II SA/Wa 2189/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia WSA Adam Lipiński, Asesor WSA Janusz Walawski (spraw.), Protokolant Karolina Leśkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2005 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] odmówił E. M. przyznania świadczenia w drodze wyjątku wobec niespełnienia przez niego jednej z przesłanek z art. 83 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ww. stwierdził, że spełnia wszystkie przesłanki wymienione w art. 83 ustawy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...] września 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą i w jej uzasadnieniu podał m.in., że wnioskowane świadczenie może zostać przyznane, o ile wnioskodawca spełni łącznie następujące warunki: 1) jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, 2) nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, 3) nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, 4) nie ma niezbędnych środków utrzymania. Wnioskodawca nie spełnił przesłanki określonej w pkt 2. Lekarz orzecznik ZUS, orzeczeniem z dnia [...] lutego 2004 r. uznał wnioskodawcę za całkowicie niezdolnego do pracy i niezdolnego do samodzielnej egzystencji od sierpnia 2003 r. okresowo do lutego 2006 r. Wnioskodawca, 43 - letni w chwili powstania całkowitej niezdolności do pracy, posiadał łącznie 12, 5 roku okresów składkowych oraz 5 lat i 8 miesięcy okresów nieskładkowych. Łączny okres składkowy i nieskładkowy uwzględniony w wysokości 1/3 okresów składkowych wyniósł 16 lat, 6 miesięcy i 20 dni i jest nieadekwatny do wieku. Fakt ten powoduje, że wnioskowane świadczenie nie może zostać przyznane. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze pełnomocnik skarżącego wniósł o jej uchylenie zarzucając, że została wydana z naruszeniem art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez błędne przyjęcie, że świadczenie w drodze wyjątku może zostać przyznane, jeżeli wnioskodawca spełni łącznie wszystkie warunki określone tym przepisem. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto podał, że skarżący w 10 - leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy posiadał łączny okres ubezpieczenia w wymiarze niespełna 3 lat i 8 miesięcy. Skarżący, po wyczerpaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych w czerwcu 1998 r., nie podejmował już żadnej działalności objętej ubezpieczeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga rozpoznawana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 118 z późn. zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania tego świadczenia wszystkie wymienione w przytoczonym przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Podkreślić należy, iż pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji organu nie oznacza, iż ma on całkowitą swobodę w tym względzie. Podejmując decyzję w ramach uznania administracyjnego organ jest zobowiązany do bezwzględnego przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Z mocy art. 7 tej ustawy zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jest także zobowiązany do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz do uzasadnienia według wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. W rozpatrywanej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie naruszył powyżej określonych reguł procesowych. Odmawiając wnioskowanego świadczenia, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych poparł swoje rozstrzygnięcie wyczerpującymi ustaleniami, poddał szczegółowej analizie zebrany w sprawie materiał dowodowy, jak również ustosunkował się do całokształtu argumentacji skarżącego. Jednym z warunków niezbędnych do uzyskania świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest niemożność uzyskania przez ubezpieczonego prawa do emerytury lub renty wskutek szczególnych okoliczności. Przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia i związanego z nim obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy należało dojść do wniosku, że niespełnienie przez skarżącego warunków wymaganych w ustawie nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym i ta kwestia została przez organ prawidłowo oceniona i udokumentowana. Brak zatem tej przesłanki uniemożliwia przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku. Na marginesie podnieść należy, że przedmiotowe świadczenie nie ma charakteru socjalnego, przyznawanego wyłącznie według potrzeb, np. ze względu na trudną sytuację materialną. Z przytoczonych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), skargę oddalił.