II SA/Wa 2138/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2020 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w M. z [...] czerwca 2019 r. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...]Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w R.(zwany dalej organem odwoławczym, organem II instancji), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 w związku z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 – zwanej dalej K.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia K.W. (zwanego dalej skarżącym), utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w M. (zwanego dalej organem I instancji) z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...]w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji wypłaty jednorazowego odszkodowania przysługującego w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] czerwca 2019 r. do Komendy Powiatowej Policji w M. wpłynął wniosek K.W. o wszczęcie postępowania w sprawie wydania decyzji wypłaty jednorazowego odszkodowania przysługującego w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby. We wniosku skarżący wskazał, że został zwolniony ze służby w Policji w dniu [...] lutego 2017 r. Natomiast orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. Rejonowa Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w O. nr [...] uznała skarżącego trwale niezdolnym do służby w Policji, wskazując, że rozpoznane schorzenie pozostaje w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. odmówił jednak wszczęcia postępowania stwierdzając, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek warunkujących wszczęcie postępowania zgodnie z treścią art. 33 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostającej w związku ze służbą (Dz. U. z 2018 r. poz. 1448). Po rozpatrzenia zażalenia skarżącego organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w ww. postanowieniu organu I instancji. Analizując treść powołanego już art. 33 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostającej w związku ze służbą organ odwoławczy stwierdził, że nie zaistniały żadne przesłanki wynikające z powołanego przepisu, zatem postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia odszkodowawczego i jego wysokości nie może być wszczęte. Organ II instancji wyjaśnił też, że zgodnie z art. 61 a § 1 K.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, co też uczynił. Od ww. postanowienia Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K.W. , żądając uchylenia zarówno zaskarżonego, jak też poprzedzającego je postanowienia. Skarżący podkreślił, że orzeczeniem właściwej komisji lekarskiej został uznany trwale niezdolnym do służby w Policji, a rozpoznane schorzenie pozostaje w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby. Nadto skarżący zarzucił, że przed skierowaniem go na komisję lekarską nikt nie zweryfikował przebiegu jego służby pod kątem kategorii prowadzonych postępowań przygotowawczych, sposobu ich zakończenia, jak też kwestii narażania jego życia i zdrowia podczas służby. W ocenie skarżącego jego służba na rzecz bezpieczeństwa mieszkańców powiatu [...] związana była z najwyższymi obciążeniami psychicznymi i wymagała ciągłego napięcia, co spowodowało ogromny stres i odbiło się na zdrowiu skarżącego, czego skutki już odczuwa i odczuwać będzie do końca życia. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w R. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Nadto, organ II instancji poinformował, że pomimo wydanych postanowień skarżący pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. zwrócił się z ponownym wnioskiem o jednorazowe odszkodowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowe postanowienie według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego jako wadliwe. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ wyjaśnił w sposób wyczerpujący, brak istnienia podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie. Materia odmowy wszczęcia postępowania została uregulowana w przepisie art.61a § 1 K.p.a. Zgodnie z brzmieniem w/powołanej normy prawnej gdy żądanie o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca w zacytowanym przepisie rozróżnił więc dwie sytuacje, w których nie będzie możliwe wszczęcie postępowania. Pierwsza z nich dotycząca przymiotu strony, nie budzi żadnych wątpliwości. Oczywistym jest bowiem, ze inicjatorem postępowania, może być jedynie podmiot, któremu przysługiwać będzie w danym postępowaniu przymiot strony (zgodnie z regulacją art. 28 K.p.a.). Druga z przesłanek oznaczonych w art. 61a § 1 K.p.a. ma zaś zdecydowanie szerszy zakres. Odsyła bowiem do "innych uzasadnionych przyczyn" dla których postępowanie nie może być wszczęte. W ocenie tut. Sądu istnienie tej przesłanki powinno być badane przede wszystkim w odniesieniu do kompetencji organu a w szczególności do tego, czy organ posiada uprawnienie do wszczęcia danego postępowania (tj. czy przepis prawa upoważnia organ do wydawania wiążącego rozstrzygnięcia w danej sprawie). Jeśli więc okazałoby się, że przepis prawa będący podstawą wniosku inicjującego postępowanie, nie upoważnia organu do prowadzenia tego konkretnego postępowania, organ winien wydać postanowienie w trybie omawianego przepisu art. 61a K.p.a. Należy zaś pamiętać o tym, że w/w rozstrzygnięcie, nie zapada nigdy z przyczyn merytorycznych tj. z uwagi na stwierdzenie, że konkretne żądanie strony nie jest zasadne. Przenosząc powyższe na realia faktyczne niniejszej sprawy uznać należało, iż organ w sposób nieprawidłowy zastosował normę art. 61a K.p.a. Podstawą prawną żądania inicjującego postępowanie administracyjne strona uczyniła art. 33 ustawy z 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku (...). W myśl zaś art. 34 ust.3 w/powołanego aktu prawnego, w przypadku funkcjonariusza zwolnionego ze służby przed ustaleniem uszczerbku na zdrowiu doznanego wskutek choroby oraz funkcjonariusza zaginionego decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje kierownik jednostki organizacyjnej, w której funkcjonariusz ostatnio pełnił służbę. Powyższe świadczy więc niezbicie o tym, iż organ do którego wpłynął wniosek inicjujący postępowanie był uprawniony do władczego działania w sprawie i do merytorycznego rozpoznania sprawy. Tej z resztą okoliczności organy policji nigdy nie kwestionowały na żadnym etapie postępowania. Stąd więc, skoro Komendant Powiatowy Policji w M. był uprawniony do merytorycznego rozpoznania sprawy, nie powinien odmawiać wszczęcia niniejszego postępowania. Przepis art. 61a K.p.a. nie dotyczy bowiem tego rodzaju przypadków. Dodać także należało, iż treść sentencji skarżonego postanowienia pozostawała w oderwaniu od treści jego uzasadnienia, co również stanowi uchybienie rzutujące na poprawność rozstrzygnięcia. Podstawą rozstrzygnięcia organ uczynił przesłanki natury formalnej. W uzasadnieniu postanowienia organ zwarł zaś motywy o charakterze merytorycznym nie dopatrując się przesłanek materialno-prawnych. Do tego rodzaju konkluzji, organ mógłby zaś co do zasady dojść ale dopiero po wszczęciu żądanego postępowania i po merytorycznej ocenie jego zasadności. Niedopuszczalnym jest zaś wypowiadanie się przez organ co do meritum sprawy, bez uprzedniego wszczęcia postępowania i merytorycznej analizie jego zasadności. W tym stanie sprawy, uznając że skarżone postanowienie narusza prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.). Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobowiązany do tego, aby uczynić to z uwzględnieniem konkluzji tut. Sądu zawartych w niniejszym uzasadnieniu.