II SA/Wa 2174/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.), Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Asesor WSA Joanna Kube, Protokolant, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości II SA/Wa 2174 /04 U Z A S A D N I E N I E Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w W. decyzją z [...] lipca 1995 r. nr [...], na podstawie art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 1, art. 25 ust. 1 oraz art. 6 pkt 6 lit. a i b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 1, poz. 1) przyznał H. W. zasiłek dla bezrobotnych z dniem 22 lipca 1995 r. w wysokości 36 % przeciętnego wynagrodzenia, na okres nieprzekraczający 12 miesięcy. Po kolejnej rejestracji H. W. w urzędzie pracy Starosta Powiatu W. decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...], na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 23 ust. 1 i 2 oraz art. 6 pkt 6 lit. a i b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56), uznał skarżącą za osobę bezrobotną od 17 października 2001 r. i przyznał jej zasiłek dla bezrobotnych od dnia 25 października 2001 r. w wysokości 476,70 zł. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...], powołując się na art. 25 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, Starosta Powiatu W. orzekł o utracie przez H. W. prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu maksymalnego okresu pobierania tego świadczenia. Prezydent W. decyzja z dnia [...] września 2003 r. nr [...], na podstawie art. 155 kpa w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 3 i ust.4 powołanej ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r., odmówił "uchylenia i zmiany" decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [...] października 2001 r. w części dotyczącej wysokości przyznanego skarżącej zasiłku dla bezrobotnych. Po uchyleniu tego rozstrzygnięcia przez Wojewodę [...] (decyzja z [...] stycznia 2004 r. nr [...]), Prezydent W. decyzją z dnia [...] maja 2004 r. umorzył postępowanie w sprawie przyznania H. W. zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 120% zasiłku podstawowego. Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...], stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 13 ust. 3 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, Prezydent W. orzekł o utracie przez H. W. statusu bezrobotnej z dniem 8 marca 2004 r. z uwagi na podjęcie przez nią pracy zarobkowej. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r. znak [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 149 kpa Prezydent W. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie-jak podał - odmowy uznania H. W. za osobę bezrobotną i odmowy przyznania jej zasiłku dla bezrobotnych w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Następnie ten sam organ decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. znak [...], na podstawie art. 145 i art. 151 § 1 kpa w zw. z art. 6 pkt 15 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001), uchylił powołane wyżej decyzje z dnia [...] października 2001 r. nr [...] w przedmiocie przyznania skarżącej statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku, z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] o utracie prawa do zasiłku i dnia [...] marca 2004 r. nr [...] o utracie statusu osoby bezrobotnej oraz orzekł o odmowie uznania H. W. za osobę bezrobotną od dnia 17 listopada 2001 r. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2004 r. [...] Prezydent W. sprostował decyzję z dnia [...] czerwca 2004 r. w ten sposób, że odmówił uznania skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 17 października 2001 r. a nie od 17 listopada 2001 r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2004 r. W motywach decyzji organy podały, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, za bezrobotnego mogła być uznana osoba, która-oprócz spełnienia innych ustawowych wymagań - nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności albo nie podlega na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników lub zaopatrzenia emerytalnego. Osoba, która podjęła pozarolniczą działalność od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności, nie może zatem posiadać statusu osoby bezrobotnej. H. W., jak wynika z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej oraz decyzji z dnia [...] czerwca 2004r, wydanej z upoważnienia Prezydenta W. przez Naczelnika Delegatury Biura [...] Urzędu Miasta W., działalność gospodarczą prowadziła w okresie od 11 marca 1988 r. do dnia 26 maja 2004 r., a zatem także wówczas gdy w dniu 17 października 2001 r. zarejestrowała w urzędzie pracy jako bezrobotna. Decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. H. W. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażając pogląd, że po utracie pracy miała prawo do zasiłku dla bezrobotnych oraz że skoro nigdy nie występowała o nadanie jej nr Regon i NIP-u, to nie można uznać by faktycznie prowadziła działalność gospodarczą. Stwierdziła ponadto, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i nie będzie w stanie zwrócić otrzymanego wcześniej zasiłku dla bezrobotnych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo stwierdził, że H. W. nie złożyła odwołania od decyzji Prezydenta W. w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Obecnie wniosek skarżącej o umorzenie tego świadczenia został przekazany celem rozpatrzenia przez organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analizując skargę w tym zakresie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona.decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą się ostać z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Przypomnieć w związku z tym należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidziana w art. 145 § 1 lub art. 145 a § 1 kpa. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 kpa ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej. W związku z tym w orzecznictwie i literaturze prawniczej podkreśla się, że przepisy dotyczące wznowienia postępowania wymagają rygorystycznego i ścisłego ich stosowania. Postępowanie wznawia się w sprawie zakończonej ostateczną decyzją (a także określonymi postanowieniami). Granice wznowionego postępowania wyznacza zatem zakres sprawy administracyjnej, która została rozstrzygnięta w toku instancji przez wydanie decyzji (postanowienia). Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1 kpa). Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy ( art. 149 § 2 kpa). Postanowienie o wznowieniu postępowania otwiera następną fazę postępowania w sprawie wznowienia postępowania, to jest wszczyna tzw. postępowanie rozpoznawcze. Celem tego postępowania rozpoznawczego jest ustalenie istnienia podstawy wznowienia postępowania oraz – w razie pozytywnego wyniku tych czynności-przeprowadzenie postępowania w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej (postanowienia). Badanie sprawy o wznowienie postępowania w zakresie określonym w art. 151 § 1 i art. 151 § 2 kpa może zatem nastąpić dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Z powyższego wynika, że postanowienie, przewidziane w art. 149 § 1 kpa, powinno dokładnie wyznaczać zakres wznowionego postępowania. Musi zatem określać nie tylko podstawy wznowienia, ale także indywidualizować, dokładnie oznaczać decyzję rozstrzygającą sprawę, w której wznawia się postępowanie. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują obowiązku doręczenia omawianego postanowienia stronom postępowania. Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 61 § 4 kpa o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Skoro tak, to organ – po wydaniu postanowienia o wznowieniu - powinien o treści postanowienia zawiadomić strony. W takiej sytuacji doręczenie postanowienia nie będzie konieczne. Organ może jednak zamiast odrębnego zawiadomienia na piśmie doręczyć stronie odpis postanowienia. Tylko wtedy zwolniony jest z obowiązku przewidzianego w powołanym art. 61 § 4 kpa. W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji dotyczyły uchylenia decyzji z dnia [...] października 2001 r. w przedmiocie przyznania skarżącej statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, decyzji z [...] kwietnia 2002 r. o utracie prawa do zasiłku i decyzji z [...] marca 2004 r. o utracie statusu osoby bezrobotnej, mimo iż w aktach nie ma żadnego postanowienia o wznowieniu postępowania zakończonego tymi rozstrzygnięciami. Z akt wynika jedynie, że Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r. znak [...] wznowił postępowanie w sprawie odmowy uznania H. W. za osobę bezrobotną i odmowy przyznania jej zasiłku, nie wskazując nawet kiedy i czy w ogóle przed wznowieniem podjęto w tym zakresie ostateczne decyzje administracyjne. W aktach sprawy nie ma też dokumentów dotyczących zawiadomienia H. W. na piśmie o wznowieniu postępowania. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2004 r. zostały wydanie z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 145 § 1, art. 149 § 1, art. 151 § 1 i art. 61 § 4 kpa. Dlatego orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 132, art.145 § 1 pkt 1 c, art. 134 § 1 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.