II SA/Wa 2203/18
WyrokWSA w Warszawie2019-05-28
Skład orzekający: Sławomir Fularski, Iwona Maciejuk, Janusz Walawski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okres 13 lat służby na rzecz totalitarnego państwa, stanowiący około 46% całego okresu służby, może być uznany za 'krótkotrwały' w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, uzasadniający wyłączenie stosowania przepisów obniżających świadczenia?Ratio decidendi
Okres 13 lat służby na rzecz totalitarnego państwa, stanowiący około 46% całego okresu służby, nie może być uznany za 'krótkotrwały' w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. W związku z tym, nie została spełniona jedna z przesłanek warunkujących możliwość wyłączenia stosowania przepisów obniżających świadczenia, co skutkuje oddaleniem skargi.Stan faktyczny
Wnioskodawca W. K. złożył wniosek o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, powołując się na art. 8a tej ustawy. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił uwzględnienia wniosku, uznając, że okres służby wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa (13 lat, ok. 46% całego okresu służby) nie jest 'krótkotrwały'. Wnioskodawca zaskarżył decyzję, kwestionując m.in. sposób wyliczenia okresu służby na rzecz totalitarnego państwa oraz brak wyjaśnienia przez organ pojęcia 'krótkotrwałość'.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Janusz Walawski, Protokolant referent stażysta Monika Duma-Szymczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2019 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy oddala skargę
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "Minister" lub "organ") decyzją z [...] września 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 8a ustawy
z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej
i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132, z późn. zm., dalej jako "ustawa zaopatrzeniowa"), po rozpatrzeniu wniosku W. K. (dalej jako "wnioskodawca" lub "strona") z [...] czerwca 2017 r., odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.
Organ podał, że we wniosku z [...] czerwca 2017 r. wnioskodawca wystąpił do Ministra o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu wniosku przedstawił przebieg swojej służby. Wskazał, że za swoją służbę w Centralnym Biurze Śledczym Policji miał zwiększony wymiar emerytury o 0,5%. Podniósł, że za swoją pracę był awansowany w stopniu, otrzymał też wiele nagród pieniężnych
i pochwał. Podkreślił, że został odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi za walkę
z przestępczością zorganizowaną, a służbę w latach 1990-2006 pełnił rzetelnie. Nigdy nie był karany i nigdy nie było do niego jakichkolwiek zastrzeżeń.
Minister podniósł, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca został zwolniony ze służby w Centralnym Biurze Śledczym [...] lutego 2006 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość określono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej. Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z [...] kwietnia 2017 r., tj. Informacji o przebiegu służby nr [...] wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa,
o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od [...] sierpnia 1977 r. do [...] lipca 1990 r., tj. przez okres 13 lat.
Organ ustalił także, że wnioskodawca pełnił służbę w okresie od [...] sierpnia 1977 r. do [...] lutego 2006 r. (w tym od [...] sierpnia 1990 r. do [...] czerwca 1998 r. w Urzędzie Ochrony Państwa oraz od [...] czerwca 1998 do [...] lutego 2006 r. w Policji). Całkowity okres służby ww. w resorcie spraw wewnętrznych wynosi 28 lat, 6 miesięcy i 15 dni. Dodatkowo do wysługi emerytalnej doliczono okres zasadniczej służby wojskowej wynoszący 1 rok, 11 miesięcy i 15 dni. Z kopii akt osobowych przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby wnioskodawca nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Z pisma Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z [...] maja 2018 r. przesyłającego informacje o przebiegu służby strony nie wynika żeby, wnioskodawca uchylał się lub wykonywał w sposób niewłaściwy zadania służbowe powierzone mu w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Jednakże przedmiotowa ocena nie dotyczy 1992 r. kiedy to byłemu funkcjonariuszowi wymierzono karę dyscyplinarną. Na podstawie dokumentacji przesłanej przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego można stwierdzić, że w trakcie służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wnioskodawca miał podwyższane uposażenie, był awansowany w stopniu, a także był pozytywnie opiniowany. Jednocześnie w stosunku do wnioskodawcy nie wydano zaświadczenia wskazującego na podejmowanie czynności służbowych w warunkach szczególnego zagrożenia życia i zdrowia, uzasadniających podwyższenie emerytury funkcjonariusza.
Komendant Główny Policji za pismem z [...] listopada 2017 r., [...] przekazał informacje dotyczące służby ww. funkcjonariusza. Ze zgromadzonych
w sprawie dokumentów wynika, że były funkcjonariusz po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Wielokrotnie przyznawano mu zwiększony dodatek służbowy do uposażenia, awansowano go na kolejne stopnie służbowe, jak również pozytywnie opiniowano. W aktach sprawy nie zawarto informacji
o wymierzonych wobec wnioskodawcy karach dyscyplinarnych. W zgromadzonym materiale brak jest innych dokumentów, mogących posłużyć do oceny osiągnięć
w służbie, takich jak podziękowania, dyplomy, listy gratulacyjne itp. Strona za swoją służbę została odznaczona Brązowym Krzyżem Zasługi. Ponadto, jak wynika
z przedmiotowych informacji uzyskanych z Komendy Głównej Policji, w aktach osobowych Pana W. K. znajdują się zaświadczenia potwierdzające wykonywanie przez ww. czynności służbowych w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, to jest czynności, o których mowa § 4 pkt 1
w rozporządzenia Rady Ministrów z 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734
z późn. zm.), co uzasadniało podwyższenie emerytury funkcjonariusza o 0,5% podstawy za każdy rok służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu
i zdrowiu obejmujące łącznie okres od [...] stycznia 1998 r. do [...] grudnia 2005 r.
Następnie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie.
Minister wskazał, że przy rozstrzyganiu spraw z zakresu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, znaczenie fundamentalne ma fakt, że zawiera on w istocie dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Wyłącznie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Przedmiotowy art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.
Analizując pierwszą z przesłanek formalnych, organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany za "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby.
Minister podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Również ze słownika wyrazów bliskoznacznych można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).
Analizując drugą z przesłanek, organ wskazał, że pojęcie rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności
z narażeniem zdrowia i życia stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która winna być każdorazowo oceniana indywidualnie. W oparciu o wykładnię językową Minister wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Również ze słownika wyrazów bliskoznacznych można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).
Mając powyższe na uwadze, organ uznał, że rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Zaznaczył, że postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy i realizowania obowiązków dodatkowych. Ponadto istotna jest także postawa funkcjonariusza w służbie i poza nią, rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych.
Minister stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważył, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.
Minister wskazał, że jego zadaniem organu jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.
Zdaniem organu "szczególnie uzasadniony przypadek", zachodzi wówczas gdy strona - poza spełnieniem dwóch wskazanych wyżej przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy
i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna,
a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".
Konkludując, Minister stwierdził, że abstrahując od jednoznacznej oceny rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. ,
w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, w kontekście wymierzonej ww. kary dyscyplinarnej, w przedmiotowej sprawie nie została spełniona pierwsza z przesłanek
z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, tj. krótkotrwałego pełnienia służby, o której mowa w art. 13b. W sytuacji, w której służba strony była pełniona na rzecz totalitarnego państwa przez okres 13 lat, stanowi ona około 46% całkowitego okresu służby.
W ocenie organu, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa, zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być więc oceniony jako krótkotrwały. Trzynastoletni okres wykonywania zadań i obowiązków nie może być uznany za tymczasowy. Strona mogła w sposób kompleksowy zapoznać się ze specyfiką stawianych przed nią zadań oraz charakterem służby.
Pismem z [...] października 2018 r. wnioskodawca (dalej jako "skarżący") złożył skargę na ww. decyzję organu, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postepowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący w pierwszej kolejności zarzucił, że ustawa zaopatrzeniowa jest niezgodna z Konstytucją RP oraz rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej". Ustawodawca nie zbadał też zgodności ustawy zaopatrzeniowej z przepisami unijnymi.
Skarżący zakwestionował, że pełnił służbę od [...] lipca 1977 r. do [...] lipca 1990 r. na rzecz totalitarnego państwa. Wyjaśnił przy tym, że w okresie od stycznia do lipca 1980 r. był słuchaczem szkoły chorążych w W. w trybie dziennym, a od [...] września 1984 r. do [...] września 1986 r. był słuchaczem na studiach dziennych
w wyższej szkole oficerskiej. Uczył się więc a nie służył. Przedstawione zatem w decyzji Ministra wyliczenia nie są prawdziwe. Naukę należy bowiem oddzielić od służby. Uwzględniając powyższe należy przyjąć, że służba na rzecz totalitarnego państwa trwała 10 lat, a nie 13 jak wskazał Minister. Dotyczy to również wyliczeń procentowych stosunku lat służby do pracy wskazanych w decyzji. Nie będzie to jak stwierdzono
w decyzji 46% a dużo mniej.
Skarżący podniósł również, że organ nie wyjaśnił znaczenie terminu krótkotrwałość, naruszając tym samym art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. Nadto skarżący nie podzielił zdania Ministra, że aby zastosować art. 8a ustawy zaopatrzeniowej muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki naraz połączone spójnikiem "oraz".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując swoją dotychczasową argumentację uznał zarzuty skargi za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej przepisu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a.").
Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie w świetle wskazanych wyżej kryteriów
w pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie ww. decyzja Ministra z [...] września 2018 r.
Sąd w składzie orzekającym, z urzędu posiada wiedzę o tym, że postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w W. Sekcja [...] Wydziału [...] zwrócił się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 15c, art. 22a, art. 13 ust. 1 lit. 1c, w związku z art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w brzmieniu nadanym jej przez art. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt P 4/18).
Sąd nie stwierdził jednak podstaw do zawieszenia z urzędu przedmiotowego postępowania w świetle powyższych okoliczności. Przepis art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Należy podkreślić, że związek tych postępowań musi być bezpośredni, a rozstrzygnięcie spraw w innych postępowaniach mieć charakter zagadnienia wstępnego. Takiego charakteru nie można przypisać rozstrzygnięciu zagadnienia prawnego przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt P 4/18.
Zaznaczyć jednocześnie trzeba, że zawieszenie postępowania sądowego powinno być uzasadnione względami celowościowymi, sprawiedliwości jak również ekonomiki procesowej. Sensem fakultatywnego zawieszenia procesu sądowoadministracyjnego jest wskazanie racjonalnej podstawy dla przerwania jego biegu, gdyż tylko w takich okolicznościach może być zrealizowana jedna
z podstawowych wartości, jaką jest rzetelne rozpoznanie sprawy. Zdaniem Sądu, dla realizacji tej wartości w przedmiotowej sprawie nie jest celowe ani usprawiedliwione wprowadzenie elementu zwłoki w jej rozpatrzeniu poprzez zawieszenie postępowania.
Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (dz. U. z 2016 r. poz. 2270) przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.
Zgodnie z art. 15c ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4.
Przepisy art. 14 i art. 15 ust. l-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem
o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 omawianej ustawy w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką, ustaloną zgodnie z art. 22, zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się
z uwzględnieniem pełnych miesięcy.
W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r., rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem
o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4).
Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
Stosownie zaś do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, minister właściwy
do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: pkt 1 krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz pkt 2 rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).
Wskazane przesłanki powinny być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione.
Decyzje wydawane przez organ, na podstawie ww. przepisu, mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne
i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy, znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.
Jedną z przesłanek, umożliwiających organowi zastosowanie wobec skarżącego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, jest "krótkotrwałość" służby na rzecz totalitarnego państwa. Ustawa ta nie zawiera definicji pojęcia "krótkotrwała służba". Zdaniem Sądu, odkodowanie powyższej klauzuli dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe. Organ należycie dokonał wykładni językowej sformułowania "krótkotrwała służba", wspierając swoje wywody zapisami ze słownika wyrazów bliskoznacznych.
W ocenie Sądu, wyraz "krótkotrwały" wskazuje na czas pełnienia służby. Według Słownika wyrazów bliskoznacznych (Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Warszawa 1988 r.), "krótkotrwały" to chwilowy, przemijający, efemeryczny, przelotny, niestały, nietrwały, tymczasowy, przejściowy, dorywczy, doraźny, prowizoryczny.
Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym
z przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Informacji o przebiegu służby z [...] kwietnia 2017 r., wynika, że skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od [...] sierpnia 1977 r. do [...] lipca 1990 r., tj. przez okres 13 lat (całkowity okres służby skarżącego wynosi 28 lat, 6 miesięcy i 15 dni. Tak więc skarżący pełnił przez prawie 46 % całego okresu służby służbę na rzecz totalitarnego państwa.
W ocenie Sądu, w tym zakresie zbieżnej z oceną Ministra, okres ten zarówno
w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być uznany, jako krótkotrwały.
Dlatego w niniejszej sprawie nie zaistniała jedna z przesłanek z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, co wbrew zarzutowi skargi prawidłowo zostało dowiedzione
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja z [...] września 2018 r., odmawiająca wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, nie narusza prawa, a zarzuty skargi nie zasługują
na uwzględnienie.
W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak
w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło