II SA/Wa 2181/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Iwona Dąbrowska (spr.), Joanna Kube, Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oddala skargę. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją własną decyzję, w przedmiocie umorzenia postępowania, w sprawie wniosku z dnia [...] marca 2016 r., dotyczącego wypowiedzenia przez M. B. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W treści uzasadnienia wskazanego orzeczenia organ nadmienił, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy własną decyzję, wydaną w przedmiocie zwolnienia oficera z dniem [...] kwietnia 2016 r., z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy wskutek niewyznaczenia go na stanowisko służbowe, w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2016 r. nr [...] organ podkreślił, że w omawianym przypadku zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej nie jest fakultatywne lecz obligatoryjne, a termin zwolnienia wynika wprost w przepisów. Organ przywołał treść zapisu art. 111 pkt 10 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 670), zgodnie z którym żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. Stosownie zaś do treści § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. z 2014, poz. 670) w przypadku przebywania żołnierza w rezerwie kadrowej i niewyznaczenia go do końca okresu pozostawania w rezerwie kadrowej na stanowisko służbowe organ, o którym mowa w art. 20 ust. 3 ustawy, występuje do organu zwalniającego, jeżeli sam nie jest tym organem, z wnioskiem o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Organ zwalniający, ustalając w decyzji datę zwolnienia , określa ją na pierwszy dzień po upływie okresu pozostawania w rezerwie kadrowej. W przypadku zatem niewyznaczenia M. B., na stanowisko służbowe, w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej nie istniała możliwości wyboru sposobu ustalenia sytuacji kadrowej oficera. Organ był bowiem zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], w przedmiocie zwolnienia M. B. z zawodowej służby wojskowej, z dniem [...] kwietnia 2016 r. W decyzji z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej podkreślił, że wobec wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], nie było możliwe merytoryczne orzeczenie o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, z dniem [...] września 2016 r. czyli z upływem okresu dokonanego przez niego wypowiedzenia. Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2016 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi M. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą zarejestrowano pod sygn. akt II SA/Wa 2181/16., w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej przez nią w mocy. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 10 kpa, poprzez nie zagwarantowanie skarżącemu czynnego udziału w toku postępowania. Zarzucił skarżący również naruszenie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 111 pkt 9 lit. A ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez utrzymanie w mocy decyzji umarzającej postępowanie administracyjne pomimo nie występowania przesłanki bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i ponowił argumenty zawarte w swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o stroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Oceniając zaskarżoną decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie narusza ona prawa, w stopniu skutkującym wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego, zaś argumenty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 105 § 1 K.p.a. zgodnie z którym decyzję o umorzeniu postępowania w całości albo części wydaje organ administracji publicznej, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż umorzenie postępowania ma miejsce wtedy, gdy wystąpi trwała i nieusuwalna przeszkoda w kontynuacji postępowania, a więc wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego. Przedmiotem tym jest sprawa administracyjna, toteż postępowanie to jest bezprzedmiotowe wówczas, gdy sprawa, która miała być załatwiona decyzją administracyjną nie miała tego charakteru przed datą wszczęcia postępowania lub utraciła ten charakter w jego toku (tak M. Jaśkowska i A. Wróbel w Komentarzu do kodeksu postępowania administracyjnego, LEX, i cytowana tam literatura). Bezprzedmiotowość postępowania ma zatem miejsce wówczas, gdy odpadła jedna z konstytutywnych cech sprawy administracyjnej. Sprawę administracyjną określają elementy podmiotowe i przedmiotowe. Brak któregokolwiek z nich uzasadnia pogląd o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Inaczej mówiąc, brak podstaw prawnych lub faktycznych, materialnych lub procesowych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy powoduje brak przedmiotu postępowania. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada więc w sytuacji, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub organ administracji stwierdził oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Podkreślić należy, że umorzenie postępowania z powodu bezprzedmiotowości jest obligatoryjne, oraz że decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron i jest równoznaczna z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania, co do istoty sprawy oraz kończy jej zawisłość w danej instancji. Rozpatrując przedmiotową sprawę wskazać należy, że zgodnie z art. 111 pkt 10 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 670), żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. Przepis ten stanowi samodzielną podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego przeniesionego do rezerwy kadrowej. Przesłanką obligatoryjnego zwolnienia, na co jednoznacznie wskazuje zawarte w tym przepisie sformułowanie "zwalnia", jest niewyznaczenie na stanowisko służbowe w czasie pozostawania żołnierza zawodowego w rezerwie kadrowej. Stosownie zaś do treści § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. z 2014 r., poz. 670) w przypadku przebywania żołnierza w rezerwie kadrowej i niewyznaczenia go do końca okresu pozostawania w rezerwie kadrowej na stanowisko służbowe organ, o którym mowa w art. 20 ust. 3 ustawy, występuje do organu zwalniającego, jeżeli sam nie jest tym organem, z wnioskiem o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Organ zwalniający, ustalając w decyzji datę zwolnienia, określa ją na pierwszy dzień po upływie okresu pozostawania w rezerwie kadrowej. Stwierdzić należy, że wskazany przepis ustawy jednoznacznie określa, że zwolnienie żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej jest obligatoryjne, a termin zwolnienia wynika wprost z przepisów. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że M. B. w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej nie został wyznaczony na inne stanowisko służbowe. W tej sytuacji rozwiązanie ze skarżącym stosunku służbowego było obligatoryjne, na skutek tego nie było możliwe merytoryczne orzeczenie o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2016 r., tj. z upływem okresu dokonanego przez żołnierza wypowiedzenia. Abstrahując jednak od dokonanych powyżej uwag zauważyć należy, że z treści art. 111 pkt 10 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia podjętego w przedmiocie zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej, pozostają przyczyny, dla których takie wyznaczenie nie nastąpiło (dla których decyzja o wyznaczeniu na inne stanowisko służbowe nie została wykonana), o ile stosowna analiza możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe została - jak w sprawie niniejszej - dokonana. W ocenie Sądu, zgodzić się należy z organem odnośnie naruszenia art. 10 kpa, że nawet gdyby hipotetycznie uznać, że doszło do ograniczenia uprawnienia strony – wynikającego z dyspozycji art. 10 kpa, to stwierdzić należy, iż nie mogło to mieć żadnego znaczenia na treść rozstrzygnięcia wynikającego z narzuconego przez ustawodawcę materialnego terminu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu przebywania nietrafne są również zarzuty dotyczące naruszenia art. 10 k.p.a., bowiem zaistnienie przesłanki niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w jego rezerwie kadrowej. Reasumując, Sąd uznał zarzuty skargi na nieuzasadnione, nie stwierdził także w rozpatrywanej sprawie innego naruszenia prawa, uzasadniającego wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.