II SA/Wa 2146/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Joanna Kube, Eugeniusz Wasilewski (spr.), Protokolant Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2008 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego oddala skargę E. S., wnioskiem z dnia [...] października 2006 r., skierowanym do [...] Kuratora Oświaty, wystąpiła o wszczęcie postępowania kwalifikacyjnego na stopień awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 9b ust. 3 i ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t. j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 z późn. zm.), [...] Kurator Oświaty odmówił nadania E. S. stopnia nauczyciela dyplomowanego z uwagi na niespełnienie wymagań kwalifikacyjnych do zajmowania stanowiska nauczyciela przyrody. W motywach rozstrzygnięcia organ podał, iż zainteresowana legitymuje się dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych [...] w O. w zakresie [...] - nr [...] z dnia [...] lipca 1997 r., dyplomem ukończenia studiów wyższych magisterskich Uniwersytetu w B. w zakresie [...] - nr [...] z dnia [...] kwietnia 1999 r. oraz świadectwem ukończenia studiów podyplomowych [...] w B. w zakresie nauczania [...] przyrody - nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r. Wskazał, iż nauczycielka nie spełnia kwalifikacji wynikających z § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288 z późn. zm.) do pracy na stanowisku nauczyciela przyrody w szkole podstawowej. Organ podał ponadto, iż dostarczone przez E. S. pisma wyjaśniające Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w G. w sprawie stwierdzenia kwalifikacji do nauczania przedmiotu przyrody oraz pismo Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia [...] sierpnia 2006 r. nie stanowią potwierdzenia uzyskania przez E. S. kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela przyrody. W odwołaniu, skierowanym do Ministra Edukacji Narodowej, E. S. zarzuciła powyższej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, m. in. art. 9 ust. 2 i art. 9b ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela, art. 12 ustawy z dnia 15 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw, a także § 4 i § 20 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. Ponadto podniosła, iż przy jej wydawaniu zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego poprzez niedostateczne ustalenie stanu faktycznego, w tym przede wszystkim jej kwalifikacji, wynikających z faktu ukończenia studiów podyplomowych z zakresu nauczania [...] przyrody. Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 9b ust. 7 pkt 3 ustawy - Karta Nauczyciela, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] grudnia 2006 r., nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż stosownie do art. 9b ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela, warunkiem nadania nauczycielowi mianowanemu stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego jest: spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego oraz uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej. Brak jednego z warunków skutkuje odmową nadania nauczycielowi stopnia awansu. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż zainteresowana nie spełniła wymagań kwalifikacyjnych, bowiem nie można uznać studiów podyplomowych w zakresie nauczania [...] przyrody, ukończonych przez E. S. w 2002 r., za studia podyplomowe nadające kwalifikacje do nauczania przyrody. Organ stwierdził, iż studia ukończone przez zainteresowaną realizowane były przez uczelnię przed wejściem w życie przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 września 2003 r. w sprawie standardów kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 170, poz. 1655) i rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 września 2004 r. w sprawie standardów kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 207, poz. 2110), stąd nie można do nich odnosić wymagań wynikających z ww. przepisów. Niemniej jednak studia rozpoczęte przed ich wejściem w życie, jeśli miały nadać nauczycielowi dodatkowe kwalifikacje, powinny być realizowane zgodnie z zakresem przedmiotu nauczania lub rodzajem zajęć, do których nauczyciel uzyskiwał kwalifikacje. Program studiów podyplomowych powinien zapewnić przygotowanie merytoryczne absolwentów studiów wyższych zawodowych lub studiów magisterskich o kierunku innym niż nauczany przedmiot (rodzaj prowadzonych zajęć) zgodnie z zakresem podstawy kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół, a ponadto obejmować zajęcia z metodyki nauczania danego przedmiotu. Organ odwoławczy zaznaczył, iż z analizy wykazu przedmiotów realizowanych na studiach podyplomowych ukończonych przez E. S. wynika, że na metodykę nauczania przyrody w zakresie treści i umiejętności biologicznych, fizycznych, geograficznych i chemicznych przeznaczono 30 godzin zajęć teoretycznych i 95 godzin zajęć praktycznych i uznał, iż zakres i wymiar godzin tych zajęć nie zapewnia wystarczającego przygotowania merytorycznego do nauczania przedmiotu przyrody. Przy uwzględnieniu zakresu przygotowania merytorycznego zainteresowanej, wynikającego z ukończenia studiów magisterskich w zakresie [...], program studiów podyplomowych nie umożliwił jej uzyskania wiedzy i umiejętności odpowiednich do nauczania przyrody. Na powyższą decyzję E. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie i potwierdzenie kwalifikacji do nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego. Decyzji organu II instancji zarzuciła: - naruszenie prawa materialnego - art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 9b ust. 1 pkt 1 ustawy - Karta Nauczyciela oraz § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (...) przez nieuwzględnienie kwalifikacji nabytych w oparciu o zakres programu realizowanego na studiach podyplomowych kwalifikacyjnych z przedmiotu przyrody, - nieuwzględnienie przez organ, iż w momencie ukończenia studiów podyplomowych nie obowiązywał żaden akt prawny, który określałby standardy kształcenia nauczycieli oraz błędną, w związku z powyższym, interpretację pojęcia "zakresu nauczanego przedmiotu", - brak wzięcia pod uwagę faktu, iż szkoły wyższe mają prawo do określania zakresu kształcenia niezbędnego do nabycia stosownych kwalifikacji, - nieuznanie, iż wymagane kwalifikacje, zgodnie z brzmieniem § 3 pkt 3 i § 4 pkt 3 powołanego rozporządzenia z dnia 10 września 2002 r., można było nabyć kończąc również kurs kwalifikacyjny z zakresu nauczanego przedmiotu. W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej wniósł o jej oddalenie, przedstawiając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 9b ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t. j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 z późn. zm.), warunkiem nadania nauczycielowi mianowanemu stopnia nauczyciela dyplomowanego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a-3, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po dokonaniu analizy dorobku zawodowego nauczyciela i przeprowadzonej rozmowie. Niespełnienie choćby jednej z ww. przesłanek obliguje organ sprawujący nadzór pedagogiczny do odmowy nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego (art. 9b ust. 4 i 6 ustawy - Karta Nauczyciela). Stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje. Kwalifikacje wymagane od nauczycieli określa rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288 z późn. zm.). Według § 4 tego rozporządzenia, kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkołach podstawowych posiada osoba, która legitymuje się dyplomem ukończenia: 1) studiów magisterskich na kierunku (specjalności) zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne lub 2) studiów magisterskich na kierunku innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć, która ponadto posiada przygotowanie pedagogiczne i ukończyła studia podyplomowe z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć lub 3) studiów wyższych zawodowych na kierunku (specjalności) zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne lub 4) studiów magisterskich na kierunku innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć albo dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych na kierunku (specjalności) innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć, która ponadto posiada przygotowanie pedagogiczne i ukończyła studia podyplomowe lub kurs kwalifikacyjny z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć lub 5) zakładu kształcenia nauczycieli w specjalności zgodnej z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć albo 6) zakładu kształcenia nauczycieli w specjalności innej niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć, która ponadto ukończyła kurs kwalifikacyjny z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć. Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do ustalenia, czy skarżąca w dacie wydania decyzji ostatecznej spełniała warunki do nadania jej stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego poprzez posiadanie kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela przyrody. W ocenie Sądu, przyjęcie przez organ, że skarżąca nie posiada kwalifikacji do nauczania przyrody, a tym samym nie spełnia wymagań kwalifikacyjnych do nadania jej kolejnego stopnia awansu zawodowego nauczyciela, znajduje uzasadnienie w obowiązującym prawie. Skarżąca legitymuje się dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych [...] w O. w zakresie [...] oraz studiów wyższych magisterskich Uniwersytetu w B. w zakresie [...], a zatem kierunków innych, aniżeli nauczany przedmiot - przyroda. W przypadku absolwentów studiów wyższych zawodowych lub studiów magisterskich o kierunku nieodpowiadającym nauczanemu przedmiotowi, program podjętych przez nich studiów podyplomowych powinien zapewnić przygotowanie merytoryczne zgodnie z zakresem podstawy kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół, a ponadto obejmować zajęcia z metodyki nauczania danego przedmiotu. E. S. ukończyła studia podyplomowe w [...] w B. w zakresie nauczania [...] przyrody. W ocenie organu z porównania treści świadectwa ukończenia studiów podyplomowych z programem nauczania przyrody w szkole podstawowej wynika, iż program tych studiów nie obejmował całości zagadnień zawartych w szkolnym programie nauczania tego przedmiotu, zaś zagadnienia z metodyki nauczania przyrody w szkole podstawowej zostały uwzględnione w programie studiów w niewielkim stopniu. Odbyte przez skarżącą studia podyplomowe w zakresie nauczania [...] przyrody dotyczyły innej dziedziny, aniżeli ukończone przez nią studia magisterskie, nie miały więc na celu uzupełnienia czy podniesienia kwalifikacji z zakresu posiadanego już wykształcenia wyższego. Nie można ich uznać za studia podyplomowe, które w myśl § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (...) nadawałyby kwalifikacje do nauczania przyrody. Wymiar godzin i zakres ukończonych studiów nie zapewniał bowiem wystarczającego przygotowania merytorycznego w przedmiocie przyrody, nie dawał tym samym uprawnienia do jej nauczania w szkole podstawowej i gimnazjum. Powyższe należy odnieść również do kursów kwalifikacyjnych, o których mowa w § 3 pkt 3 oraz w § 4 pkt 3 powołanego rozporządzenia, na naruszenie których powołuje się skarżąca. Na taką ocenę nie ma wpływu fakt, iż Dyrektor Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w G. uznał, iż skarżąca, w związku z ukończeniem studiów podyplomowych, ma kwalifikacje uprawniające do nauczania przyrody. Wymagane kwalifikacje zawodowe zawarte w akcie nadania stopnia awansu zawodowego nauczycieli określają bowiem, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, organy oświatowe nadające stopnie awansu zawodowego. Ocena danych studiów podyplomowych, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 lipca 2001 r. (sygn. akt II SA 1094/01, publ. LEX nr 54194), należy również do tych organów. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, kurator oświaty ma prawo samodzielnie oceniać spełnienie wymogów kwalifikacyjnych, gdyż jest organem, który odpowiada za nadanie stopnia awansu zawodowego, co wynika z treści art. 9b ust. 4 ustawy - Karta Nauczyciela. Oznacza to, że organ sprawujący nadzór pedagogiczny musi dokonać samodzielnej oceny materiału dowodowego pod kątem wszystkich przesłanek warunkujących dopuszczalność nadania mianowanemu nauczycielowi stopnia nauczyciela dyplomowanego. Należy również wskazać, iż wprawdzie studia podyplomowe zostały ukończone przez skarżącą przed wejściem w życie rozporządzeń dotyczących standardów kształcenia nauczycieli, przez co nie można odnosić do nich wymagań tam zawartych, jednak, jak słusznie wskazał organ, studia takie powinny być realizowane zgodnie z zakresem przedmiotu nauczania lub rodzajem zajęć, do których nauczyciel uzyskiwał kwalifikacje. Prawidłowo więc organy orzekające uznały, iż skarżąca nie posiada wystarczających kwalifikacji do pracy na stanowisku nauczyciela przyrody w szkole podstawowej i odmówiły jej nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego. W dacie wydania kwestionowanych decyzji nie obowiązywały już przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (...) - Dz. U. Nr 98, poz. 433 z późn. zm., a zatem zarzut ich naruszenia nie jest zasadny. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w wyroku.