II SA/Wa 218/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska, Piotr Borowiecki, Protokolant specjalista Wiesława Jesiotr, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowa przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] grudnia 2017 r. Decyzją z [...] stycznia 2018 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...]grudnia 2017 r. o odmowie przyznania B.R. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 83 ust.1 ustawy o Emeryturach i Rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 153, poz. 1257 – tekst jedn.) stwierdzając, ze szczególną okolicznością o jakiej mowa w tej normie prawnej jest stan wykluczający aktywność zawodową danej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia jego skutków. Odnosząc się do realiów sprawy organ wskazał, ze strona nie wykazał istnienia szczególnych okoliczności które uniemożliwiły jej mężowi opłacanie składek na ubezpieczenie w trakcie trwania aktywności zawodowej w długości adekwatnej do wieku. Brak zaś istnienia takich okoliczności uniemożliwia przyznanie dochodzonego świadczenia. Organ podniósł również, iż świadczenie nie może zostać przyznane wnioskodawczyni gdyż nie jest ona niezdolna do zatrudnienia ani z uwagi na wiek ani z uwagi na stan zdrowia. Skargę od powyższej decyzji do tut. Sądu wywiodła B.R. Podniosła, że jej mąż uległ wypadkowi a jego pracodawca nie ubezpieczył go. Zwróciła też uwagę na swoją tragiczną sytuację życiową. Po śmierci męża i po wypadku syna została bez środków do życia. Pełnomocnik skarżącej na rozprawie w dniu 10 grudnia 2018 r. dodatkowo zwrócił uwagę na to, że skarżąca nie może podjąć pracy z uwagi na zły stan zdrowia. Jej mąż nie wypracował odpowiednio długiego stażu z uwagi na panujące bezrobocie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując twierdzenia zawarte w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę uznać należy za zasadną. Zgodnie z treścią przepisu art. 1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem, skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawczynię, poprzez pryzmat art. 83 ust. 1 ustawy o Emeryturach i Rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1383 – tekst jedn.). W przytoczony przepis formułuje trzy przesłanki, których łączne spełnienie determinuje możliwość otrzymania świadczenia w drodze wyjątku. Przesłankami tymi są : - brak uprawnień do uzyskania emerytury lub renty, -niemożliwość podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, spowodowana całkowitą niezdolnością do pracy lub wiekiem, - brak niezbędnych środków utrzymania. Podkreślić po raz kolejny należy, iż powyższe okoliczności, muszą występować łącznie, aby możliwym było przyznanie świadczenia wyjątkowego. Brak występowania którejkolwiek z powyższych przesłanek uniemożliwia zaś pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie omawianego świadczenia. Nadto podkreślenia wymaga to, że okoliczności szczególne, które uniemożliwiły wypracowanie okresu składkowego i nieskładkowego adekwatnego do wieku danej osoby, musiały istnieć w okresie aktywności zawodowej strony, tj. w czasie, gdy zarówno z uwagi na wiek, jak i na warunki zdrowotne, była ona zdolna do wykonywania pracy. Co do zasady przyjmuje się także, iż śmierć w trakcie zatrudnienia niweluje negatywne skutki nieadekwatności okresów składkowych do wieku pracownika wychodząc z założenia, że gdyby nie śmierć, uprawniony mógłby wypracować uprawnienia emerytalno-rentowe. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy szczególną uwagę należało zwrócić na drugą z w/w przesłanek tj. niemożliwość podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, spowodowana całkowitą niezdolnością do pracy lub wiekiem. Organ przyjął bowiem, iż wnioskodawczyni jest zdolna do zatrudnienia. Dla uzasadnienia powyższej tezy organ nie przedstawi jednak żadnych dowodów. Analizując przedmiotową materię nie sposób zaś abstrahować od tego, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się zaświadczenie lekarskie z [...] stycznia 2017 r. wydane dla potrzeb Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Z zaświadczenia tego wynika zaś niezbicie, iż skarżąca posiada liczne schorzenia. Nadto, na swój zły stan zdrowia strona zwracała uwagę w korespondencji prowadzonej z organem. Wobec powyższego obowiązkiem organu było zbadanie z urzędu tego, czy wnioskodawczyni istotnie posiada zdrowotną zdolność do podjęcia zatrudnienia, czy też nie. Skoro bowiem materiał dowodowy sprawy uwypuklił istnienie wątpliwości co do istnienia po stronie wnioskodawczyni zdolności do pracy, to wątpliwości te organ winien rozwiać podejmując działania z urzędu. Winien wiec w szczególności zasięgnąć pinii lekarza orzecznika ZUS co do istnienia po stronie wnioskodawczyni zdolności do zatrudnienia. Brak zaś dokonania w/w ustaleń przez organ powodował to, iż teza przyjęta przez organ w skarżonej decyzji, o istnieniu u wnioskodawczyni zdolności do pracy, jawiła się jako przedwczesna. W związku z powyższym, uznając że skarżona decyzja narusza prawo, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.). Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobowiązany do tego, aby uwzględniając wywody poczynione w niniejszym uzasadnieniu, uzupełnić materiał dowodowy sprawy. Dopiero bowiem aktualne orzeczenie lekarza orzecznika ZUS może stanowić dla organu wiążącą podstawę do ustalenia istnienia u skarżącej zdolności do pracy. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie tut. Sądu przedwczesnym było wypowiadanie się w zakresie podnoszonej przez organ kwestii nieadekwatności okresu składkowego zmarłego do jego wieku. Okoliczność ta nie będzie bowiem miała wpływu na rozstrzygnięcie w sytuacji, gdyby lekarz orzecznik ZUS uznał wnioskodawczynię za zdolną do pracy. Jeśli zaś zaistnieje konieczność zmierzenia się przez organ z przedmiotową problematyką, to winien on w szczególności wyjaśnić, czy do śmierci męża skarżącej doszło w czasie, gdy był ona zatrudniony. Zaistnienie takiej okoliczności przesądzi bowiem o tym, że nieadekwatna długość stażu pracy zmarłego w odniesieniu do jego wieku, nie będzie mogła stanowić wyłącznej podstawy do odmowy uwzględnienia wniosku skarżącej.