II SA/Wa 2162/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi S. K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] Miasta [...] z dnia[...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu oddala skargę Zaskarżoną w niniejszej sprawie uchwałą z [...] kwietnia 2019 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2018 r., poz. 1817), § 6 pkt 8 uchwały Nr [...]Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom [...] do wykonywania niektórych zadań i kompetencji [...] (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz. 6725), § 24 ust. 1 w związku z § 4 uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia[...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 r. Nr 132, poz. 3937 ze zm.; dalej: "uchwała z [...] lipca 2009 r."), Zarząd Dzielnicy [...] Miasta [...] (dalej też: "organ") nie zakwalifikował i nie umieścił S. K. (dalej: "skarżąca") na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu miasta [...] (vide § 1 zaskarżonej uchwały). W § 2 wykonanie zaskarżonej uchwały powierzono Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...]nadzorującemu pracę Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...]. Do wydania zaskarżonej uchwały doszło w następujących okolicznościach sprawy. W dniu [...] września 2018 r. skarżąca wystąpiła do organu z wnioskiem o najem lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu [...]. O najem lokalu ubiegała się wraz z synem F. W. (ur. w [...] r). W uzasadnieniu wniosku podała, że jest matką samotnie wychowującą syna w wieku lat 9, uczęszczającym do szkoły podstawowej. Skarżąca nie posiada ustalonego sądownie prawa do alimentów na dziecko. Wraz z synem zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...], którego właścicielami są rodzice skarżącej – J. K. i A. K.. Skarżąca w pierwszej kolejności powołała się na stan zdrowia jej ojca, który leczy się [...], [...], a także ma kłopoty z [...] i [...]. W czerwcu 2016 r. przeszedł [...] o nieznanym podłożu. Wszyscy bardzo przeżyli to wydarzenie, zwłaszcza syn skarżącej. Ojciec – jak wskazała skarżąca - potrzebuje spokoju, zbliża się do 70-tki i z wiekiem będzie miał coraz więcej kłopotów zdrowotnych. Przyjmuje leki, bywa uciążliwy i niestabilny emocjonalnie. Natomiast matka skarżącej cierpi na niedosłuch. To schorzenie jest bardziej uciążliwe dla domowników niż dla niej samej, ponieważ głośno ogląda telewizor. Nie pozwala to na odpoczynek dziecku po szkole lub skarżącej po pracy oraz uniemożliwia skoncentrowanie się przy odrabianiu na lekcjach. Tymczasem skarżąca chce zapewnić synowi normalne warunki wychowania, a w szczególności chronić go przed sytuacjami traumatycznymi. Nadto chce zapewnić ojcu spokój tak bardzo potrzeby przy jego schorzeniu. Nie wiadomo bowiem co i w jakich okolicznościach wywoła u niego kolejną [...]. Skarżąca obawia się, że jej dziecko będzie świadkiem takiej próby lub nawet znajdzie dziadka po takiej próbie. Jednocześnie zaznacza, iż dorastający syn jest niezwykle "żywy", aktywny, co niejednokrotnie irytuje jej ojca. Syn uczy się dobrze, nie ma problemów z nauką, przy czym pobiera lekcje wyrównawcze z matematyki. Dziecko pozostaje pod opieką endokrynologa oraz okulisty. Skarżąca nie jest w stanie przewidzieć jak długo taki stan będzie trwał, ponieważ z biegiem czasu nauki w szkole będzie coraz więcej, a w konsekwencji większy musi być wysiłek dziecka na przyswojenie wiedzy. Ojciec skarżącej wymaga spokoju, wyciszenia; niekoniecznie w takich porach dnia, kiedy syn jest w szkole. Czasami jest nadpobudliwy w godzinach wieczorno-nocnych, co przeszkadza synowi. Z kolei matka skarżącej jest sfrustrowana swoją ułomnością i niekiedy ten zły humor odreagowuje na domownikach. W mieszkaniu często więc dochodzi do utarczek słownych - rodzice skarżącej denerwują się i krzyczą na skarżącą i jej dziecko. Skarżąca skonkludowała, iż niepewność co do zamierzeń jej siostry oraz rodziny siostry, wiek jej rodziców, potrzeby syna, a także choroba ojca powodują, że wspólne mieszkanie z rodzicami w dwóch pokojach staje się udręką dla wszystkich domowników. Podniosła, iż ojciec zamartwia się jej sytuacją finansowo-mieszkaniową, a także jej dzieckiem - jego kłopotami czy to szkolnymi, czy to na tle relacji z kolegami. Skarżąca zwróciła też uwagę swoją trudną sytuację wynikającą z samotnego macierzyństwa oraz braku pewności odnośnie możliwości finansowych ojca dziecka. Nie stać jej na wynajęcie lokalu na wolnym rynku, gdyż na to musiałaby przeznaczyć właściwie cały osiągany dochód. Do wniosku skarżąca dołączyła karty informacyjne leczenia szpitalnego swoich rodziców. W toku postępowania, zainicjowanego wnioskiem skarżącej organ, ustalił, że skarżąca i jej syn zamieszkują w lokalu nr [...] przy ul. [...], stanowiącym własność jej rodziców. W lokalu tym zamieszkują i do opłat zgłoszone są 4 osoby: skarżąca, jej syn oraz rodzice. Przedmiotowy lokal ten składa się z 2 pokoi i kuchni o powierzchni użytkowej 43,80 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 27,60 m2. Zatem powierzchnia mieszkalna na osobę wynosi 6,90 m2. W dwuosobowym gospodarstwie domowym skarżącej średni miesięczny dochód na osobę wynosi 1971,86 zł. Skarżąca pobiera wynagrodzenie za pracę, a także otrzymuje dobrowolne alimenty od ojca dziecka w wysokości 400 zł miesięcznie. Po przeprowadzeniu analizy wniosku w kontekście przepisów § 4, jak również § 5 ust. 2 pkt 3 uchwały z [...] lipca 2009 r., organ stwierdził, że nie jest zasadne zakwalifikowanie skarżącej do najmu lokalu w związku z przekroczonym kryterium metrażowym. Zaznaczył też, iż przedłożone dokumenty nie dotyczą stanu zdrowia skarżącej i jej syna, lecz jej rodziców nieobjętych wnioskiem o najem lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...]. Na posiedzeniu w dniu [...] lutego 2019 r. Komisja Mieszkaniowa Rady Dzielnicy [...], po zapoznaniu się z wnioskiem skarżącej w sprawie najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu miasta [...], wyraziła opinię negatywną. Powołana na wstępie uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] stałą się przedmiotem skargi skarżącej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której sformułowała zarzut naruszenia § 5 ust. 2 pkt 3 lit. a i b uchwały z [...] lipca 2009 r. oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej poprzez rozpoznanie wniosku z pominięciem tych przepisów, co miało wpływ na jej wynik. W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o najem lokalu. W aspekcie stanu zdrowia rodziców, zaakcentowała, iż pomimo, że na jednego lokatora przypada powierzchnia mieszkalna powyżej 6 m2, to lokal komunalny może zostać wynajęty w przypadku, gdy sam wnioskujący lub jedna z osób z nim zamieszkująca jest niepełnosprawna bądź też ciężko, przewlekle chora. Zdaniem skarżącej, treść § 5 uchwały z [...] lipca 2009 r. wyraża się w zapewnieniu godziwych warunków mieszkaniowych osób chorych. Brak jest przy tym wyraźnego określenia "inne osoby uprawnione do wspólnego zamieszkiwania", co pozwala na przyjęcie, że pojęcie to dotyczy osób, które zamieszkują wspólnie z wnioskodawcą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Na rozprawie sądowej w dniu [...] stycznia 2020 r. skarżąca – odpowiadając na pytanie Sądu - oświadczyła, że zięć, o którym mowa w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, to mąż jej siostry - obcokrajowiec, który wraz z żoną i czworgiem dzieci często odwiedza rodziców w przedmiotowym lokalu. Załamanie ojca skarżącej wynikało z problemów finansowych rodziny jej siostry oraz faktu, że ich zięć jest [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy orzekający w sprawie organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Jednocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] Miasta [...]odpowiada prawu. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w postępowaniu poprzedzającym ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a.") dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej. Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi k.p.a., w szczególności dyspozycją art. 7 k.p.a., nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej uchwały stanowi § 4 pkt 1 uchwały z [...] lipca 2009 r., wedle którego, lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Literalna wykładnia wyż. cyt. przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy adresowany jest do ograniczonego kręgu osób, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej i socjalnej. W orzecznictwie podkreśla się, iż przesłanką ubiegania się o przedmiotowy najem może być tylko bezdomność, zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi bądź na powierzchni mieszkalnej nieprzekraczającej 6 m2, natomiast nie może być nią chęć poprawy warunków mieszkaniowych. W ocenie Sądu, nie sposób uznać skarżącej za osobę spełniającą wskazane przesłanki. Nie jest ona bezdomna, bowiem zamieszkuje wraz z synem w mieszkaniu należącym do jej rodziców, w którym na jedną osobę przypada 6,90 m2 powierzchni mieszkalnej. Z akt sprawy nie wynika, aby mieszkanie to nie nadawało się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Stosownie do treści § 22 ust. 2 uchwały z [...] lipca 2009 r., przy rozpatrywaniu wniosków należy poddać wnikliwej analizie: dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy (pkt 1); zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela (pkt 2); posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 6 ust. 1 pkt 1 (pkt 3); rozporządzenie, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, pod jakimkolwiek tytułem posiadanym prawem do lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części w okresie ostatnich pięciu lat przed dniem złożenia wniosku, a także fakt dokonania przez te osoby zamiany lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części na lokal kwalifikujący ich do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu (pkt 4). Dodatkowo, zgodnie z § 22 ust. 2 pkt 5 uchwały z [...] lipca 2009 r., w przypadku osób ubiegających się o najem lokalu na podstawie § 4, wnikliwej analizie należy poddać: warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania (lit. a) oraz warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach (lit. b). W ocenie Sądu organ dochował powyższych zasad, bowiem przeprowadził postępowanie wnikliwie; zgromadził w sposób kompletny materiał dowodowy, na który składają się wymagane § 22 ust. 1 uchwały z [...] lipca 2009 r. oświadczenia i dokumenty, a następnie poddał go analizie, z której wyprowadził logiczne i poprawne wnioski. Zatem przeprowadzone przez organ postępowanie było prawidłowe i nie nosiło cech dowolności. Sąd nie podziela także argumentacji skargi wskazującej, że w sprawie została spełniona przesłanka z § 5 ust. 2 pkt 3 lit. a i b uchwały z [...] lipca 2009 r. z uwagi na stan zdrowia rodziców skarżącej, zwłaszcza ojca. Powyższy przepis stanowi, że postanowień § 4 pkt 1 nie stosuje się do osób pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej w szczególności: a) niepełnosprawność wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania, b) ciężką, przewlekłą chorobę wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania. Należy zaaprobować stanowisko organu, iż przesłankę pozostawania w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej należy stosować w przypadku ciężkiej, przewlekłej choroby wnioskodawcy oraz członka rodziny uprawnionego do wspólnego zamieszkiwania z wnioskodawcą, czyli w niniejszej sprawuje – skarżącej lub jej syna. Określenie "członek rodziny uprawniony do wspólnego zamieszkiwania" oznacza osobę, która zamieszkuje i będzie nadal zamieszkiwać wspólnie z wnioskodawca - tak przed, jak i po zmianie warunków mieszkaniowych. Zatem na ocenę wniosku skarżącej nie ma wpływu stan zdrowia jej rodziców jako nieobjętych wnioskiem, czyli osób, które nie będą wspólnie z nią i jej synem zamieszkiwać po zmianie warunków lokalowych. W tym stanie rzeczy nie można było stwierdzić, że podejmując zaskarżoną uchwałę organ naruszył prawo materialne. Sąd dostrzega trudną sytuację życiową i finansową skarżącej, jednakże najem w omawianym trybie jest ściśle reglamentowany i ogranicza się wyłącznie do osób, które spełniają łącznie zarówno kryterium dochodowe, jak i metrażowe. Natomiast poszukiwanie w tym trybie innego mieszkania celem poprawy warunków bytowych, bez spełnienia omówionych warunków, nie może odnieść pozytywnego skutku. Należy także zwrócić uwagę, że zarówno motywy wniosku, jak i skargi do tut. Sądu wynikają nie tyle z aktualnej sytuacji życiowej i materialnej, w tym lokalowej skarżącej, co z obawy o przyszłość jej i dziecka – gdy syn będzie starszy i przybędzie mu więcej nauki i gdy stan zdrowia rodziców się pogorszy z wiekiem. Taki niepokój, chociaż jest zrozumiały, nie może stanowić podstawy zakwalifikowania skarżącej do zawarcia umowy najmu lokalu z zasobu gminy. Ponadto na rozprawie przed Sądem skarżąca przyznała, że ojciec przede wszystkim martwi się sytuacją, w której znalazła się rodzina jej siostry. Siostra skarżącej wyszła bowiem za mąż za cudzoziemca – [...] i dla jej ojca trudne są do zaakceptowania różnice kulturowe. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona uchwała odpowiada prawu, a podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, co prowadzi do oddalenia skargi w oparciu o art. 151 p.p.s.a.