II SA/Wa 2144/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spraw.), Protokolant Joanna Ukalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2006 r. sprawy ze skargi S. K. przedstawicielki ustawowej małoletnich P. K., M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), którą to decyzją odmówił przyznania S. K., przedstawicielce ustawowej małoletnich P. K. i M. K., świadczenia w drodze wyjątku - renty rodzinnej. W uzasadnieniu decyzji, powołując się na dyspozycję art. 83 ust. 1 cyt. wyżej ustawy, organ stwierdził, iż nie zostały spełnione łącznie przesłanki określone w tym przepisie. Podkreślił, iż renta rodzinna po zmarłym nie może być przyznana, ponieważ w sprawie nie zostały wykazane okoliczności usprawiedliwiające bezczynność zawodową zmarłego. Wskazał, że udowodniony okres składkowy ojca dzieci przypada na [...] sierpnia 1998 r. i od tej daty do daty zgonu w dniu [...] listopada 2004 r., a więc przez 6 lat i 7 miesięcy nie został udokumentowany jakikolwiek okres, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenie społeczne. Podkreślił, iż w powyższym okresie nie była wobec ubezpieczonego orzeczona całkowita niezdolność do pracy z powodu choroby. Wskazał, że choroba [...] nie może stanowić okoliczności usprawiedliwiającej bezczynność zawodową. Powyższa decyzja Prezesa ZUS stała się przedmiotem skargi S. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżąca podnosiła, iż jej zmarły mąż [...], nie łożył na utrzymanie rodziny. Wywodziła, że nie posiada wraz z dziećmi środków utrzymania, a wydana przez Prezesa ZUS decyzja krzywdzi ją i jej dzieci. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym, do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Podkreślić należy, iż prawo do renty rodzinnej jest prawem pochodnym, wynikającym od uprawnień osoby ubezpieczonej do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, a zatem brak uprawnień do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, pociąga za sobą również brak uprawnień członków rodziny do renty rodzinnej po ubezpieczonym. Dochodzone świadczenie nie jest bowiem świadczeniem przyznawanym z uwagi na potrzeby, nawet najbardziej uzasadnione, ale świadczeniem pochodnym od okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Omawiany przepis art. 83 ust. 1 ustawy umożliwia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, jeżeli istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające niespełnienie warunków niezbędnych dla przyznania świadczenia w zwykłym trybie (na przykład usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek), przy jednoczesnej niemożności podjęcia pracy przez starającego się o to świadczenie z uwagi na jego wiek lub orzeczoną niezdolność do wykonywania pracy. Zaznaczyć należy, iż przesłanki, o których mowa w art. 83 cyt. wyżej ustawy, muszą być spełnione kumulatywnie (łącznie), co oznacza, że brak zaistnienia chociażby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania renty rodzinnej. W rozpatrywanej sprawie nie zostało wykazane, że zmarły ojciec małoletnich z uwagi na szczególne okoliczności zaprzestał zatrudnienia powiązanego z opłacaniem składek na ubezpieczeie społeczne. Zmarły w wieku 45 lat ojciec dzieci legitymował się 18-letnim okresem ubezpieczenia, w tym w ocenianym do uprawnień 10-leciu niespełna 2,5-letnim okresem ubezpieczenia, przy czym ostatni okres ubezpieczenia upłynął ponad 6,5 roku przed zgonem. Podkreślić należy, iż choroba [...], którą dotknięty był ojciec dzieci (nieleczona), zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, nie zalicza się do kategorii okoliczności szczególnych usprawiedliwiających bezczynność zawodową. Dodać należy, iż sama trudna sytuacja rodzinna i materialna rodziny nie stanowi samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia w trybie art. 83 ust. 1 omawianej ustawy. Z powyższych względów Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.