II SA/Wa 2179/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Wojciech Wiktorowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego - oddala skargę - W dniu 4 maja 2000 r. J. F. złożył do Urzędu Gminy [...] Dzielnicy [...] wniosek o wymeldowanie M. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. M. [...] w [...]. We wniosku wskazano, iż M. S. nie zamieszkuje w ww. lokalu od chwili zawarcia z J. F. związku małżeńskiego. W dniu [...] czerwca 2000 r. wydana została, z upoważnienia Burmistrza Gminy [...], decyzja odmawiająca wymeldowania M. S. z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu. W ocenie organu, zainteresowana nie opuściła lokalu z zamiarem zmiany miejsca zamieszkania oraz nie utraciła uprawnień do pobytu w nim. Odwołanie od tej decyzji wniósł J. F. W odwołaniu podniesiono między innymi, iż zainteresowana nigdy nie wprowadziła się do ww. mieszkania. W wyniku rozpatrzenia odwołania w dniu [...] listopada 2000 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydało decyzję uchylającą zaskarżoną decyzję w całości i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W dniu 17 stycznia 2001 r. M. S. wystąpiła do Sądu Rejonowego dla [...] z pozwem przeciwko J. F. o przywrócenie utraconego posiadania lokalu nr [...] przy ul. M. [...] w [...]. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2001 r. zawieszono postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania M. S., do czasu prawomocnego zakończenia sprawy toczącej się przed sądem powszechnym o przywrócenie utraconego posiadania. W dniu [...] lutego 2001 r. Sąd Okręgowy w [...] Wydział [...] Rodzinny Odwoławczy orzekł rozwód związku małżeńskiego zawartego pomiędzy J. F. a M. S. W wyroku tym Sąd nie orzekł o sposobie korzystania z mieszkania stron (sygn. akt [...]). W dniu [...] maja 2001 r. Sąd Rejonowy dla [...] I Wydział Cywilny w sprawie sygn. akt [...] wydał wyrok zaoczny, mocą którego przywrócił M. S. utracone przez nią posiadanie lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. M. [...] w [...] – poprzez wydanie M. S. kluczy do przedmiotowego lokalu. Wyrokowi temu nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Wyrokiem z dnia [...] października 2002 r. Sąd Rejonowy dla [...] Wydział I Cywilny, sygn. akt [...], utrzymał w mocy wyrok zaoczny z dnia [...] maja 2001 r. Wyrok ten jest prawomocny. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2003 r., wydanym z up. Prezydenta [...], podjęto zawieszone postanowieniem z dnia [...] stycznia 2001 r. postępowanie w sprawie wymeldowania M. S. W dniu [...] stycznia 2003 r. wydana została, z up. Prezydenta [...], decyzja odmawiająca wymeldowania M. S. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż M. S. nie opuściła dobrowolnie przedmiotowego lokalu, lecz w wyniku naruszenia przez J. F. posiadania tego lokalu nie zamieszkiwała w nim. Odwołanie od tej decyzji złożył J. F. W odwołaniu podniesiono między innymi, iż w sytuacji, gdy osoba, która uzyskała korzystne dla siebie rozstrzygnięcie sądu, przywracające utracone posiadanie, nie podejmuje jakichkolwiek kroków mających na celu wprowadzenie się do mieszkania, przyjąć należy, iż osoba taka dobrowolnie rezygnuje z zamieszkania w danym lokalu. Decyzją z dnia [...] marca 2003 r. Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy w dniu [...] kwietnia 2003 r. wydana została z up. Prezydenta [...] decyzja odmawiająca wymeldowania M. S. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż M. S. nie opuściła dobrowolnie przedmiotowego lokalu, lecz w wyniku naruszenia przez J. F. posiadania tego lokalu, nie zamieszkuje w nim. Ponadto organ stwierdził, iż zainteresowana w dniu [...] lutego 2003 r. wystąpiła do sądu o przymuszenie J. F. do zastosowania się do wyroku sądu. Odwołanie od tej decyzji złożył J. F. W odwołaniu podniesiono, iż zainteresowana nie podjęła żadnych starań w celu wyegzekwowania korzystnego dla siebie wyroku, przywracającego jej utracone posiadanie lokalu mieszkalnego, a w szczególności, nie wystąpiła do komornika z wnioskiem o egzekucję prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego dla [...]. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta [...]. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podkreślił, iż M. S. nie opuściła dobrowolnie przedmiotowego lokalu, lecz w wyniku działania wnioskodawcy. Fakt ten potwierdził Sąd Rejonowy dla [...], który przywrócił zainteresowanej utracone przez nią posiadanie przedmiotowego lokalu. M. S., pomimo korzystnego dla siebie wyroku, nie może wejść do przedmiotowego lokalu, gdyż J. F. nie wydał jej kluczy. W dniu [...] lutego 2003 r. zainteresowana wystąpiła do Sądu Rejonowego dla [...] o przymuszenie byłego męża do zastosowania się do wyroku sądu, a w wyjaśnieniu złożonym do protokołu w dniu 7 kwietnia 2003 r. potwierdziła, iż w dalszym ciągu ma utrudniony dostęp do lokalu. W ocenie organu II instancji, nie można uznać za dobrowolne takiego opuszczenia lokalu, do którego strona została zmuszona, jeżeli podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do zamieszkiwania w tym lokalu. W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja zaistniała. Nie została zatem spełniona przesłanka opuszczenia przez M. S. dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). Skargę na decyzję tę wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. F. W skardze podniesiono, iż M. S. zamieszkuje obecnie w innym lokalu u swego konkubenta. Skarżący wskazał, iż ostatnio zmienił zamki w drzwiach wejściowych do mieszkania, gdyż został pobity i okradziony przez swą byłą żonę. Skarga ta została zarejestrowana za numerem 2V SA 3382/03. Następnie J. F. złożył w dniu [...] marca 2004 r. do Urzędu [...] Dzielnicy [...] ponowny wniosek o wymeldowanie M. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. M. [...]. We wniosku wskazano, iż M. S. przez cały czas trwania związku małżeńskiego nie mieszkała w przedmiotowym lokalu, a obecnie zamieszkuje u swego konkubenta. W dniu [...] lipca 2004 r. Prezydent [...] umorzył, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania M. S. z pobytu stałego w ww. lokalu. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż z uwagi na fakt, że w tej sprawie toczyło się już postępowanie zakończone ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r., a od dnia jej wydania nie zmienił się stan faktyczny i prawny w sprawie, postępowanie jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Odwołanie od tej decyzji złożył J. F. W odwołaniu wskazano, iż zainteresowana zamieszkuje w innym mieszkaniu u swego konkubenta. W wyniku rozpatrzenia odwołania ,Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podkreślił, iż opuszczenie przez zainteresowaną lokalu nie było dobrowolne, co potwierdza wyrok Sądu Rejonowego dla [...] przywracający jej utracone posiadanie. Ponadto, organ wskazał, iż M. S. przesłuchana w dniu 6 lipca 2004 r. w charakterze strony wyjaśniła, że zamierza powrócić do przedmiotowego mieszkania, gdy tylko były mąż wyda jej klucze. Wojewoda [...] stwierdził, iż decyzja organu I instancji o umorzeniu postępowania ze względu na bezprzedmiotowość jest słuszna, gdyż w sprawie było już prowadzone postępowanie administracyjne, zakończone ostateczną decyzją. Skargę na decyzję tę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. F. W skardze podniesiono, iż M. S. po orzeczeniu rozwodu wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu i zamieszkała w innym mieszkaniu wraz ze swym konkubentem. Jednocześnie skarżący wskazał, iż w dniu [...] września 2004 r. wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] z pozwem o eksmisję M. S. z przedmiotowego lokalu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wskazał, iż ponowne rozpatrzenie sprawy w przypadku, gdy stan faktyczny nie uległ zmianie, a sprawa została rozstrzygnięta co do istoty decyzją ostateczną, skutkowałoby, na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., nieważnością takiej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze m.), zwanej dalej p.p.s.a., do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, iż organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Jeżeli zostanie wydana decyzja o umorzeniu postępowania wszczętego w sprawie już załatwionej decyzją ostateczną, to brak będzie podstaw do stwierdzenia jej nieważności, bo kończy ona w danej instancji postępowanie bezprzedmiotowe zgodnie z art. 105 k.p.a. (J. Borkowski, w: "Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz", 3 wydanie, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2000, s. 664). Podkreślić należy, iż umorzenie postępowania wobec jego bezprzedmiotowości w sprawie już załatwionej decyzją ostateczną winno nastąpić tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzyganej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Stan faktyczny sprawy musi być brany pod uwagę w ocenie, czy ma miejsce tożsamość sprawy, lecz tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych. Elementy prawnie obojętne, niewpływające w niczym na załatwienie sprawy, powinny być pominięte w ocenie tożsamości sprawy. W sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją o umorzeniu postępowania administracyjnego oraz w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. odmawiającą wymeldowania M. S. z pobytu stałego z lokalu w [...] przy ul. M. [...] w [...], występują te same podmioty, a sprawy te dotyczą też tego samego przedmiotu – wymeldowania M. S. z pobytu stałego. Rozstrzygnięcia w obydwu sprawach zapadły w oparciu o te same przepisy prawa materialnego, a w szczególności w oparciu o przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), który to przepis po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716) orzekającym o niekonstytucyjności art. 9 ust. 2 przywołanej ustawy, należy rozumieć w ten sposób, iż do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego w trybie pierwszej części art. 15 ust. 2 niezbędne jest spełnienie wyłącznie jednej z dwóch przesłanek określonych w tym artykule, a mianowicie przesłanki faktycznego opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się. Podkreślić należy, iż przesłanka ta winna być rozumiana jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem pobytu stałego i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. W ocenie Sądu, pozostały również niezmienione elementy prawotwórcze stanu faktycznego sprawy. M. S. przywrócone zostało bowiem, na mocy opisywanego już wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z [...] października 2002 r., sygn. akt [...], posiadanie przedmiotowego lokalu, co powoduje, iż nie można uznać, że opuszczenie przez nią tego lokalu nastąpiło dobrowolnie. Ten brak dobrowolności powoduje zaś, iż nie można uznać, że spełniona została przesłanka faktycznego opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przywoływany w skardze fakt zamieszkania uczestniczki w mieszkaniu jej konkubenta nie ma w rozpatrywanej sprawie znaczenia prawotwórczego, skoro jedyną przesłanką wymeldowania jest faktyczne opuszczenie miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się, noszące cechy dobrowolności. Z tych samych powodów nie mają też wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, przywołane w skardze, zarzuty uporczywego i nagannego zachowania się uczestniczki wobec skarżącego. Przedstawiona powyżej analiza prowadzi do wniosku, iż w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją i w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r. zachodzi tożsamość spraw. W takiej zaś sytuacji, wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, jest zgodne z prawem. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak sentencji.