II SA/Wa 2215/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Sędziowie WSA Jacek Fronczyk Olga Żurawska – Matusiak Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2013 r. sprawy ze skargi P. G. - redaktora naczelnego dziennika [...] na odmowę udzielenia informacji prasowej zgodnie z wnioskiem z dnia 24 września 2012 r. przez Zarząd Główny Polskiego Związku [...] postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu P. G. - redaktorowi naczelnemu dziennika [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. Pismem z dnia 24 września 2012 r. redaktor naczelny dziennika [...] – [...], w nawiązaniu do uzyskanej informacji prasowej z dnia 21 września 2012 r. na temat wskaźnika planowanego wzrostu inflacji w 2013 r. o ok. 4 - 4,5 %, przywołanego w uzasadnieniu do uchwały nr [...] Naczelnej Rady [...] (dalej jako [...]) z dnia [...] września 2012 r., zwrócił się Zarządu Głównego [...] (dalej jako Zarząd Główny [...]) o udzielenie informacji, w trybie art. 4 ust 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. z 1984 r. nr 5, poz. 24 ze zm.), dotyczącej trybu uchwalania ww. uchwały. Wnioskodawca określił, iż jeżeli źródłem, z jakiego [...] wziął wskaźnik planowanego wzrostu inflacji o ok. 4 - 4,5%, jest "Projekcja inflacji i wzrostu NBP na podstawie modelu NECDOM z dnia 9 lipca 2012 r. (dostępna na http://www.nbp/p./...), to prosi o udzielenie informacji na pytania: "1. W jaki sposób i jaki organ [...] odczytał z "Projekcji" wzrost inflacji w roku 2013 ok. 4 - 4,5 %, jeżeli diagram na stronie 39 przyjęty w [...] za wiążący, pt. "Projekcja inflacji - lipiec 2012" przewiduje inflację po kolejnych kwartałach 2013 r.: lq - 3,35%, 2q - 2,55%, 3q - 2,40% i 4q - 2.40%, a "Raport o inflacji" NBP z lipca 2012 r. dostępny na (http://npb.pl./...), na stronie 87 informuje, że wskaźnik wzrostu cen konsumenta wyniesie w całym 2013 r. tylko 2,7%? 2. Czy znany jest w [...] dokument Departamentu Analiz Makroekonomicznych i Strukturalnych Narodowego Banku Polskiego dostępny na http://www.nbp.pl/(...), który wyjaśnia, jak należy czytać "Projekcję" i w którym na stronie 13 napisano, że Projekcja nie opisuje najbardziej prawdopodobnego scenariusza inflacji w przyszłości, ponieważ bank centralny (NBP) będzie podejmował działania zmierzające do utrzymania inflacji na poziomie zgodnym z celem inflacyjnym, a ten w "Projekcji" został określony na 2,5%? 3. Czy w związku z zawyżeniem procentu przewidywanego wzrostu inflacji przy określaniu wzrostu wysokości składki [...] na rok 2013 z 2,7% na 4,8% dla składki podstawowej i z 2,7% do 5,2% dla składki ulgowej, Zarząd Główny [...] zamierza wnieść do [...] o skorygowanie wysokości składki [...] na rok 2013 do wysokości przewidywanej inflacji, a jeśli nie, to czy zamierza poinformować członków [...] dlaczego wzrost składki w 2013 r. jest wyższy, niż przewidywany wzrost inflacji?". W przedmiotowym piśmie redaktor naczelny dziennika [...] wskazał, iż w przypadku odmowy udzielenia powyżej wnioskowanej informacji, prosi o złożenie odmowy wciągu 3 dni, w trybie art. 4 ust. 3 ustawy - Prawo prasowe. Pismem z dnia 17 października 2012 r. [...] zwrócił się do Zarządu Głównego [...] o usunięcie naruszenia prawa, wskazując, iż Zarząd ten zobowiązany jest do udzielenia informacji prasowej, o którą redaktor naczelny dziennika [...] wystąpił emilem z dnia 24 września br. Odpowiedź wnioskodawcy nie została udzielona, ani nie sformułowano odmowy przewidzianej prawem. W konsekwencji nastąpiła odmowa udzielenia odpowiedzi, która nie została przekazana redakcji zgodnie z art. 4 ust. 3 Prawa prasowego. Nieudzielenie odpowiedzi lub brak odmowy spowoduje skorzystanie z art. 4 ust. 4 powołanej ustawy i skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowo-administracyjnego. Pismem z dnia 23 października 2012 r. [...] – redaktor naczelny Dziennika [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na odmowę udzielenia przez Zarząd Główny [...] informacji prasowej, żądanej w dniu 24 września 2012 r. w sprawie wzrostu składki w [...] na rok 2013. W skardze wymieniony wniósł o uchylenie odmowy, podnosząc, iż w sprawie został naruszony art. 4 ust. 1 Prawa prasowego poprzez błędne przyjęcie, że zachodzą okoliczności odmowy udzielenia informacji prasowej przez Zarząd Główny [...], jak też naruszony został art. 4 ust. 3 tej ustawy poprzez niezachowanie wymagań jakie powinna spełniać odmowa udzielenia informacji prasowej w postaci wskazania powodów odmowy i zwłoka w jej udzieleniu. W uzasadnieniu skargi [...] przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, iż oba jego pisma z dnia 24 września i 17 października 2012 r., skierowane do Zarządu Głównego [...], pozostały bez odpowiedzi. Nieudzielenie zaś odpowiedzi w ciągu 3 dni na zapytanie prasowe, w świetle orzecznictwa, jest traktowane jako odmowa udzielenia odpowiedzi na zapytanie prasowe. Taka odmowa jest niezgodna z art. 4 ust. 1 Prawa prasowego. Wobec tego, że Zarząd Główny [...] nie wskazał na ustawowe przyczyny odmowy udzielenia informacji prasowej, naruszył przepis art. 4 ust. 3 tej ustawy. W odpowiedzi na skargę Zarząd Główny [...] wniósł o jej odrzucenie, względnie oddalenie skargi. W uzasadnieniu pisma procesowego Zarząd Główny [...] wskazał, iż skarżący nie wniósł o sporządzenie i doręczenie odmowy udzielenia informacji, dotyczących precyzyjnie określonych pytań, w trybie przepisów ustawy - Prawo prasowe. Zatem nie rozpoczął biegu termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Nie sposób bowiem odczytać wniosku, zatytułowanego "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", z dnia 17 października 2012 r. jako wniosku o sporządzenie odmowy udzielenia informacji w formie pisemnej i doręczenie zainteresowanej redakcji. W innych sprawach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwracał uwagę skarżącemu, iż na gruncie prawa prasowego nie istnieje instytucja wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto Zarząd Główny [...] wskazał, iż pytania, które zadaje [...] w niniejszej sprawie, nie maja charakteru informacji prasowej. Stanowią one polemikę z informacjami udzielanymi przez Zarząd Główny [...]. Skarżący zwracał się w dniu 8 września 2012 r. z pytaniami w sprawie składki do Zrzeszenia. Odpowiedź została udzielona w dnia 21 września 2012 r. Skarżący zadaje wiele pytań, wykraczających poza zakres obowiązku udzielania prasie informacji, o którym mowa w art. 4 ust 1 Prawa prasowego, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto, zgodnie ze Statutem [...], składkę do Zrzeszenia uchwala [...] (§ 108 pkt 10 Statutu [...]), natomiast skarżący pragnie uzyskać odpowiedzi na jego polemikę od organu podległego [...], tj. od Zarządu Głównego [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe (Dz. U. nr 5, poz. 24 ze zm.) zapewnia ochronę sądowoadministracyjną w sprawach odmowy udzielenia informacji prasowej i w sytuacji niezachowania wymogów formy tej odmowy. W świetle art. 4 ust. 3 powołanej ustawy, w przypadku odmowy udzielenia informacji, na żądanie redaktora naczelnego, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej, w terminie trzech dni; odmowa powinna zawierać oznaczenie organu, jednostki organizacyjnej lub osoby, od której pochodzi, datę jej udzielenia, redakcję, której dotyczy, oznaczenie informacji będącej jej przedmiotem oraz powody odmowy. Z kolei, stosownie do ust. 4 tego przepisu, odmowę, o której mowa w ust. 3, lub niezachowanie wymogów określonych w tym przepisie, można zaskarżyć do sądu administracyjnego w terminie 30 dni; w postępowaniu przed sądem stosuje się odpowiednio przepisy o zaskarżaniu do sądu decyzji administracyjnych. Podkreślenia wymaga, iż w myśl art. 4 ust. 3 ww. ustawy – Prawo prasowe, jeśli podmiot, zobowiązany do udzielenia informacji prasowej, odmówi jej udzielenia, to – na żądanie redaktora naczelnego – ma obowiązek doręczenia odmowy zainteresowanej redakcji w formie pisemnej, zgodnie z wymogami określonymi w tym przepisie, czyniąc to w terminie trzech dni. Z przepisów ustawy – Prawo prasowe jednoznacznie wynika, że ustawodawca nie określił terminu udzielenia informacji prasowej przez podmioty obowiązane do jej udostępnienia, jak uczynił to w odniesieniu do informacji publicznej, wskazując w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, że udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Przyjąć zatem należy, że informacja prasowa powinna zostać udzielona bez nieuzasadnionej zwłoki, a więc niezwłocznie, co ma przede wszystkim umożliwić prasie działanie możliwie szybkie, zgodnie z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak i ustawy – Prawo prasowe (art. 1 ustawy). Jeśli natomiast podmiot obowiązany ignoruje złożony wniosek, nie zamierza udzielić informacji prasowej, ewentualnie odmawia jej udostępnienia, wówczas materializuje się uprawnienie redaktora naczelnego do wystąpienia z żądaniem doręczenia odmowy na piśmie. Zgłoszenie żądania otwiera trzydniowy termin na udzielenie odmowy w formie pisemnej. Doręczenie pisemnej odmowy otwiera z kolei trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Analogicznie jest w przypadku niezachowania wymogów formy odmowy, a więc także wówczas, gdy podmiot, zobowiązany do udzielenia informacji prasowej, w ogóle niezachowuje pisemnej formy odmowy, tzn. milczy wobec żądania redaktora naczelnego doręczenia odmowy na piśmie, nie rozpoznając jego wystąpienia. Ma to znaczenie dla wyjaśnienia problemu ewentualnej bezczynności podmiotu obowiązanego do udzielenia informacji prasie. W takim bowiem przypadku bezskuteczny upływ trzydniowego terminu na wydanie pisemnej odmowy otwiera trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 2001 r. o sygn. akt II SAB 254/01 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że zważywszy na istotę bezczynności organu, polegającą na braku reakcji procesowej na żądanie strony postępowania oraz cel skargi na bezczynność, polegający na uzyskaniu wyroku sądu administracyjnego zobowiązującego organ do wydania stosownego aktu, należy przyjąć, że w sprawach o udzielenie informacji prasowej (w sprawach prasowych) taka bezczynność nie istnieje, lecz oznacza odmowę udzielenia informacji, w rozumieniu art. 4 ust. 3 i 4 ustawy – Prawo prasowe. Wynika z tego, że w sprawach o udzielenie informacji prasowej nie ma podstaw prawnych, by przedmiotem skargi czynić bezczynność podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia. Warto także zwrócić uwagę, że wspomniany trzydniowy termin na wydanie pisemnej odmowy na żądanie redaktora naczelnego ma w tych sprawach podwójne znaczenie prawne. Ma nie tylko służyć dyscyplinowaniu podmiotów obowiązanych do udzielania informacji prasowej (z pewnością z tego względu ustawodawca zrezygnował z określenia terminów, w jakich winno dojść do udzielenia informacji prasowej), ale także – jako tryb zmierzający do uruchomienia środka zaskarżenia – stanowi kryterium czasowe, mające wpływ na liczenie terminu do wniesienia skargi, jako że jej przedmiotem może być tylko odmowa udzielenia informacji prasowej, względnie niezachowanie wymogów formy odmowy, które tworzą w tego rodzaju sprawach przedmiot zaskarżenia, w których to sprawach ustawodawca zdecydował o odpowiednim stosowaniu w postępowaniu przed sądem administracyjnym przepisów o zaskarżaniu do sądu decyzji administracyjnych. Powyższe oznacza, że w postępowaniu tym sąd administracyjny może dokonać merytorycznej oceny zasadności skargi na odmowę udzielenia informacji prasowej (odmowę wyrażoną w formie pisemnej, jak i odmowę, której wymogów formy nie zachowano), jeśli w sprawie doszło do odmowy i został wyczerpany tryb z art. 4 ust. 3 ustawy – Prawo prasowe, jako warunek dopuszczalności skargi. W niniejszej sprawie [...] – redaktor naczelny dziennika [...], czyniąc przedmiotem skargi do Sądu odmowę udzielenia informacji prasowej, działał jednak w mylnym przekonaniu, że Zarząd Główny [...] odmówił mu udzielenia informacji prasowej. Przede wszystkim ze sprawy wynika, że pismem z dnia 24 września 2012 r skarżący wystąpił z zapytaniem prasowym (w istocie z polemiką udzieloną na odpowiedź udzieloną na wniosek z dnia 8 września 2012 r.), w którym zawarł zastrzeżenie, że w przypadku odmowy prosi o złożenie odmowy na piśmie w ciągu 3 dni. Takie żądanie sporządzenia odmowy na piśmie, jako przedwczesne, nie wywołuje skutku prawnego. Przepis art. 4 ust. 3 Prawa prasowego wyraźnie stanowi: "w przypadku odmowy udzielenie informacji, na żądanie redaktora naczelnego, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej". Zatem żądanie skutecznie można wnieść dopiero, gdy odmowa została dokonana w sposób powiedziany, bądź dorozumiany. Tym samym skarżący nie zażądał w formie pisemnej odmowy udzielenia informacji prasowej, jak tego wymaga art. 4 ust. 3 ustawy – Prawo prasowe, lecz wystąpił z wnioskiem o udzielenie informacji w trybie zapytania prasowego. Ponadto, żądania redaktora naczelnego, o którym mowa w tym przepisie, nie można utożsamiać z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa z dnia 17 października 2012 r., z jakim skarżący się zwrócił, bowiem ma ono zupełnie inny charakter procesowy. W odniesieniu do postępowania w sprawie udzielenia informacji prasowej, nie ma zastosowania przepis art. 53 § 2 in fine ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Niezgłoszenie przez redaktora naczelnego przedmiotowego żądania sprawia, że nie został otwarty trzydniowy termin na udzielenie pisemnej odmowy, toteż nie doszło do otwarcia trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi na odmowę udzielenia informacji prasowej, względnie niezachowania wymogów formy odmowy. Skoro zatem skarżący nie wyczerpał trybu poprzedzającego wniesienie skargi w sprawach prasowych, o którym mowa w art. 4 ust. 3 ustawy – Prawo prasowe, to wniesioną skargę należy uznać za niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu. Z tych względów, stosując art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ww. ustawy, Sąd zwrócił [...] - redaktorowi naczelnemu dziennika [...] kwotę 200 zł, tytułem zwrotu wpisu sądowego od wniesionej skargi.