II SA/Wa 2154/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.K. z dnia 10 czerwca 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: ustanowić w niniejszej sprawie dla A.K. radcę prawnego w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. A.K. wnioskiem z dnia 10 czerwca 2013 r., uzupełnionym dokumentami źródłowymi, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z treści wniosku oraz z treści złożonych dokumentów źródłowych wynika, że wnioskodawca gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, a na miesięczny dochód w tym gospodarstwie składa się kwota 621 zł brutto, którą uzyskuje z tytułu umowy najmu lokalu (kopia zeznania podatkowego za 2012 r. – w aktach). Skarżący jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Skarżący już tylko z tytułu podstawowych opłat ponosi miesięczne wydatki w wysokości co najmniej 300 zł. W tym bowiem zakresie sytuacja majątkowa skarżącego jest znana z urzędu (v. sprawa o sygn. akt II SA/Wa 1783/12 oraz II SA/Wa 110/13). W myśl zaś art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podstawą oceny dopuszczalności przyznania prawa pomocy jest bowiem rzeczywista sytuacja materialna w gospodarstwie domowym osoby ubiegającej się o przyznanie takiego prawa. W niniejszej sprawie skarżący wykazał, że co najmniej połowę kwoty osiąganego dochodu przeznacza na bieżące, podstawowe opłaty. Jednocześnie należy zauważyć, że łączne koszty utrzymania skarżącego są w istocie wyższe, ponieważ w ich zestawieniu skarżący nie ujął wydatków na żywność, czy odzież. W konsekwencji realne możliwości płatnicze skarżącego nie pozwalają mu na poniesienie pełnych kosztów postępowania, w tym poniesienie wydatków związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku jego koniecznego utrzymania. Natomiast w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że skarżący w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. b P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W rezultacie wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuję o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.