II SA/Wa 2172/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie W składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WS A Joanna Kube (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lutego 2006 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie rozpatrzenia sprawy z wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. postanowieniem z dnia [...] października 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy wcześniejsze postanowienie z dnia [...]września 2005 r. nr [...], wydane w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego, o zawieszeniu postępowania w sprawie rozpatrzenia sprawy z wniosku A. M. o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Prezes ZUS stwierdził, że z pisma Oddziału ZUS w Z. z dnia [...] lipca 2005 r. wynika, że A. M. od decyzji organu ZUS w sprawie uprawnień do świadczenia rentowego w trybie zwykłym odwołała się do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, a następnie złożyła od wydanego w sprawie wyroku apelację, która dotychczas nie została rozpoznana. Fakt ten powoduje, że do czasu zakończenia przedmiotowej sprawy, zachodzi podstawa do zawieszenia na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa postępowania, co do ustalenia uprawnień do świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Wyjaśniono, że zgodnie z powołanym ostatnio przepisem rozpoznanie wniosku o przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: - jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, * nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, * nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, * nie ma niezbędnych środków utrzymania. Organ zwrócił uwagę, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie. Oznacza to, iż decyzja w tym przedmiocie nie może być podjęta do czasu, gdy kwestia uprawnień skarżącej do świadczenia w trybie zwykłym nie zostanie rozstrzygnięta prawomocnym orzeczeniem sądu. W skardze do Sądu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia utrzymanego nim w mocy oraz o zasądzenie kosztów postępowania, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wnosząca skargę zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa w związku z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach (...). Uzasadniając, wskazała, że postępowanie w sprawie przyznania świadczenia w drodze wyjątku jest trybem niezależnym od ustalenia uprawnień do renty inwalidzkiej z tytułu niezdolności do pracy. Przyznanie tego świadczenia następuje od daty wynikającej z uznaniowej decyzji Prezesa ZUS. Natomiast nabycie świadczeń obligatoryjnych następuje z datą spełnienia warunków ustawowych i na tę okoliczność wydawane są decyzje deklaratoryjne. Skarżąca uważa, że aktualnie należy przyjąć, że nie przysługuje jej świadczenie na zasadach ogólnych wyrażonych w ustawie o emeryturach i rentach (...). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że Sąd rozpoznawał sprawę w trybie uproszczonym w związku z zaistnieniem przesłanek z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 art. 1 tej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jako podstawę prawną tego orzeczenia organ prowadzący postępowanie powołał przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Według tego przepisu organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jest to jedna z obligatoryjnych podstaw zawieszenia postępowania, zatem w razie jej wystąpienia organ prowadzący postępowanie obowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie. Z urzędu też ma obowiązek badać w trakcie postępowania, czy nie powstało zdarzenie lub sytuacja, która wymaga zawieszenia postępowania. Zagadnienie wstępne w rozumieniu tego przepisu to okoliczność warunkująca (bądź jeden z warunków) rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, przy czym ocena tego zagadnienia należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu (lub sądu) niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Poza sporem jest w tej sprawie, że przed Sądem Apelacyjnym w [...] toczy się sprawa (sygn. akt [...]) wywołana apelacją A. M. złożoną od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2004 r. sygn. akt [...], rozstrzygającego jej odwołanie od decyzji organu ZUS z dnia [...] sierpnia 2003 r. o wstrzymaniu renty inwalidzkiej. W zaistniałej sytuacji skarżąca bezpodstawnie kwestionuje zasadność postanowienia zawieszającego inicjowane przez nią postępowanie administracyjne w sprawie o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, albowiem wynik sprawy przed sądem powszechnym może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie jej wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Skoro przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od niespełnienia warunków ustawowych do uzyskania prawa do emerytury lub renty, zaś skarżąca tych praw obecnie dochodzi w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w [...], to jest oczywiste, że wynik toczącej się sprawy mieści się w kategorii zagadnienia wstępnego, o którym mowa w przepisie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Zachodzi, bowiem związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej w przedmiocie wydania świadczenia w drodze wyjątku, a zagadnieniem wstępnym. Wobec łącznego wystąpienia w sprawie wszystkich trzech przesłanek, obligujących organ administracji do zawieszenia postępowania z urzędu tj. postępowanie jest w toku, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej jego przedmiotem zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd i zagadnienie wstępne nie zostało rozstrzygnięte należało uznać, że zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Ponadto, jeśli chodzi o żądanie zwrotu kosztów postępowania to należy stwierdzić, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit e tej ustawy skarżąca w przedmiotowej sprawie nie miała obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Należy także wyjaśnić, że zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji określonej w art. 201 powołanej ostatnio ustawy, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.