II SA/Wa 2190/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Adam Lipiński (spr.) Sędzia WSA - Bronisław Szydło Asesor WSA - Jarosław Trelka Protokolant: - Małgorzata Płodzicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2005 r., 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. II SA/WA 2190/05 UZASADNIENIE D. S. urodził się [...] We wniosku z 27 kwietnia 2005 r., skierowanym do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, starał się o przyznanie na swoją rzecz renty w drodze wyjątku. Wskazywał, że od dzieciństwa jest chory [...], pozostaje bez środków do życia, jest niezdolny do żadnej pracy i czynności codziennych, wymaga stałej opieki innej osoby, od 1995 r. został uznany za osobę niepełnosprawną i całkowicie niezdolną do pracy. Podawał, że był ubezpieczony jako uczeń szkoły zawodowej i miał przyznaną rentę szkolną. Podejmował się sprzątania, jednakże nie potrafił podołać obowiązkom. W dniu [...] maja 2005 r. lekarz orzecznik ZUS orzekł całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji okresowo do czerwca 2007 r. Pismem z 13 czerwca 2005 r. D. S. zażądał wskazania przez lekarza orzecznika daty powstania całkowitej niezdolności do pracy i zakwestionował prawidłowość tego orzeczenia, wskazując na wcześniejszą dokumentację lekarską. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Swoją decyzję argumentował brakiem okoliczności usprawiedliwiających niespełnienie przez D. S. wymogów przewidzianych do uzyskania renty. Wskazywał, iż ostatni okres składkowy przypada na dzień 24 marca 2000 r., zaś całkowita niezdolność do pracy powstała w dniu 24 maja 2005 r. (orzeczenie lekarza orzecznika z [...] maja 2005 r.) i brak jest w niniejszej sprawie usprawiedliwienia przyczyny bezczynności zawodowej między tymi datami. Nadto organ wskazał na bardzo krótki, do wieku ubezpieczonego - 28 lat, łączny okres ubezpieczenia społecznego w rozmiarze 1 rok, 11 miesięcy i 2 dni. Podstawę prawną wydania decyzji stanowi przepis art. 83 par. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). D. S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, iż orzeczenia o niepełnosprawności i całkowitej niezdolności do pracy były wobec niego wydawane na długo przed 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...] września 2005r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, wskazując w uzasadnieniu na argumenty decyzji poprzedzającej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. S. zakwestionował zasadność powyższej decyzji. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w odpowiedzi na skargę, wnosił o jej oddalenie powołując się na uzasadnienia zawarte w obu decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Dochodzone świadczenie nie jest świadczeniem przyznawanym z uwagi na potrzeby, nawet najbardziej uzasadnione. Art. 83 ust. 1 ustawy umożliwia przyznanie świadczenia społecznego jeżeli istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające brak spełniania wymaganych w trybie zwykłym przesłanek do otrzymania świadczenia (jak np. zachowania wymaganych okresów w opłacaniu składek) przy jednoczesnej niemożności podjęcia pracy przez starającego się o to świadczenie z uwagi na jego wiek lub orzeczoną niezdolność do wykonywania pracy. Skarżący, co wynika ze stanu faktycznego sprawy, nie spełniał przesłanek do uzyskania prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym. Jak wynika ze zgromadzonych w sprawie zaświadczeń lekarskich D. S. jest chory na [...], jednakże wbrew stanowisku organu, nie można w sposób nie budzący wątpliwości określić daty powstania całkowitej niezdolności do pracy, zaś dokładne określenie tej daty jest niezwykle istotne dla oceny istnienia szczególnie uzasadnionych okoliczności usprawiedliwiających brak spełniania wymaganych w trybie zwykłym przesłanek do otrzymania świadczenia. W niniejszej sprawie zgromadzono kilka orzeczeń lekarskich dotyczących oceny stanu zdrowia skarżącego z różnych okresów. Orzeczenia te różnią się co do oceny stanu zdrowia i pozostają we wzajemnej sprzeczności. Poza wskazanym w decyzji orzeczeniem z maja 2005 r., w aktach sprawy znajduje się orzeczenie lekarza orzecznika z 1997 r. odmawiające zaliczenia D. S. do jakiejkolwiek grupy inwalidów i stwierdzające, że jest on zdolny do pracy zarobkowej. Z orzeczeniem tym koresponduje opinia sądowo-lekarska z 1998 r. Natomiast z orzeczenia lekarskiego z [...] marca 2003 r., wydanego na potrzeby postępowania przed sądem w sprawie z ubezpieczenia społecznego, stwierdza się, że badany jest całkowicie niezdolny do pracy i niezdolność ta powstała w 1995 r. Orzeczenie to koresponduje z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z [...] listopada 2002 r. Także zaświadczenie lekarskie z 19 stycznia 2004 r. stwierdza u badanego całkowitą niezdolność do pracy a orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 2002 r. określa niepełnosprawność w znacznym stopniu od 1995 r. Pominąwszy orzeczenia z 1997 i 1998 r., jako znacznie odległe czasowo, z pozostałych orzeczeń bezsprzecznie wynika powstanie całkowitej niezdolności do pracy już w 1995 r. Zaznaczyć tu należy, że orzeczenia te zostały wydane przez lekarza orzecznika ZUS lub na potrzeby sądowego postępowania w sprawie z ubezpieczenia społecznego. A zatem pominięcie takich ustaleń przez organ, jak i nieokreślenie w orzeczeniu lekarza orzecznika z [...] maja 2005 r. daty powstania całkowitej niezdolności do pracy stanowi istotne uchybienie rzutujące bezpośrednio na wynik sprawy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie ustosunkował się również do pisma skarżącego z dnia 13 czerwca 2005 r. w którym D. S. domagał się określenia przez lekarza orzecznika daty powstania całkowitej niezdolności do pracy oraz w którym kwestionował orzeczenia z [...] maja 2005 r., wskazując na wcześniejszą dokumentację lekarską. Z tych też powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu decyzji polegający na braku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Zabrakło tu zarówno wnikliwości, jak i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czym naruszono art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 84 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę, organ powinien dokładnie wyjaśnić rozbieżności w ocenie daty powstania całkowitej niezdolności do pracy skarżącego. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i art. 145 par. 1 ppkt 1 c przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.