II SA/Wa 2215/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.) Asesorzy WSA Andrzej Kołodziej WSA Janusz Walawski Protokolant Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi A. K. na orzeczenie Komisji do Spraw Służby Zastępczej z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do służby zastępczej 1) stwierdza nieważność zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia Komisji Wojewódzkiej do Spraw Służby Zastępczej z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] 2) zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości W dniu 9 stycznia 2004 r. poborowy A. K. złożył za pośrednictwem Wojskowego Komendanta Uzupełnień w T. wniosek o skierowanie go do służby zastępczej ze względu na wyznawane zasady moralne. Komisja Wojskowa do Spraw Służby Zastępczej w K. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] marca 2004 r., działając na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz. U. Nr 223, poz. 2217), odmówiła przeznaczenia A. K. do odbywania służby zastępczej. Od tego orzeczenia poborowy odwołał się w dniu 15 kwietnia 2004 r. do Komisji ds. Służby Zastępczej. W odwołaniu prosił o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. Komisja Wojewódzka do Spraw Służby Zastępczej w K. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., działając na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej oraz art. 132 kpa, po ponownym rozpatrzeniu wniosku w wyniku złożonego odwołania A. K., postanowiła przeznaczyć go do odbywania służby zastępczej. Od orzeczenia odwołał się w dniu 6 maja 2004 r. Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w T. W odwołaniu podniósł, że w przedmiotowym orzeczeniu nie zostało wykazane, czy poborowy spełnił przesłanki, o jakich mowa w art. 1 i 11 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. Komisja do Spraw Służby Zastępczej w W. orzeczeniem nr [...], na posiedzeniu w dniu [...] września 2004 r., po rozpatrzeniu odwołania A. K. od orzeczenia nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. Komisji Wojewódzkiej do Spraw Służby Zastępczej odmówiła przeznaczenia go do odbywania służby zastępczej. W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, iż w trakcie przesłuchania w dniu [...] września 2004 r. przed komisją poborowy stwierdził, że chciałby odbyć służbę zastępczą w szpitalu lub w domu starców. Poborowy dotychczas korzystał z odroczeń ze względu na pobieraną rentę. Po wyczerpaniu się tej możliwości, w celu uniknięcia służby wojskowej, złożył wniosek o przeznaczenie go do służby zastępczej. Twierdził że jest słaby psychicznie i obawia się, że służba wojskowa ten stan pogłębi. Przeciwny jest przemocy, która istnieje w strukturach wojska. Nie potrafił odpowiedzieć jakie zasady moralne i przekonania religijne umożliwiają mu odbycie służby wojskowej. W tej sytuacji organ po zapoznaniu się z wypowiedziami poborowego nie znalazł zasad moralnych oraz przekonań religijnych, które pozwoliłyby przeznaczyć poborowego do służby zastępczej. A. K. w dniu 18 października 2004 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie orzeczenia. W skardze podnosił, iż jest słaby psychicznie i służba wojskowa pogłębiłaby ten stan, jest przeciwny przemocy jaka istnieje na świecie, obawia się zetknięcia z nią w wojsku, zarówno poprzez przemoc fizyczną, jak i znęcanie psychiczne. Twierdził, iż nie powoływał się na przekonania religijne, bowiem na posiedzeniu komisji spotkał się z komentarzami, iż nie są one brane pod uwagę, nadto przeciwności do przeznaczenia go do służby zastępczej wskazał w swoim wniosku o skierowanie do służby zastępczej z dnia 9 stycznia 2004 r. W odpowiedzi na skargę Komisja do Spraw Służby Zastępczej wniosła o jej oddalenie z uzasadnieniem zbieżnym, jak w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ten ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając sprawę w granicach wskazanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż zaskarżone orzeczenie Komisji do Spraw Służby Zastępczej z dnia [...] września 2004 r. nr [...], jak i Komisji Wojewódzkiej do Spraw Służby Zastępczej w K. z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...], wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem ich nieważności – art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Komisja Wojewódzka do Spraw Służby Zastępczej w K. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. działając na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej oraz art. 132 kpa, po ponownym rozpatrzeniu w wyniku złożonego odwołania wniosku A. K. postanowiła przeznaczyć go do odbywania służby zastępczej. Przepis art. 132 kpa stanowi w § 1 "Jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ administracji publicznej, który wydał decyzję uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. Natomiast § 2 tego artykułu mówi "Przepis § 1 stosuje się także w przypadku, gdy odwołanie wniosku wniosła jedna ze stron, a pozostałe strony wyraziły zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji, zgodnie z żądaniem odwołania". Aby więc organ I instancji mógł ponownie rozpoznać skargę, musi ustalić, czy odwołanie wniosły wszystkie strony, którym decyzja została doręczona lub ogłoszona. Jeżeli organ I instancji ustalił, że w danej sprawie oprócz stron, którym doręczył decyzję, interes prawny mają również inne osoby, a zatem są one stronami w danej sprawie, obowiązany jest zawiadomić je o złożeniu odwołania (art. 131 kpa). W takim przypadku organ może ponownie rozpoznać sprawę, gdy również te strony wniosły odwołanie lub wyrażą zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji, zgodnie z żądaniem zawartym w odwołaniu. Wymóg zgody oznacza, że pozostałe strony złożą pisemne lub ustne do protokołu oświadczenie o zgodzie na uchylenie lub zmianę decyzji zgodnie z żądaniem odwołania. Brak oświadczenia woli pozostałych stron wyłącza względną dewolutywność odwołania, przenosząc kompetencje do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy na organ odwoławczy. W niniejszej sprawie odwołanie złożył jedynie poborowy. Natomiast, w aktach sprawy brak jakiegokolwiek dowodu, aby wojskowy komendant uzupełnień będący stroną wyraził zgodę na uchylenie lub zmianę orzeczenia przez organ I instancji. Tej kwestii organ II instancji nie zauważył. Natomiast Komisja do Spraw Służby Zastępczej orzeczeniem nr [...] z dnia [...] września 2004 r., jak to wynika z treści orzeczenia, rozpoznała odwołanie poborowego A. K. od orzeczenia nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. Odwołanie od orzeczenia z dnia [...] kwietnia 2004 r. Komisji Wojewódzkiej do Spraw Służby Zastępczej złożył nie poborowy a Komendant Komisji Uzupełnień. Komisja do Spraw Służby Zastępczej orzeczeniem nr [...] odmówiła przeznaczenia poborowego do odbywania służby zastępczej. Komisja do Spraw Służby Zastępczej w W. jest organem odwoławczym zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz. U. z 29 grudnia 2003 r.). Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Zgodnie z treścią art. 138 § 1 kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Zgodnie z § 2 art. 138 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego poprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Wyłączną formą ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym jest forma decyzji administracyjnej. Rodzaje podejmowanych decyzji określa wyczerpująco art. 138 § 1 i 2 kpa. Określone w tym artykule rodzaje rozstrzygnięć są bezwzględnie wiążące dla organu odwoławczego w tym znaczeniu, że decyzja, która nie mieści się w ramach tego przepisu stanowi rażące naruszenie prawa. Z tych względów Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa i art. 138 kpa, orzekł jak w sentencji. Co do punktu 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.