II SA/Wa 2138/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi B.S. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowa wszczęcia postępowania oddala skargę. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (zwany dalej Prezesem UODO/organem) postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] (zwane dalej postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r.) po rozpoznaniu skargi Pani B. S. (zwanej dalej stroną/skarżącą), na udostępnienie jej danych osobowych, osobom nieuprawnionym, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Skarżąca wniosła do organu skargę, na udostępnienie jej danych osobowych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. S. Pana G. C.(zwanego dalej Komornikiem), prowadzącego Kancelarię Komorniczą nr [...] w R. S. przy pl. [...] II [...], osobom nieuprawnionym. Wskazała, że Komornik, prowadzący przeciwko niej postępowania egzekucyjne w kilkunastu sprawach "Km", pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. poinformował osobę trzecią – R.S., właściciela zajętych ruchomości, o zajęciu ruchomości "rzekomo" należących do skarżącej, a ponadto dozorcy doręczył protokół zajęcia ruchomości. W ocenie skarżącej poinformowanie zarówno dozorcy, jak i osoby trzeciej - właściciela ruchomości zajętych o orzeczeniach sądowych dotyczących jej osoby narusza przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych. W ocenie skarżącej nie zachodzi także żadna z okoliczności przewidzianych w przepisie art. 23 ww. ustawy, zezwalających na udostępnianie danych dotyczących jej zadłużenia oraz orzeczeń sądowych osobie trzeciej oraz dozorcy. W związku z tym wniosła o przeprowadzenie kontroli postępowania Komornika z punktu widzenia naruszenia przepisów ustawy z dnia 29 sierpniami 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 922) polegającego na ujawnieniu wobec osób nieuprawnionych szczegółowych informacji dotyczących stanu jej zadłużenia w prowadzonych przeciwko niej postępowaniach egzekucyjnych. Prezes UODO wskazał, że zgodnie z art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: Kpa), gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie odmowie wszczęcia postępowania. Stwierdził, że w czasie, gdy miały miejsce zdarzenia opisane w skardze, tj. w 2017 r. obowiązywały przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 922 ze zm., zwanej dalej ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r.). Przepisy te określały zasady przetwarzania danych osobowych do 24 maja 2018 r. natomiast od 25 maja 2018 r., obowiązują przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem 2016/679 / RODO), oraz ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1781 zwanej dalej ustawą z dnia 10 maja 2018 r.). Zdaniem organu opisane w treści skargi zdarzenia, nie mogą być rozpatrywane w toku postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji w oparciu o przepisy rozporządzenia 2016/679. Podniósł, że proces przetwarzania danych osobowych przez skarżony podmiot rozpoczął się i zakończył przed 25 maja 2018 r. Wskazał, że art. 99 ust. 1 rozporządzenia 2016/679 wskazuje, że niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie od dnia 25 maja 2018 r. W związku z tym, przepisy rozporządzenia 2016/679 mają zastosowanie wyłącznie w sprawach, w których skargę wniesiono od 25 maja 2018 r. i w tej dacie kwestionowany proces przetwarzania danych osobowych trwał. Wskazał, że zgodnie z motywem 122 rozporządzenia 2016/679 "każdy organ nadzorczy powinien być właściwy na terytorium swojego państwa członkowskiego do wykonywania uprawnień i wypełniania zadań powierzonych mu w myśl niniejszego rozporządzenia. (...) Powinno to dotyczyć rozpatrywania skarg wnoszonych przez osoby, których dane dotyczą, prowadzenia postępowań w sprawie stosowania niniejszego rozporządzenia oraz uświadamiania ryzyka, zasad, zabezpieczeń i praw związanych z przetwarzaniem danych osobowych. Podkreślił, że zgodnie z art. 55 ust. 1 rozporządzenia 2016/679 każdy organ nadzorczy jest właściwy do wypełniania zadań i wykonywania uprawnień powierzonych mu zgodnie z niniejszym rozporządzeniem na terytorium swojego państwa członkowskiego, natomiast do zadań organu nadzorczego należy prowadzenie postępowań w sprawie stosowania tego rozporządzenia (art. 57 ust. 1 lit. h rozporządzenia 2016/679). Prezes UODO zauważył, że art. 58 rozporządzenia 2016/679 określa uprawnienia organu nadzorczego. Przepisy art. 58 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia 2016/679 wyliczają uprawnienia przysługujące każdemu organowi nadzorczemu - uprawnienia do prowadzenia postępowań, uprawnienia naprawcze i do nakładania kar, uprawnienia do udzielania zezwoleń i uprawnienia doradcze oraz uprawnienia do zgłaszania naruszeń organom wymiaru sprawiedliwości oraz do udziału w postępowaniu sądowym. Ocena dokonywana przez Prezesa UODO w każdym przypadku służy zbadaniu zasadności skierowania pod adresem określonego podmiotu rozstrzygnięcia odpowiadającego dyspozycji art. 58 ust. 2 rozporządzenia 2016/679 służącego przywróceniu stanu zgodnego z prawem. W tej sprawie organ nadzorczy nie ma możliwości zastosowania przysługujących mu uprawnień naprawczych. Zdarzenia, których przedmiotowa skarga dotyczy zakończyły się przed dniem [...] maja 2018 r., a postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało zainicjowane po dniu [...] maja 2018 r.  Wskazał, że kwestionowane w skardze zdarzenia miały miejsce i zakończyły się w czasie, gdy obowiązywały przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., a postępowanie administracyjne przed organem nadzorczym zostało zainicjowane w czasie, gdy zaczęły obowiązywać przepisy ustawy z dnia 10 maja 2018 r., do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie jest możliwe zastosowanie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Podniósł, że art. 160 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. stanowi, że jedynie postępowania, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 2018 r., są prowadzone przez Prezesa UODO, na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Tym samym uznał, że Prezes UODO nie ma możliwości prowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., gdyż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 2018 r. Jego zdaniem brak jest również podstawy do korzystania przez Prezesa UODO z uprawnień przewidzianych w uchylonej ustawie z 29 sierpnia 1997 r., w tym do oceny zgodności zachowania administratora z ww. przepisami w przypadku, gdy skarżony proces przetwarzania nie był kontynuowany po 25 maja 2018 r. Wskazał, że organ nie może dokonać oceny zgodności kwestionowanych w skardze działań administratora z rozporządzeniem 2016/679, ponieważ zdarzenie będące przedmiotem skargi ma charakter zakończony i nie było kontynuowane po 25 maja 2018 r. Zauważył, że brak jest obecnie przepisów kompetencyjnych uprawniających organ do prowadzenia postępowania w przedmiocie oceny zgodności działania administratora z przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Mając powyższe na uwadze Prezes UODO uznał, że w niniejszej sprawie zachodzi "inna uzasadniona przyczyna" obligująca tut. organ do odmowy wszczęcia postępowania. Skargę na powyższe postanowienie organu wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zarzucając naruszenie: 1. art. 61 a par. 1 Kpa poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, kiedy nie występuje żadna z podstaw zastosowania tego przepisu; 2. art. 160 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, jakoby przepis ten uniemożliwiał prowadzenie postępowania administracyjnego dotyczącego zdarzeń zaistniałych w okresie obowiązywania ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, w odniesieniu do których zawiadomienie zostało złożone po dniu 25 maja 2018 r.; 3. art. 7 Kpa, art. 8 par. 1 Kpa, art. 9 Kpa, art. 10 par. 1 Kpa poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności czy w dacie 25 maja 2018 r. proces przetwarzania danych osobowych nadal trwał oraz poprzez uniemożliwienie stronom niniejszej sprawy wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, w tym składania wniosków dowodowych, wypowiedzenia się co do zebranego materiału, czego skutkiem było niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy; Jej zdaniem dokonana przez Prezesa UODO interpretacja przepisów intertemporalnych prowadzi do nieprawdopodobnej sytuacji, gdy stan faktyczny, który zaistniał pod rządami ustawy z 1997 r., zgłoszony następnie w treści skargi Prezesowi UODO pod rządami ustawy z 2018 r. pozostawałby w swoistej próżni prawnej. Pomimo, że zarówno w 2017 r. (działanie administratora będące przedmiotem skargi), jak i w 2020 r. (data zgłoszenia skargi do Prezesa UODO) obowiązywała bez przerwy ta czy inna ustawa regulująca ochronę danych osobowych, to na skutek dokonanej przez organ wykładni dane osobowe skarżącej nie podlegałyby ochronie. Działanie takie, zdaniem skarżącej, trudno uznać za zgodne z przepisami Kpa formułującymi zasady ogólne postępowania administracyjnego. Uznała, że przytoczony przez organ przepis art. 160 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. w ust. 1 i 2 wcale nie przemawia za przyjęciem stanowiska sprowadzającego się do odmowy wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Przepis ten dotyczy bowiem szczególnej sytuacji, gdy postępowania prowadzone przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, zostały wszczęte i nie zostały zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 2018 r. Postępowania takie prowadzi Prezes UODO w oparciu o przepisy ustawy o ochronie danych osobowych z 1997 r. zgodnie z regułami wyznaczonymi przepisami Kpa. Przepis ten jednak wcale nie rozstrzyga kwestii, którą ustawę należy zastosować, gdy zdarzenie miało miejsce pod rządami wcześniejszej ustawy a zgłoszenie nastąpiło pod rządami nowej. Jej zdaniem, z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, nie wynika by organ dokonał jakichkolwiek ustaleń dotyczących okresów trwania postępowań egzekucyjnych, w toku których miało miejsce przetwarzanie danych osobowych skarżącej. Chodzi tu zaś o postępowania egzekucyjne o sygnaturach akt: KM [...]; KM [...]; KM [...]; KM [...]; KM [...]; KM [...]; KM [...]; KM [...]; KM [...]; KM [...], KM [...], KM [...], KM [...]; KM [...]; KM [...]; KM [...]. Podniosła, że organ nie ustalił w szczególności, czy postępowania te toczyły się na dzień [...] maja 2018 r., co miałoby istotne znaczenie z punktu widzenia zastosowania ustawy o ochronie danych osobowych z 10 maja 2018 r. oraz rozporządzenia RODO, nawet przy przyjętym przez organ założeniu, że te akty normatywne stosuje się wyłącznie do przetwarzania danych po 25 maja 2018 r. Podniosła, że z informacji uzyskanych już po złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania, organ egzekucyjny przekazał dane dotyczące zadłużenia nie tylko wyznaczonemu dozorcy oraz R S , ale także wszystkim występującym we wskazanych wyżej sprawach wierzycielom. W związku z powyższym wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Prezesowi Urzędu Ochrony Danych Osobowych celem prowadzenia postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie organu z dnia [...] marca 2021 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie w zakresie udostępnienia danych osobowych, osobom nieuprawnionym. Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając zaskarżone postanowienie według powyższych kryteriów, uznać należy, iż jest ono poprawne. Skarżąca wniosła do organu skargę, na udostępnienie jej danych osobowych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. S. Pana G. C.(zwanego dalej Komornikiem), prowadzącego Kancelarię Komorniczą nr [...] w R. S. przy pl. [...] [...], osobom nieuprawnionym. Wskazała, że Komornik, prowadzący przeciwko niej postępowania egzekucyjne w kilkunastu sprawach "Km", pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. poinformował osobę trzecią – R. S., właściciela zajętych ruchomości, o zajęciu ruchomości "rzekomo" należących do skarżącej, a ponadto dozorcy doręczył protokół zajęcia ruchomości. W ocenie skarżącej poinformowanie zarówno dozorcy, jak i osoby trzeciej - właściciela ruchomości zajętych o orzeczeniach sądowych dotyczących jej osoby narusza przepis art 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. W ocenie skarżącej nie zachodzi także żadna z okoliczności przewidzianych w przepisie art. 23 ww. ustawy, zezwalających na udostępnianie danych dotyczących jej zadłużenia oraz orzeczeń sądowych osobie trzeciej oraz dozorcy. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się zatem do oceny tego, czy organ wyjaśnił w sposób wyczerpujący, brak istnienia podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie. Materia odmowy wszczęcia postępowania została uregulowana w przepisie art. 61a § 1 Kpa. Zgodnie z brzmieniem w/powołanej normy prawnej, gdy żądanie o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca w zacytowanym przepisie rozróżnił więc dwie sytuacje, w których nie będzie możliwe wszczęcie postępowania. Pierwsza z nich dotycząca przymiotu strony, nie budzi żadnych wątpliwości. Oczywistym jest bowiem, że inicjatorem postępowania, może być jedynie podmiot, któremu przysługiwać będzie w danym postępowaniu przymiot strony (zgodnie z regulacją art. 28 Kpa). Druga z przesłanek oznaczonych w art. 61a § 1 Kpa ma zaś zdecydowanie szerszy zakres. Odsyła bowiem do "innych uzasadnionych przyczyn", dla których postępowanie nie może być wszczęte. W ocenie tut. Sądu istnienie tej przesłanki powinno być badane przede wszystkim w odniesieniu do kompetencji organu a w szczególności do tego, czy organ posiada uprawnienie do wszczęcia danego postępowania (tj. czy konkretny przepis prawa upoważnia organ do wydawania wiążącego rozstrzygnięcia w danej sprawie). Jeśli więc okazałoby się, że przepis prawa będący podstawą wniosku inicjującego postępowanie, nie upoważnia organu do prowadzenia tego konkretnego postępowania, organ winien wydać postanowienie w trybie omawianego przepisu art. 61a Kpa. Należy zaś pamiętać o tym, że ww. rozstrzygnięcie, nie zapada nigdy z przyczyn merytorycznych, tj. z uwagi na stwierdzenie, że konkretne żądanie strony nie jest zasadne. Sąd podziela stanowisko organu, że w niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła z żądaniem, które nie mieści się w jego kompetencjach, a zatem zaistniała przesłanka odmowy wszczęcia postępowania z "innych uzasadnionych przyczyn". Jakkolwiek przyczyny te nie zostały skonkretyzowane w Kpa, rozumie się przez nie takie, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w danej sprawie, np. gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, brak jest przedmiotu postępowania. Jak wynika z akt sprawy kwestionowane przez skarżącą przetwarzanie jej danych osobowych miało miejsce dnia 24 sierpnia 2017 r., tj. w okresie obowiązywania ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.. Przepisy te określały zasady przetwarzania danych osobowych do dnia 24 maja 2018 r. Od dnia 25 maja 2018 r., obowiązują przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE RODO, oraz ustawy z dnia 10 maja 2018 r. Oznacza to, że opisane w treści skargi zdarzenie nie może być rozpatrywane w toku postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji w oparciu o przepisy RODO. Proces przetwarzania danych osobowych przez skarżony podmiot rozpoczął się i zakończył przed 25 maja 2018 r. Artykuł 99 ust. 1 RODO, wprost wskazuje, że niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie od dnia 25 maja 2018 r. W związku z tym, przepisy RODO mają zastosowanie wyłącznie w sprawach, w których skargę wniesiono od 25 maja 2018 r. i w tej dacie kwestionowany proces przetwarzania danych osobowych trwał. W art. 58 RODO określone są uprawnienia nadzorcze organu w tym uprawnienia naprawcze, których w niniejszej sprawie organ nie może zastosować. Zdarzenie, którego dotyczy skarga zakończyło się przed 25 maja 2018 r., a skarga została złożona dnia [...] sierpnia 2020 r., tj. w okresie obowiązywania ustawy o ochronie danych osobowych z 2018 r. W niniejszej sprawie nie znalazł również zastosowania artykuł 160 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie danych osobowych z 2018 roku, który stanowi, że jedynie postępowania, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy z dnia 10 maja 2018 r., tj. 25 maja 2018 r., są prowadzone przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, na podstawie ustawy z 1997 roku. W niniejszej sprawie postępowanie zostało zainicjowane skargą z dnia [...] sierpnia 2020 r. dotyczącą zdarzenia z dnia [...] sierpnia 2017 r. a więc przepis powyższy nie ma zastosowania. Podsumowując, Sąd podziela stanowisko, że Prezes Urzędu może podejmować jedynie takie działania, które mieszczą się w posiadanych przez niego kompetencjach art. 58 ust. 2 RODO. Skoro więc skarżąca wystąpiła z żądaniem, które nie mieści się w kompetencjach przyznanych Prezesowi UODO, a zatem zachodzi przesłanka odmowy wszczęcia postępowania z "innych uzasadnionych przyczyn". W tym stanie rzeczy należy uznać, że organ nie dopuścili się naruszenia przepisu art. 61 a § 1 Kpa poprzez jego błędne zastosowanie. Zdaniem Sądu, co zostało wyjaśnione powyżej, organ właściwie zinterpretowali przepis art. 160 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. i nie można podzielić stanowiska skarżącej jakoby dokonano błędnej wykładni przepisu. Zdaniem Sądu zarzuty naruszenia przepisów art. 7 Kpa, art. 8 § 1 Kpa, art. 9 Kpa, art. 10 § 1 Kpa poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności czy w dacie 25 maja 2018 r. proces przetwarzania danych osobowych nadal trwał oraz poprzez uniemożliwienie stronom niniejszej sprawy wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, w tym składania wniosków dowodowych, wypowiedzenia się co do zebranego materiału, czego skutkiem było niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, są bezzasadne. Należy zauważyć, że ze złożonego przez skarżącą pisma i jego załączników wynika, iż kwestionowany przez nią proces przetwarzania jej danych osobowych został zakończony a zdarzenia miały charakter jednorazowego udostępnienia i polegały na jednorazowym udostępnieniu tych danych podmiotom, w ocenie skarżącej, nieuprawnionym. Dokumentacja zawarta w aktach wskazuje, że jednorazowe i zakończone zdarzenia miały miejsce w 2017 r., to jest przed wejściem w życie rozporządzenia 2016/679, podczas gdy skargę na naruszenie jej prawa do ochrony danych osobowych skarżąca złożyła do Prezesa UODO dopiero w sierpniu 2020 r. Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organ wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ rozstrzygając sprawę - oparł się na materiale prawidłowo zebranym, i dokonał jego wszechstronnej oceny a stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, organ uzasadnił w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 Kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.