II SA/Wa 2177/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2021 r. sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2021r. nr. [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Komendant Główny Policji postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. na podstawie art. 59 § 1 i 2 w związku z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku A. C. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] października 2020 r. w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wyższej wysokości. Jak wynika z ustaleń organu, A. C. wnioskiem z dnia [...] listopada 2018 r. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o ponowne naliczenie i wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360, z późn. zm.). Powołał się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 (Dz. U. z 2018 r. poz. 2102). Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2020 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] odmówił wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe w wyższej wysokości. Powyższa decyzja została doręczona stronie w dniu 18 listopada 2020 r. w trybie art. 44 k.p.a. Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. A. C. ponownie zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. W odpowiedzi udzielonej pismem z dnia [...] lutego 2021 r. poinformowano, iż w sprawie została wydana już decyzja merytoryczna, która po dwukrotnym awizowaniu, została zwrócona nadawcy oraz że w myśl art. 44 k.p.a. wskazane rozstrzygnięcie zostało stronie doręczone. W dniu [...] lutego 2021 r. A. C. skierował do Komendanta Głównego Policji wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] października 2020 r. wskazując, iż z początkiem października 2020 r., z uwagi na zbliżający się okres zimowy i konieczność ogrzewania budynku przy ul. [...] w [...], wyjechał z żoną do [...], gdzie jest współwłaścicielem mieszkania w bloku. W mieszkaniu tym przebywa do chwili obecnej. W miejscu stałego zameldowania był na początku lutego b.r. i wówczas odnalazł w skrzynce pocztowej dwie nieczytelne przesyłki awiza, które były zniszczone przez warunki atmosferyczne. Oświadczył, że wcześniej nie wiedział, że było do niego adresowane jakiekolwiek pismo. Do wniosku załączył odwołanie od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] października 2020 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania organ wskazał, że decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] października 2020 r. została stronie doręczona w dniu 18 listopada 2020 r. w trybie art. 44 k.p.a. Organ powołując się na art. 129 § 2 k.p.a., który stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia stronie stwierdził, że termin do wniesienia odwołania od powyższej decyzji upłynął w dniu 2 grudnia 2020 r. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 3 grudnia 2020 r. Od tego też dnia ewentualne złożenie odwołania od wskazanej decyzji nastąpiłoby z uchybieniem terminu. Co prawda A. C. zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a., złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji, składając przy tym również samo odwołanie, jednakże mając na uwadze przedstawioną we wniosku argumentację organ uznał, że odwołujący się nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a podane przez niego okoliczności nie uzasadniają uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie można mówić o dochowaniu przez stronę szczególnej staranności i dbałości o własne interesy z tej racji, że kierując do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] w dniu [...] listopada 2018 r. wniosek o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, wskazał adres: ul. [...], [...] [...]. A. C. miał zatem świadomość, iż w przypadku wydania przez organ jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie, zostanie ono skierowane na podany przez niego adres do korespondencji. Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego. W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (art. 41 § 2 k.p.a.). Strona należycie dbająca o swoje interesy, planując dłuższy pobyt poza miejscem swojego zamieszkania, powinna wskazać organowi inny adres do korespondencji bądź ustanowić pełnomocnika (procesowego lub do doręczeń), aby w ten sposób zapobiec niekorzystnym skutkom w postępowaniu administracyjnym. Strona powinna tym samym przewidzieć możliwość doręczenia jej przez organ korespondencji w czasie swojej nieobecności spowodowanej wyjazdem i zabezpieczyć możliwość jej odbioru. Nie przewidzenie takiej możliwości oraz nie podjęcie działań umożliwiających odbiór korespondencji świadczy o niedbalstwie strony. Brak winy w uchybieniu terminu przyjąć bowiem można tylko wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym życiem, zdrowiem lub nie narażając siebie lub innych na poważne straty majątkowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3233/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 612/20). Zdaniem organu, wskazane wyżej okoliczności obciążają stronę i wskazują na brak po jej stronie należytej staranności i dbałości o własne sprawy. Przy czym odwołujący się nie uprawdopodobnił, że uchybienie przez niego terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Podane okoliczności uniemożliwiają zatem uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a tym samym niedopuszczalnym jest przystąpienie do merytorycznego rozpatrzenia odwołania. A. C. pismem z dnia 5 maja 2021 r. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. Skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie: 1) art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 115a ustawy o Policji, 2) art. 7, art. 8 , art. 10 § 1, art. 12, art. 35, art. 36 § 1 k.p.a. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący podniósł, że w dniu [...] listopada 2018 r. zwrócił się z prośbą do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o ponowne przeliczenie wysokości wypłaconego w dniu [...] lutego 2006 r. ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. W odpowiedzi Komendant Wojewódzki Policji w [...] pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. I.dz. [...] poinformował, iż na obecnym etapie sprawy brak jest możliwości prawnych do spełnienia jego roszczenia. Jednocześnie poinformował, że rozpoznanie złożonego wniosku będzie możliwe po wprowadzeniu przez ustawodawcę nowelizacji treści art. 115a ustawy o Policji oraz określeniu nowego czynnika. Skarżący zaznaczył, że w piśmie tym nie otrzymał żadnego pouczenia o swoich prawach i obowiązkach. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że zgodnie z art. 41 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego. W razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Poza sporem pozostaje, że skarżący wszczął postępowanie a następnie zaniechał zawiadomienia organu prowadzącego sprawę o zmianie miejsca pobytu na okres zimowy, który nie jest krótkim okresem przejściowym w naszym klimacie gdyż trwa kilka miesięcy. Skarżący jako osoba dorosła wykształcona i z doświadczeniem życiowym posiadał tę wiedzę od początku i miał obowiązek zabezpieczyć swój interes w toczącym się postępowaniu celem uniknięcia skutków doręczenia pod dotychczasowym adresem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując według powyższych kryteriów kontroli zaskarżonego postanowienia w postępowaniu uproszczonym, wdrożonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie odpowiada prawu. Art. 58 § 1 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zatem podstawową przesłanką zastosowania art. 58 § 1 k.p.a. i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu jest stwierdzenie, że doszło do uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej. W przedmiotowej sprawie, organ uznał za prawidłowe doręczenie korespondencji kierowanej do skarżącego A. C. dokonane zastępczo na podstawie art. 44 § 4 k.p.a., po uprzednim awizowaniu pod adresem ul. [...] w [...] [...]. Skuteczność dokonanego doręczenia decyzji organu I instancji należy oceniać, uwzględniając zasady postępowania administracyjnego przewidziane w art. 8 § 1 k.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania oraz w art. 9 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W świetle powołanych powyżej zasad strona i jej pełnomocnik (nie będący adwokatem lub radcą prawnym) powinni być przez organ administracji, przy pierwszej dokonywanej czynności procesowej pouczeni o obowiązku poinformowania organu o każdej, czasowej nawet, zmianie miejsca zamieszkania. Dopiero uzyskanie przez stronę lub jej pełnomocnika wiedzy o takim obowiązku i jego zaniedbanie może skutkować negatywnymi dla nich konsekwencjami (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2020 r. sygn. akt III SA/Gd 338/20 - dostępny pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl). Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika aby skarżący w sprawie prowadzonej z jego wniosku z dnia [...] listopada 2018 r. o ponowne naliczenie i wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego został pouczony o konieczności informowania o zmianie miejsca pobytu. Okoliczność ta wskazuje, że dokonane przez organ administracji rozstrzygnięcie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania było przedwczesne, gdyż nie została wyjaśniona wystarczająco podstawowa kwestia skuteczności doręczenia decyzji I instancji. W przypadku bowiem niedokonania skutecznego doręczenia tej decyzji wniosek o przywrócenie terminu musiałby zostać uznany za bezprzedmiotowy. Powyższe okoliczności pozwalają przyjąć, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., gdyż nie została wyjaśniona należycie kwestia skuteczności doręczenia skarżącemu decyzji I instancji. Naruszono tym samym art. 58 §1 k.p.a. – gdyż nie zostało ustalone jednoznacznie, czy doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji rozważy zatem, czy w toku postępowania administracyjnego toczącego się przed Komendantem Wojewódzkiego Policji w [...] z wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2018 r. o ponowne naliczenie i wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, dochowane zostały wymogi związane z zasadami zawartymi w art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. Dopiero taka ocena umożliwi stwierdzenie, czy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie jest bezprzedmiotowy. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, albowiem skarżący nie wykazał poniesionych kosztów. Na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. d powołanej ustawy, skarżący nie miał obowiązku uiszczania kosztów sądowych.