II SA/Wa 2207/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Eugeniusz Wasilewski (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Skurzyńska, referent stażysta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2012 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., po rozpoznaniu wniosku B. T. o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu organ wskazał na przesłanki z art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), spełnienie których uzasadnia przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W ocenie organu nie zostały one spełnione. Z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni 60 lat życia, wnioskodawca udokumentował okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące 22 lata, 5 miesięcy i 29 dni. W 10-leciu przypadającym przed złożeniem wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trycie zwykłym, udowodniono 3 lata, 1 miesiąc i 22 dni tych okresów. W latach 1989 – 1994, 1997 – 2007 zainteresowany nie wykonywał pracy ani innej działalności objętej opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Zdaniem organu, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia. Od powyższej decyzji B. T. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniósł m. in., iż organ pomija fakt, że jego niezdolność do pracy datuje się od 4 maja 2009 r., co pozwala przyjąć, że gdyby nie choroba to kontynuowałby pracę i opłacałby składki na ubezpieczenie społeczne. Wskazując na powyższe B. T. prosił o ponowne przeanalizowanie jego sytuacji i wnikliwe rozpatrzenie wniosku. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2011 r. i podtrzymał zawartą w niej argumentację. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. T. zarzucił powyższej decyzji naruszenie przepisu art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez nieprawidłową jego interpretację i zastosowanie, oraz przepisów postępowania administracyjnego, poprzez brak ich zastosowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumenty przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do argumentów przedstawionych w skardze stwierdził, że okoliczność choroby powstałej w okresie ubezpieczenia nie jest wystarczająca by uznać za spełnioną przesłankę zaistnienia w sprawie okoliczności szczególnych. Także sama trudna sytuacja materialna i osobista, choć były brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowią wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny bada legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punku widzenia jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ma obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej - art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Spoczywa na mim także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego - art. 77§ 1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Organ administracji rozstrzygając niniejszą sprawę skupił się przede wszystkim na wskazaniu przerw w ubezpieczeniu, na porównaniu daty powstania całkowitej niezdolności do pracy z okolicznością braku wpływu składek na ubezpieczenia w ostatnim dziesięcioleciu przed datą powstania całkowitej niezdolności do prący, a ściśle legitymowaniem się przez zainteresowanego w tym okresie jedynie 3 latami, 2 miesiącami i 29 dniami okresów składkowych, na wymagane minimum 5 lat. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego argumentacja ta jest bardzo zawężona i jednostronna. Zarówno w skardze, jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący podnosił, iż oceniając spełnienie przesłanki szczególnych okoliczności organ pominął fakt, iż jego całkowita niezdolność do pracy datuje się od 4 maja 2009 r., powstała w czasie ubezpieczenia i gdyby nie choroba kontynuowałby pracę i opłacałby składki na ubezpieczenie społeczne. Pomimo, iż jest to okoliczność istotna w niniejszej sprawie organ w ogóle się do niej nie odniósł ponownie rozpoznając sprawę. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji podniesionej kwestii, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena podniesionych okoliczności dokonana przez pełnomocnika organu w odpowiedzi na skargę nie może stanowić uzasadnienia wydanej decyzji. Dlatego też zaskarżoną decyzją należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien przeprowadzić pełną analizę materiału dowodowego uwzględniając powyższe uwagi i dopiero wtedy, dokonując jego oceny, ustalić czy wystąpiły w sprawie szczególne okoliczności, o których stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku.