnienia zarzucanego mu czynu i skazał go na karę grzywny oraz orzekł zakaz prowadzenia rowerów na okres jednego roku. Organ wskazał, iż kierując się dyspozycją art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, który nakłada obowiązek wydania decyzji cofającej pozwolenie na broń w przypadku prawomocnego skazania za popełnienie przestępstwa umyślnego, nie było możliwości podjęcia innego rozstrzygnięcia. Organ nie podzielił ponadto argumentacji strony, iż w sprawie winny mieć zastosowanie przepisy ustawy o broni i amunicji sprzed nowelizacji. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił jej: – naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 38, poz. 195) w zw. z art. 61 k.p.a. – wynikające z zastosowania wobec K. J. zasad obrotu bronią palną wedle przepisów obowiązujących od dnia 10 marca 2011 r. w sytuacji, gdy postępowanie faktycznie wszczęto i przeprowadzono w tej sprawie od początku listopada 2010 r., co winno skutkować rozstrzygnięciem na gruncie treści art. 15 ustawy o broni i amunicji w wersji obowiązującej do dnia 10 marca 2011 r. – naruszenie przepisów art. 7 i 8 k.p.a. Z uwagi na powyższe wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania pierwszej instancji oraz rozpoznanie odwołania jako oczywiście uzasadnionego także w trybie art. 132 § 2 k.p.a. przez organ pierwszej instancji. Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji właściwy organ Policji obligatoryjnie cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. W myśl zaś art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego i skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe. Zważywszy, że przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ma charakter obligatoryjny, organ stwierdził, że organy Policji mają obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń w każdym przypadku ujawnienia, iż posiadacz broni należy go grupy osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji, bowiem ustawodawca nie przewidział możliwości pozostawienia broni osobom skazanym za przestępstwo umyślne. Komendant Główny Policji wskazał, iż bezspornie przestępstwo z art. 178a § 2 kk może być popełnione tylko z winy umyślnej, a prawomocne skazanie K. J. za popełnienie tego przestępstwa jest dla organów Policji wiąże. Odnosząc się do kwestii nowelizacji ustawy o broni i amunicji, która weszła w życie z dniem 10 marca 2011 r. i jej stosowania wobec odwołującego stwierdził, iż postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu 23 marca 2011 r., a zatem już po wejściu w życie znowelizowanych przepisów. Natomiast, zgodnie z art. 3 ustawy o zmianie ustawy o broni i amunicji, tylko do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia jej w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe. W ocenie organu przyjęcie przez stronę daty dokonania pierwszej czynności faktycznej przez organ I instancji, jako daty wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie, nie jest trafne. Wszczęcie postępowania z urzędu z inicjatywy organu, może być bowiem poprzedzone czynnościami ustalającymi fakt istnienia sprawy otwartej do rozpatrzenia i załatwienia w drodze decyzji. W tej fazie czynności organu zarysowuje się dopiero indywidualna sprawa administracyjna w jej wstępnym kształcie, zaś zadaniem organu jest ustalenie, czy dana sprawa należy do jego właściwości i czy wymaga podjęcia działań w ramach określonej prawem procedury. Organ wskazał ponadto, wbrew stanowisku strony, że za datę wszczęcia postępowania z urzędu należało uznać pierwszą czynność urzędową organu w sprawie, iż zgodnie z orzecznictwem, za datę wszczęcia postępowania z urzędu uważać należy dzień pierwszej czynności urzędowej dokonanej w sprawie, pod warunkiem, że o tej czynności powiadomiono stronę. W niniejszej sprawie zaś pierwszą czynnością, o której strona została zawiadomiona, było doręczenie jej zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Za niezasadny organ uznał też zarzut naruszenia art. 7 i 8 k.p.a. poprzez celowe zwlekanie najpierw z wszczęciem postępowania, a następnie z wydaniem decyzji, skoro dopiero w październiku 2010 r. organ I instancji dowiedział się o toczącym się wobec strony postępowaniu karnym. Postępowanie zostało wszczęte w chwili, kiedy w Sądzie Rejonowym [...] miała być rozpoznana sprawa K. J. oskarżonego o przestępstwo umyślne z art. 178a § 2 kk. Ponadto organ stwierdził, że podjęcie stosownych decyzji procesowych (w szczególności kiedy postępowanie toczy się z urzędu), objęte jest autonomią woli organu I instancji i to ten organ, a nie strona postępowania, w oparciu o zebrany materiał, decyduje o biegu i kierunku postępowania, czy też wykonywanych czynnościach wyjaśniających. Chybiony jest również, zdaniem organu, wniosek o umorzenie postępowania, ponieważ nie stało się ono bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 k.p.a.), a nadto toczyło się z urzędu, co wyklucza zastosowanie art. 105 § 2 k.p.a. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. J., reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił jej: – rażącą obrazę przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 61 k.p.a., mającą zasadniczy wpływ na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, polegającą na błędnym przyjęciu, iż wszczęcie postępowania w sprawie miało miejsce w dniu 23 marca 2011 r., kiedy w rzeczywistości zostało ono wszczęte z chwilą podjęcia pierwszej czynności procesowej, a więc już na początku listopada 2010 r., – naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrokami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, polegające na zastosowaniu wobec skarżącego zasad obrotu bronią palną wedle przepisów obowiązujących od dnia 10 marca 2011 r., kiedy zgodnie z datą faktycznego wszczęcia postępowania, rozstrzygnięcie winno być oparte na przepisie art. 15 ustawy o broni i amunicji w brzmieniu obowiązującym do 10 marca 2011 r. W związku z powyższym wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, iż podstawowe znaczenie w przedmiotowej sprawie ma prawidłowe ustalenie daty wszczęcia postępowania, co rzutuje na określenie odpowiedniego stanu prawnego. Zwrócił też uwagę, iż procedurze administracyjnej nie jest znany termin "czynności wyjaśniających", przewidzianych w postępowaniu karnym oraz w postępowaniu o wykroczenia. Powołując się o piśmiennictwo i orzecznictwo podniósł, że za datę wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu uznaje się dzień dokonania pierwszej czynności w sprawie. Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że w niniejszej sprawie wszystkie najważniejsze czynności zostały przeprowadzone w listopadzie 2010 r. i to już wtedy powinno zostać wystosowane zawiadomienie o wszczęciu postępowania. Stwierdził ponadto, iż nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania dowodowego przed wszczęciem postępowania z urzędu, na co wskazuje się w orzecznictwie. Podniósł też okoliczność, że skoro przepisy k.p.a. nie statuują wymogu wydania formalnej decyzji o wszczęciu postępowania administracyjnego, a data wszczęcia poprzez treść przepisów przejściowych ma decydujące znaczenie dla interesu prawnego strony, organ administracji powinien te kwestie uwzględnić z uwagi właśnie na słuszny interes obywatela. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Kluczowe znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma określenie daty wszczęcia z urzędu przez Komendanta Wojewódzkiego Policji [...], postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia K. J. pozwolenia na broń palna gazową. Jest to istotne z tego powodu, że z dniem 10 marca 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrokami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 38, poz. 195), zwana dalej ustawą nowelizującą, w której zmianie uległy m.in. przepisy określające przesłanki cofania pozwoleń na broń. Stosownie do treści art. 3 ustawy nowelizującej do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia jej w życie stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwana dalej k.p.a., w przepisie art. 61 § 3 reguluje jedynie datę wszczęcia postępowania na żądanie strony, stanowiąc, iż jest to dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Nie określa natomiast wprost daty wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu. Jednakże należy zwrócić uwagę, iż w przepisie art. 61 § 4 k.p.a. stanowi się, że o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. W związku z tym w doktrynie i orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że jest to data podjęcia przez organ pierwszej czynności w sprawie, spełniającej odpowiednie ogólne wymagania. W postanowieniu z dnia 4 marca 1981 r. (SA 654/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 15) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Za datę taką można uznać dzień pierwszej czynności urzędowej dokonanej w sprawie, której postępowanie dotyczy, przez organ do tego uprawniony, działający w granicach przysługujących mu kompetencji, pod warunkiem, że o czynności tej powiadomiono stronę.". Z kolei w innym orzeczeniu (SA 152/81, GP 1982, nr 1) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że: "Ustalając datę wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu bierze się pod uwagę pierwszą czynność dokonaną przez organ administracji państwowej na zewnątrz w stosunku do strony. Korespondencja wewnętrzna pomiędzy organami nie skutkuje wszczęciem postępowania". Stanowisko powyższe znajduje swoje uzasadnienie przede wszystkim z uwagi na ustanowioną w przepisie art. 10 § 1 k.p.a. zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, której gwarancją jest sankcja wzruszenia decyzji w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Zatem działania organu pierwszej instancji w niniejszej sprawie, mające miejsce w okresie od listopada 2010 r. do marca 2011 r., a polegające na korespondencji m.in. z organami Policji, Prokuraturą, Sądem Rejonowym [...] oraz skierowaniu zapytania o karalności skarżącego do Krajowego Rejestru Karnego, a nie kierowane do strony, wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącego, nie mogły skutkować skutecznym wszczęciem przedmiotowego postępowania. W ocenie Sądu za datę wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego cofnięcia K. J. pozwolenia na broń, należało uznać zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 23 marca 2011 r., doręczone stronie w dniu 25 marca 2011 r. Stąd też w sprawie nie mógł mieć zastosowania przepis art. 3 ustawy nowelizującej, a zatem organy Policji prawidłowo przyjęły za podstawę swoich rozstrzygnięć nowe brzmienie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Stosownie do treści art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Zgodnie zaś z przepisem art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a tej ustawy, pozwolenie na broń nie wydaje się osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego: skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe. Powyższe oznacza obligatoryjne cofnięcie pozwolenia na broń osobie skazanej za przestępstwo umyślne. Nie ulega wątpliwości, iż K. J. wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...], sygn. akt [...], prawomocnym od dnia [...], został skazany za popełnienie przestępstwa określonego w art. 178a § 2 kk, które może być popełniane wyłącznie z winy umyślnej. Zatem wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów Policji są zgodne z prawem. Odnosząc się natomiast do wniosku pełnomocnika skarżącego o umorzenie postępowania administracyjnego, należy wskazać, iż Sąd wyjaśnił na wstępie, na czym polega kontrola sądowadministracyjna działalności organów administracji publicznej i nie obejmuje ona ingerencji w ich kompetencje. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.