II SA/Wa 2186/19
WyrokWSA w Warszawie2020-08-20
Skład orzekający: Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Joanna Kube, Sławomir Antoniuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okres służby na rzecz państwa totalitarnego trwający około 18% całego okresu służby funkcjonariusza może być uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, a tym samym czy istnieją podstawy do wyłączenia stosowania przepisów ograniczających wysokość emerytury?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, uznając, że organ nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Sąd zakwestionował zawężającą wykładnię pojęcia "krótkotrwałej służby" przez organ, wskazując, że co najmniej 20% całego okresu służby może być uznane za okres krótkotrwałej służby. Ponadto, sąd podkreślił, że brak dokumentów potwierdzających służbę z narażeniem zdrowia i życia nie wyklucza możliwości ustalenia tej przesłanki innymi środkami dowodowymi. Organ nie rozważył wnikliwie kwestii "szczególnie uzasadnionego przypadku", naruszając przepisy postępowania.Stan faktyczny
R. N. złożył skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą wyłączenia stosowania wobec niego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Organ uznał, że służba R. N. na rzecz państwa totalitarnego trwająca ponad 3,5 roku (około 18% całego okresu służby) nie jest "krótkotrwała", a brak jest dowodów na rzetelne wykonywanie obowiązków z narażeniem zdrowia i życia. Skarżący zarzucił organowi nierzetelne zbadanie sprawy, podnosząc argumenty dotyczące swojej służby, nagród oraz sytuacji, w których narażał swoje zdrowie i życie. Sąd uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, , Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 288, z późn. zm.), dalej: "ustawa zaopatrzeniowa"; "ustawa" odmówił wyłączenia stosowania wobec R. N. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.
Organ uzasadniając decyzję wskazał, że przy rozstrzyganiu spraw z zakresu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, znaczenie fundamentalne ma fakt, że zawiera on w istocie dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada również na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, w szczególności wypełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Jedynie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.
Krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że winna być ona analizowana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo przesłankę tę należy oceniać w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany za "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego okresu do całego okresu służby.
Organ wskazał, że również druga z przesłanek formalnych, ujętych w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, tj. rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, ma charakter nieostry
i winna być każdorazowo oceniana indywidualnie.
Zdaniem organu, rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy i realizowania obowiązków dodatkowych. Ponadto istotna jest także postawa funkcjonariusza w służbie i poza nią, rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych.
Organ podniósł, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" ocenić należy, jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Podkreślił, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej, jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.
Organ ustalił, że R.N. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa od dnia [...] stycznia 1987 r. do dnia [...] lipca 1990 r., czyli 3 lata, 6 miesięcy i 16 dni. W dniu [...] lutego 2006 r. został zwolniony ze służby w Centralnym Biurze Śledczym Komendy Głównej Policji w W. i ma przyznane prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.
Całkowity okres służby ww. wynosi 19 lat i 1 miesiąc (od dnia [...] stycznia 1987 r. do dnia [...] lutego 2006 r.) Dodatkowo do wysługi emerytalnej doliczono okres zasadniczej służby wojskowej wynoszący 11 miesięcy i 18 dni (od dnia [...] stycznia 1986 r. do dnia [...] grudnia 1986 r.).
W sytuacji, w której służba zainteresowanego pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 3 lat, 6 miesięcy i 16 dni, czyli przez około 18% całego okresu służby, to zdaniem organu nie można mówić tutaj o krótkotrwałej służbie pełnionej na rzecz totalitarnego państwa. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Podczas 3,5-letniego czasu wykonywania zadań i obowiązków na rzecz totalitarnego państwa strona mogła w sposób kompleksowy zapoznać się ze specyfiką stawianych przed nią zadań oraz charakterem służby. Ponadto zakończenie powyżej wskazanego okresu pełnienia służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z woli wnioskodawcy, lecz z likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce.
Organ w zakresie analizy spełnienia drugiej przesłanki, określonej w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, wskazał, iż wątpliwym jest uznanie służby ww. za rzetelną
w kontekście wskazanego przez Komendanta Głównego Policji postępowania dyscyplinarnego. Jednocześnie z akt sprawy wynika, iż brak jest jakichkolwiek dowodów, aby służba R. N. pełniona była z narażeniem jego zdrowia i życia. Zauważył, że świadczenie emerytalne wypłacane ww. nie było podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86 poz. 734, z późn. zm.).
Zaznaczył, że argumenty strony dotyczące: realizacji powierzonych zadań w Policji, odznaczenia za całokształt pracy Brązowym Krzyżem Zasługi i pełnienia służby między innymi, jako funkcjonariusz operacyjny Komendy Rejonowej w T., a co za tym idzie sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji i wynikające z niego prawdopodobieństwo zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia, nie mogą być oceniane jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.
Minister, powołując się na przeprowadzoną analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a, art. 24a wskazane w art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.
Jednocześnie, odnosząc się do argumentów przedstawianych przez stronę w zakresie udzielania pomocy działaczom ówczesnej opozycji demokratycznej, wskazał, że materiały w tym zakresie powinny zostać przekazane do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz ewentualnie do Zakładu Emerytalno – Rentowego MSWiA.
Podkreślono, że uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami - w szczególności pełniona z narażeniem zdrowia i życia, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".
W skardze z dnia [...] sierpnia 2019 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. N. zakwestionował decyzję z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], zarzucając organowi nierzetelne zbadanie jego sprawy. Wskazał, że w trakcie służby po 31 lipca 1990 r. był nagradzany, w tym nagrodami pieniężnymi za wzorowe wykonywanie obowiązków służbowych i czynności pozaobowiązkowych. Zazwyczaj w ich uzasadnieniu używano takich sformułowań jak: "nie licząc się z godzinami pracy, ze szczególnym narażeniem zdrowia i życia, wzorowo itp." Już chociażby z tych raportów wynikało, że niektóre zadania były wykonywane przez niego "ze szczególnym narażeniem zdrowia i życia". Jako przykład podał pełnienie roli negocjatora w sytuacji, gdy ojciec rodziny, wskutek nieporozumień z żoną, chciał wysadzić siebie i dwoje małoletnich dzieci w mieszkaniu w bloku. O rzetelnym wykonywaniu przez niego zadań i obowiązków, poza nagrodami i awansami świadczy również fakt, że w trakcie pełnienia obowiązków [...] w T., gdy miał zostać przeniesiony do KWP w K., funkcjonariusze KRP T. wystosowali petycję o pozostawienie go na stanowisku.
Skarżący podniósł, że organ wskazując, że przez 3 lata 6 miesięcy i 16 dni pełnił służbę na rzecz państwa totalitarnego pominął, co w tym czasie faktycznie robił.
I tak:
Od [...] stycznia 1986 r. do grudnia 1986 r. pełnił służbę wojskową, między innymi w jednostce wojsk pancernych w B. - w tym czasie uważanej, za jednostkę karną dla podchorążych. Trafił tam, gdyż był znany z imienia i nazwiska, jako uczestnik strajku okupacyjnego na ówczesnej [...].;
Od stycznia 1987 r. do listopada 1987 r. siedział "za biurkiem", zapoznając się z instrukcjami, a także wykonywał spisy akt;
Od listopada 1987 r. do sierpnia 1988 r. był pełnomocnikiem ds. bezpieczeństwa WUSW w K. w Elektrowni A. Pozostając na tym stanowisku udzielał pomocy pracownikom przy różnych sprawach urzędowych, w tym "załatwiał paszporty";
Od sierpnia 1988 r. do [...] czerwca 1989 r. kształcił się w Studium Podyplomowym w L., gdzie prowadził działania agitacyjne na rzecz opozycji w nieformalnych grupach o charakterze samoorganizacji, w efekcie czego z "ich" punktu wyborczego w wyborach z 4 czerwca 1989 r. z tzw. listy krajowej nikt nie przeszedł w I turze, poza M. K. Z tego powodu, przed II turą wyborów, został wraz z innymi osobami wysłany na służby nocne W. "w celach wychowawczych". Istniała też groźba nieotrzymania promocji na stopień oficerski. Wyniki wyborów "z punktu wyborczego na terenie Szkoły" z dnia 4 czerwca 1989 r. były odbierane jak "prowokacja" bądź bunt zaplecza SB. W tym czasie przeprowadzono z nim rozmowy ostrzegawcze w związku z "wydarzeniami w Szkole".
Później nastąpiły reorganizacje, zawieszenie działań i rozwiązanie SB, weryfikacje i przyjęcie do Policji. Przy awansach zaś kolejne weryfikacje.
Stwierdził, że sensem jego pracy w strukturach SB była służba Polsce i chęć "wyrównania rachunków" - w tym możliwe odzyskanie mienia rodziców zagrabionego przez ZSRR.
Wyjaśnił, że postępowanie dyscyplinarne, które toczyło się wobec niego w 2005 r. w związku ze stawieniem się do służby po spożyciu alkoholu było bezprawne. Postępowanie to zostało wszczęte, gdy przebywał na zwolnieniu lekarskim. Znajdował się wówczas po zażyciu leku uspakajającego S. (wyciąg ziół na bazie alkoholu). Lekarz prowadzący zabronił mu wykonywania jakichkolwiek działań (czynności prawnych). Poinformował wówczas przełożonych, że w najbliższym czasie będzie skierowany na oddział leczenia zaburzeń nerwicowych, co też nastąpiło. Następnie sprawę dyscyplinarną umorzono "z uwagi na zaistnienie długotrwałej przeszkody uniemożliwiającej jej prowadzenie". W związku z bezprawnością wszczęcia tego postępowania dyscyplinarnego, oczekuje usunięcia wszelkich dokumentów szkalujących jego imię.
Dodał także, iż każda korespondencja dotycząca jego spraw związanych ze świadczeniami emerytalnymi, przechodzi przez ręce syndyka upadłości konsumenckiej.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, będący podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
W świetle art. 8a ust. 1 ustawy, decyzja o wyłączeniu zastosowania ograniczeń przewidzianych w art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy ma charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne nie pozwala na dowolne działanie organu administracji publicznej, czy rozstrzyganie na podstawie przesłanek niemających obiektywnego uzasadnienia. Orzekający w sprawie organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Sąd kontrolując decyzję uznaniową, jest natomiast obowiązany zbadać, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1488/08 (dostępny: https://cbois.nsa.gov.pl) stwierdził, że zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Natomiast wybór rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną. Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.
W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 491/09, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10, dostępny: https://cbois.nsa.gov.pl).
Organ może skorzystać z możliwości przewidzianej w art. 8a ust. 1 ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten w istocie zawiera jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 – dostępny: https://cbois.nsa.gov.pl).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekający w niniejszej sprawie podziela zapatrywanie skarżącego, że organ nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Nie znajduje uzasadnienia zawężająca wykładnia organu pojęcia służba krótkotrwała – w świetle reguł wykładni językowej, czy też ze względów celowościowych. Orzekając w sprawie organ mylnie przyjął, że służba na rzecz totalitarnego państwa, gdy trwała trzy i pół roku, wobec pełnienia obowiązków
w służbach mundurowych ponad 19 lat, nie może być rozumiana jako krótkotrwała.
Przeciwko przyjęciu prezentowanej przez organ koncepcji, jakoby prawodawca użył, co do służby opisu krótkotrwała, chcąc scharakteryzować wyłącznie okresy określane potocznie np. mianem: przelotny, chwilowy, przejściowy czy epizodyczny (m.in. takie określenia równoważnie wymieniano w uzasadnieniu), należy wskazać, że nie sposób takiego wniosku wywieść z treści samej ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. poz. 2270), którą wprowadzono kompleks regulacji w danym zakresie. Nie wynika to również z towarzyszących jej przyjęciu dokumentów – w kontekście próby zrekonstruowania woli prawodawcy.
W tym zakresie warto wskazać, że jako pewnego rodzaju wskazówkę interpretacyjną wskazywano w trakcie prac nad treścią art. 8a ustawy, że co najmniej 20% całego okresu służby funkcjonariusza można uznać za okres krótkotrwałej służby (por. zapis Posiedzenia Komisji Spraw Wewnętrznych i Administracji (nr [...]) i Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (nr [...]) z dnia 14 grudnia 2016 r. Sejm VIII Kadencji, s. 19). Organ administracji winien był wnikliwie rozważyć, czy zachodzi warunek opisany przez prawodawcę, jako "szczególnie uzasadniony przypadek". Brak właściwego wyjaśnienia tej kwestii skutkował naruszeniem przepisów postępowania w zakresie obowiązku rozpatrzenia sprawy w jej istotnych aspektach, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Wobec stanowiska organu, co do rozumienia wyrażenia "szczególnie uzasadniony przypadek", należy wskazać, że prawodawca nie zacieśnił tego pojęcia do potrzeby wyróżnienia się danego funkcjonariusza, czy posiadania przezeń nadzwyczajnych, ponadprzeciętnych zasług, w obligatoryjnym połączeniu
z nadzwyczaj krótkim pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa.
W art. 8a ust. 1 pkt 2 in fine prawodawca wskazał jedną z okoliczności, które mają wpływ na uznanie, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, przemawiający za włączeniem reguł ogólnych. Przykładowo wskazano pełnienie służby z zagrożeniem życia lub zdrowia. Za przyjęciem, że wolą prawodawcy było wskazanie pełnienia służby z zagrożeniem życia i zdrowia, jako jednego ze szczególnie uzasadnionych przypadków, zastosowania wyjątku w myśl art. 8a ust. 1, przemawiają względy wykładni systemowej oraz celowościowej.
Przy czym kwestia braku dokumentów, odnoszących się do zdarzeń służbowych z narażeniem zdrowia i życia, na co wskazał organ, nie stanowi w tej sprawie podstawy do przyjęcia, że przesłanka ta nie została spełniona. Nie sposób podzielić stanowiska organu, jakoby dla ustalenia, że służba funkcjonariusza była pełniona z zagrożeniem życia lub zdrowia konieczne byłoby istnienie w aktach określonego rodzaju dokumentu, wprost potwierdzającego ten fakt, jak np. zaświadczenie, wydawane w myśl przepisów odrębnych (rozporządzenia) w celu potwierdzenia prawa do podwyższenia świadczeń. Wbrew stanowisku organu ustalenia w danym zakresie mogą być dokonywane
z zastosowaniem wszelkich środków dowodowych, z uwzględnieniem zasad doświadczenia życiowego i racjonalnego rozumowania. Ma to istotne znaczenie
w rozpatrywanej sprawie, gdy wnioskodawca powoływał się na udział w zdarzeniach, związanych z realnym zagrożeniem jego życia czy zdrowia. Nie rozważono wnikliwie danej kwestii, w kontekście wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku.
Nie jest także uzasadniona zawężająca wykładnia użytego w zdaniu wstępnym art. 8a ust. 1 określenia "szczególnie uzasadniony przypadek", tak aby dana regulacja mogła dotyczyć jedynie funkcjonariuszy o szczególnych zasługach na rzecz państwa demokratycznego. Takiej intencji prawodawcy nie sposób wywieść z treści przepisu. W kontekście danego warunku nie muszą też pozostawać a priori bez znaczenia faktyczne okoliczności pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa. Oczywiście konkretne okoliczności pełnienia służby, aby mogły mieć znacznie w sprawie, muszą być wiarygodnie udokumentowane. W danej sprawie jednak w ogóle nie odniesiono się do podnoszonych przez wnioskodawcę kwestii szczególnych warunków pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa. Nie sposób natomiast a priori uznać, aby nie mogło to mieć znaczenia dla wyniku sprawy.
W tym kontekście organ nie wyjaśnił wnikliwie sprawy dla ustalenia, czy zachodzą przesłanki zastosowania wyjątku z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej – co do zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku.
Z tych wszystkich powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło