II SA/Wa 2148/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 maja 2019 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., zwanej dalej "K.p.a.") utrzymał w mocy swoje postanowienie z [...] maja 2018 r., mocą którego zawiesił postępowanie w sprawie wpisania w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych, pod numerem wpisu "[...]", gdzie odnotowano uczelnię pn. [...] Wyższa Szkoła [...] w [...] (dalej jako "Uczelnia"), zmiany w rubryce piątej (nazwa uczelni) poprzez dodanie oznaczenia "w likwidacji" oraz odnotowania w rubryce jedenastej informacji o postawieniu uczelni w stan likwidacji z dniem [...] października 2017 r. i powołaniu likwidatora. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: - postępowanie wszczęto na wniosek założyciela Uczelni – [...] Wyższej Szkoły [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], zwanej dalej "Skarżącą" oraz "Spółką", reprezentowaną przez wiceprezesa zarządu p. M. K., zwanej dalej: "Wiceprezesem", - organ wskazał, że z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że Spółkę reprezentuje każdy z członków zarządu samodzielnie, z wyjątkiem podejmowania z konta bankowego Skarżącej kwoty powyżej 10 000 zł, w składzie zarządu Spółki występuje jedynie Wiceprezes, - w toku postępowania organ I instancji ustalił, że [...] czerwca 2017 r., Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki podjęło uchwałę nr [...] (dalej jako "Uchwała nr [...]), z której wynika, iż z dniem [...] czerwca 2017 r., ze składu zarządu została odwołana p. J. K. (dotychczasowy prezes zarządu, zwana dalej "Prezesem"), - do siedziby organu wpłynęła także informacja o wydaniu przez Sąd Okręgowy w [...] wyroku z [...] lutego 2018 r. (sygn. akt [...]), którym stwierdzono nieważność Uchwały nr [...]; wskazane orzeczenie nie stało się prawomocne, - mając na uwadze przywołane orzeczenie, Sąd Apelacyjny w [...] w sprawie o sygn. akt [...], z powództwa Prezesa przeciwko Spółce, postanowieniem z [...] lutego 2018 r., udzielił zabezpieczenia roszczenia powódki poprzez zakazanie pozwanej podejmowania czynności przekraczających zakres zwykłych czynności, dotyczących sprawowania funkcji założyciela Uczelni, - ustalono także, że [...] czerwca 2017 r., Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki podjęło Uchwałę nr [...] (dalej jako: "Uchwała nr [...]"), którą odwołano ze składu zarządu Spółki Wiceprezesa, - organ powziął jednocześnie informację o wydaniu przez Sąd Okręgowy w [...], [...] listopada 2017 r., postanowienia (sygn. akt [...]) w sprawie z powództwa Wiceprezesa i W. K. przeciwko Spółce, na jego podstawie udzielono zabezpieczenia roszczenia o ustalenie nieistnienia uchwały, ewentualnie stwierdzenia jej nieważności przez wstrzymanie wykonania Uchwały nr [...], - mając na uwadze powyższe, postanowieniem z [...] maja 2018 r. zawieszono postępowanie w sprawie wpisu, - po zapoznaniu się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy organ stwierdził, że nie zachodzą przesłanki uchylenia postanowienia z [...] maja 2018 r., - podstawą wszczęcia postępowania w sprawie dokonania zmian w rejestrze jest art. 30 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.); zgodnie z nim zarządzenie wpisu w rejestrze następuje w drodze decyzji administracyjnej, - na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 29 września 2011 r. w sprawie sposobu prowadzenia oraz szczegółowego trybu udostępniania rejestru uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych (Dz.U. z 2011 r., Nr 207, poz. 1234, zwanego dalej "rozporządzeniem"), podstawą decyzji o wpisie w rejestrze są złożone do akt rejestrowych dokumenty, - w myśl §7 ust. 2 rozporządzenia zmiany wpisu w rejestrze dokonuje się z urzędu albo na wniosek założyciela lub rektora uczelni albo wszystkich założycieli uczelni tworzących związek uczelni lub organu zarządzającego związku uczelni; natomiast - zgodnie z §7 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia - do wniosku dołącza się dokumenty stanowiące podstawę zmiany wpisu w rejestrze, a w szczególności uchwałę właściwego organu założyciela uczelni o powołaniu lub odwołaniu organu jednoosobowego, postawieniu uczelni albo związku uczelni w stan likwidacji, - zgodnie z art. 30 § 3 K.p.a. strony niebędące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli, - w związku z tym warunkiem wpisu w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych jest złożenie wniosku przez uprawniony podmiot oraz przedłożenie niezbędnej dokumentacji potwierdzającej odnotowany fakt, - postępowanie administracyjne ma charakter ciągły - nie może zostać przerwane bez prawem uzasadnionych przyczyn; zawieszenie postępowania, jako wyjątek od powyższej zasady, może mieć miejsce, gdy zachodzą zdarzenia prawne, które przejściowo uniemożliwiają dalsze prowadzenie postępowania i prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej (tak: K. Chorąży, W. Taras, A. Wróbel postępowanie administracyjne, wyd. Zakamycze 2000), - zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. postępowanie administracyjne zawiesza się, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, - przywołano stanowisko doktryny, zgodnie z którym pod pojęciem zagadnienia wstępnego należy rozumieć kwestie (zagadnienia) prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej; zagadnieniem wstępnym może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem; nie chodzi tu zatem o wyjaśnienie nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych będącej przedmiotem postępowania administracyjnego sprawy, lecz rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd; z analizy art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., wynika ponadto, że zagadnienie wstępne nie mogło być jeszcze przedmiotem postępowania przed właściwymi organami albo w toczącym się postępowaniu nie zapadło prawomocne rozstrzygnięcie w danej kwestii; charakter zagadnienia wstępnego może mieć jedynie kwestia prawna, która stała się sporna w toku postępowania administracyjnego lub przepisy prawa wymagają ustalenia stanu prawnego w danym zakresie mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a - w toku postępowania - okaże się, że może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego organu lub sądu, - w związku z powyższym w okolicznościach niniejszej sprawy prawidłowo zawieszono postępowanie w sprawie; powstała bowiem wątpliwość odnośnie reprezentacji Spółki, będącej wnioskodawcą w prowadzonym postępowaniu rejestrowym oraz prawidłowości dokumentów przedłożonych na okoliczność postawienia Uczelni w stan likwidacji i powołania likwidatora, - w omawianej sprawie bezsporne jest, że unieważniono Uchwałę nr [...], na podstawie której Prezes został odwołany ze składu zarządu Spółki, a także prowadzenie postępowania sądowego w sprawie stwierdzenia nieważności Uchwały nr [...] w przedmiocie odwołania ze składu zarządu Wiceprezesa, - w obu przywołanych sprawach sądowych Sąd zabezpieczył powództwa, poprzez wstrzymanie wykonania Uchwały nr [...], odwołującej ze składu zarządu spółki Wiceprezesa, jak również poprzez zakazanie pozwanej Spółce podejmowania czynności przekraczających zakres zwykłych czynności, w zakresie reprezentacji i prowadzenia spraw spółki, dotyczących sprawowania funkcji założyciela Uczelni, - zatem kwestie reprezentacji Spółki, będące przedmiotem postępowań sądowych w sprawie odwołania ze składu zarządu Prezesa i Wiceprezesa, stanowią - zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. - zagadnienie wstępne, zapadłe w nich prawomocne orzeczenia sądu będą miały podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia omawianej sprawy; istnieje obligująca organ do zawieszenia postępowania, zależność pomiędzy rozstrzygnięciem kwestii reprezentacji Spółki, a wydaniem decyzji w toczącym się postępowaniu, mająca charakter bezpośredniego związku przyczynowego; ostateczne rozstrzygnięcie przez Sąd kwestii reprezentacji Spółki będzie miało bezpośredni wpływ na niniejsze postępowanie, - stanowisko wyrażone w postanowieniu z [...] maja 2018 r., jest trafne pomimo zawartej w Krajowym Rejestrze Sądowym informacji, że aktualnie uprawniona do reprezentacji Spółki jest Wiceprezes, art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r., o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2018 r.. poz. 986) stwarza jedynie domniemanie, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe; nie można powoływać się na ten przepis w sytuacji powzięcia wiarygodnej informacji, obalającej powyższe domniemanie (tak wyroki NSA o sygn. akt I GSK 1300/11, I GSK 999/11 - dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"), - wątpliwości co do reprezentacji Spółki pojawiły się w toku postępowania, po powzięciu informacji o wydaniu wyroku z [...] lutego 2018 r. o sygn. akt [...], na mocy którego unieważniono Uchwałę nr [...]; samo rozstrzygnięcie kwestii reprezentacji nie należy do kompetencji organu, zaś właściwe do orzekania w tej sprawie są sądy powszechne, - ustalenie rzeczywistego sposobu reprezentacji Spółki jest niezbędne dla oceny skuteczności złożonego wniosku w sprawie zarządzenia dokonania wpisu w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych, jak również oceny prawidłowości dokumentów przedłożonych na okoliczność postawienia Uczelni w stan likwidacji i powołania likwidatora, - zarówno prawomocne załatwienie sprawy o sygn. akt [...], jak i wydanie prawomocnego orzeczenia w sprawie o stwierdzenie nieważności Uchwały nr [...] w przedmiocie odwołania ze składu zarządu Wiceprezesa jest niezbędne do ustalenia kwestii reprezentacji Spółki, tj. stanowi zagadnienie wstępne. W skardze Spółka sformułowała zarzut rażącego naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji bezpodstawne zawieszenie postępowania na mocy tego przepisu. Skarżąca podniosła, że rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie w niej decyzji nie zależy od jakiegokolwiek uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, którym w ocenie organu jest zawisłe przed Sądem postępowanie o sygn. akt [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...]. Podkreślono, że nie toczy się żadne postępowanie w przedmiocie unieważnienia uchwały o postawieniu Uczelni w stan likwidacji, zaś ewentualne wyeliminowanie z obrotu aktów w zakresie odwołania członków zarządu nie będzie miało mocy wstecznej - wpływu na ważność uchwały o postawieniu Uczelni w stan likwidacji. Nie uwzględniono w tym kontekście znaczenia postanowienia Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] maja 2018 r. w sprawie o sygn. akt [...] w przedmiocie wykładni postanowienia z [...] lutego 2018 r. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Sąd zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Organ trafnie scharakteryzował stan faktyczny, jak i przywołał treść stosownych regulacji normatywnych. Wobec uprzedniego, szczegółowego zreferowania stanowiska organu, jego ponowne przytoczenie byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje je za własne. Rozstrzygnięcie, które stało się przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest orzeczeniem o charakterze procesowym, co powoduje, że zakres kognicji Sądu ogranicza się jedynie do oceny legalności zawieszenia postępowania i nie odnosi się do kwestii przyszłego rozstrzygnięcia merytorycznego. Trafnie wywodzi organ, iż zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. zawieszenie postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, a przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania ustępuje w chwili, gdy rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd uzyskuje charakter trwały - staje się odpowiednio ostateczne, prawomocne, wykonalne lub skuteczne. Zagadnienie wstępne mogą stanowić kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej, a rozstrzygnięcie takie nie mieści się w kompetencji organu prowadzącego dane postępowanie administracyjne. Dodać należy, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, ponieważ należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie (tak wyrok NSA o sygn. akt II OSK 1559/07 dostępny w CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy trzeba podkreślić, że kwestia wątpliwości dotyczących ustalenia rzeczywistego sposobu reprezentacji Spółki będących przedmiotem postępowań sądowych w sprawie odwołania ze składu zarządu Prezesa oraz Wiceprezesa ma bezpośredni wpływ, a więc i przełożenie na wynik sprawy dotyczącej postępowania rejestrowego, w którym wnioskodawcą jest Skarżąca, jak również na ocenę prawidłowości dokumentów przedłożonych na okoliczność postawienia Spółki w stan likwidacji i powołania likwidatora. Trafnie organ konstatuje, że zarówno prawomocne załatwienie sprawy dotyczącej uchwały nr [...], jak i Uchwały nr [...] stanowi zagadnienie wstępne do ustalenia kwestii reprezentacji wnioskodawcy. Należy zauważyć, że w sprawie występują łącznie wszystkie trzy przesłanki obligujące organ administracji do zawieszenia postępowania z urzędu, tj. postępowanie jest w toku, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej jego przedmiotem zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd oraz ww. zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. W orzecznictwie w kontekście problematyki zagadnienia wstępnego akceptowane są dwa poglądy – wąski, zgodnie z którym zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. możliwe jest wyłącznie gdy rozstrzygnięcie, co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym - oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. W myśl drugiego z poglądów – szerszego, zawieszenie postępowania jest możliwe również gdy w sprawie pojawiają się uzasadnione wątpliwości co do istotnych uwarunkowań formalnych. Zdaniem Sądu w realiach niniejszej sprawy i wobec uwarunkowań formalnych dokonywania wpisów uprawniony jest drugi z przywołanych poglądów. Na uwagę zasługuje okoliczność, że wpisu w rejestrze dokonuje się nie jako czynność materialnotechniczną, lecz w drodze decyzji. Oznacza to że – z woli prawodawcy – rola organu jest szersza niż wyłącznie kontrola wymagań formalnych. Istotny może być w pewnych przypadkach kontekst kierowanych wniosków. W realiach rozpatrywanej sprawy organ właściwy do postawienia Uczelni w stan likwidacji liczy dwóch członków (Zarząd Spółki). Wprawdzie uchwałę o likwidacji podjął jeden z nich – jednoosobowo uprawniony na dzień jej podjęcia ([...] października 2017 r.) – to organ administracji dysponuje informacją o toczących się postępowaniach w przedmiocie wyeliminowania z obrotu uchwał dotyczących odwołania zarówno Prezesa, jak i Wiceprezesa. W sytuacji gdy w myśl statutu Spółki każdy z członków Zarządu jest upoważniony w istocie samodzielnie do jej reprezentowania, w tym przesądzania o likwidacji bądź nie Uczelni, przypadek gdy obsadzenie funkcji obu członków zarządu jest przedmiotem sporu przed sądem przemawia za zawieszeniem postępowania dotyczącego zmiany wpisów. Każdy bowiem ze skonfliktowanych członków zarządu może potencjalnie niweczyć czynności drugiego o ile się z nimi nie zgadza. Stąd kwestia umocowania każdego z nich ma znaczenie, niezależnie od tego czy ewentualne rozstzrygnięcie sądu w kwestii prawidłowości odwołania każdego z członków zarządu będzie miało moc wsteczną. Zagadnienie prawidłowości reprezentacji Spółki ma więc znaczenie na etapie procedowania w przedmiocie realizacji wniosku zgłoszonego przez jednego z członków zarządu nawet jeśli wedle Krajowego Rejestru Sądowego był on nadal (na dany dzień) uprawniony do reprezentacji. W tym kontekście nie ma znaczenia przywołane w skardze postanowienie Sądu Apelacyjnego w [...] o sygn. akt [...], które potwierdza, że orzeczenie w kwestii prawidłowości odwołania członka zarządu nie będzie miało mocy wstecznej. Reasumując, orzekając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ prawidłowo wskazał, że zachodzą podstawy do zawieszenia postępowania w sprawie zmiany wpisu. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby prowadzić do jego uchylenia. Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.