II SA/Wa 2186/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Bronisław Szydło (spr.), Protokolant apl. prok. Radosław Kłos, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2004 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy swoją decyzję podjętą w dniu [...] czerwca 2004 r., na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.), którą odmówił A. W. przyznania świadczenia w drodze wyjątku - renty rodzinnej dla małoletnich córek P. i H. po zmarłym ich ojcu M. W. W uzasadnieniu podał, że przyznanie świadczenia na podstawie powołanego art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: ” jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ” nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, ” nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, ” nie ma niezbędnych środków utrzymania. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym, w pierwszej kolejności bada się uprawnienia, jakie przysługiwały osobie zmarłej. Również "szczególna okoliczność", o której mowa w powołanym art. 83 ust. 1 tej ustawy, odnosi się również do zmarłego ojca małoletnich córek skarżącej - M. W. Prezes ZUS ustalił, że M. W. w okresie od 1 lipca 1998 r. aż do dnia zgonu, tj. [...] grudnia 2003 r. - nie pracował. W tym okresie był zdolny do pracy z uwagi na stan zdrowia, nie była wobec niego orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Zatem nie istniały przeciwwskazania uniemożliwiające zatrudnienie. Zgromadzony w sprawie materiał nie pozwala na ustalenie, że zmarły ojciec córek skarżącej od 1 listopada 1998 r. nie podjął zatrudnienia wskutek "szczególnych okoliczności" z art. 83 § 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co wykluczyło możliwość przyznania p. A. W. świadczenia w drodze wyjątku, na rzecz jej córek P. i H. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik A. W. domagał się uchylenia powyższych decyzji, zarzucając, że zostały one wydane z naruszeniem art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS, poprzez przyjęcie, że w tej sprawie nie zachodziła szczególna okoliczność, która uniemożliwiała M. W. nabycie prawa do renty. Wyjaśnił, że M. W. nie podejmował zatrudnienia od 1 listopada 1998 r. aż do dnia zgonu, z uwagi na ciężką chorobę jaką jest [...]. Powołał się na opinię wydaną przez biegłego z dziedziny [...], wydanej na zlecenie Sądu Rejonowego w Z. w sprawie o sygn. akt [...], który rozpoznał u M. W. zespół [...], co kwalifikowało go do podjęcia leczenia [...] w warunkach ambulatoryjnych. Zarzucił także naruszenie zasady uwzględnienia interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli (art. 7 kpa) poprzez nieprzyznanie świadczenia w drodze wyjątku. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Innymi słowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując skargę pod tym kątem, Sąd nie stwierdził, aby Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmujący zaskarżone decyzje o odmowie przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku, dopuścił się naruszenia prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prezes ZUS odmawiając przyznania świadczenia w drodze wyjątku na rzecz małoletnich córek skarżącej, powołał się na przepis art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.). Z użytego w tym przepisie sformułowania "może przyznać" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwości wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Do oceny Prezesa ZUS należało zatem podjęcie decyzji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku lub przyznanie jej tego świadczenia. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W ocenie Sądu, decyzjom Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie można przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że została ona podjęta nie tylko z uwagi na fakt, że zmarły ojciec małoletnich córek skarżącej, M. W. w okresie od 1 listopada 1998 r. aż do dnia zgonu nie pracował, lecz również, że choroba [...] nie może być uznana za "okoliczność szczególną" w rozumieniu art. 83 § 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Żadnych innych okoliczności usprawiedliwiających bezczynność zawodową ojca swoich córek, skarżąca nie wskazała. W ocenie Sądu przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przez Prezesa ZUS przepisów postępowania administracyjnego. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że Prezes ZUS przy jej podejmowaniu przestrzegał zasady dochodzenia prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmował wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wyczerpująco informował stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Wreszcie w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 kpa) oraz uzasadnił swoje rozstrzygniecie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. Rozpoznanie wniosku skarżącej nastąpiło na podstawie art. 83 § 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS i wymagało wykazania spełnienia wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie. Skoro więc skarżąca nie spełniła wymienionych w tym przepisie warunków, to decyzja odmawiająca przyznania dla jej małoletnich córek prawa do tego świadczenia, nie narusza prawa. Z tych względów na mocy art. 132 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji. Wobec treści rozstrzygnięcia zgodnie z art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie było podstaw do uwzględnienia wniosku o zasądzenie kosztów postępowania.