II SA/Wa 222/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Anna Mierzejewska (spr.), Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2016 r. sprawy ze skargi L. J. na orzeczenie [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby w Żandarmerii Wojskowej 1. oddala skargę w części dotyczącej zdolności do służby w Żandarmerii Wojskowej, 2. odrzuca skargę w pozostałej części. II SA/Wa 222/16 UZASADNIENIE Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w K., orzeczeniem z dnia [...] października 2015 r. (oznaczonym Nr [...]), wydanym w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, w Żandarmerii Wojskowej rozpoznała u L. J. , m. in., "zaburzenia depresyjne z komponentem lękowym i somatyzacją napięć - nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne" (§ 66 pkt 1) oraz "nadciśnienie tętnicze w trakcie diagnostyki" (§ 39 pkt 1) i uznała Pana [...] L. J. za niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej w Żandarmerii Wojskowej (Kategoria N - zał. 1 Grupa III), uznając jednocześnie, że wymienione wyżej rozpoznania pozostają w związku ze służbą wojskową. Po rozpatrzeniu odwołania strony od przywołanego wyżej orzeczenia komisji pierwszej instancji, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2015 r. (Nr [...]) uchyliła w całości orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. z dnia [...] października 2015 r. i wydała nowe orzeczenie w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w Żandarmerii Wojskowej. W uzasadnieniu orzeczenia organ podał, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w K. (RWKL) działając na skierowanie Komendanta Oddziału Żandarmerii Wojskowej w K., w celu ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w Żandarmerii Wojskowej, przeprowadziła postępowanie orzecznicze i w tym przedmiocie wydala w dniu [...] października 2015 r. orzeczenie Nr [...]. W punkcie 8 orzeczenia rozpoznano: 1. Zaburzenia depresyjne z komponentem lękowym i somatyzacją - § 66 pkt 1, 2. Podmiotowy zespół bólowy kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego z okresowymi zaostrzeniami - § 34 pkt 2, § 62 pkt 1, 3. Krwinkomocz - § 48 pkt 8, 4. Nadciśnienie tętnicze w trakcie diagnostyki - § 39 pkt 1 (w zast.), 5. Zespół bólowy stawu kolanowego prawego bez upośledzenia sprawności ruchowej - bez § bez pkt. Orzekanego [...] L. J. uznano za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej w Żandarmerii Wojskowej - kategoria N - Zał. 1; Grupa III Ustalono, że schorzenia ujęte w punkcie 1 i 4 rozpoznania pozostają w związku ze służbą wojskową na podstawie Zał. nr 2 rozporządzenia MON z 31.03.2003 r. (Dz. U. Nr 62 z 2003 r., poz. 567 ze zm.), natomiast schorzenia w punkcie 2, 3 i 5 nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Od orzeczenia zostało wniesione odwołanie w celu ponownego rozpatrzenia związku ze służbą wojskową schorzenia ujętego w punkcie 2 rozpoznania, tj. podmiotowego zespołu bólowego kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego z okresowymi zaostrzeniami oraz schorzenia w punkcie 5 rozpoznania tj. zespołu bólowego stawu kolanowego prawego bez upośledzenia sprawności ruchowej. Orzekany uważa, że charakter pełnionej służby w żandarmerii wojskowej na zajmowanym stanowisku, a także praca w ponadnormatywnych godzinach przyczyniła się do powstania tych schorzeń. Orzekany nie wnosi zastrzeżeń do orzeczonej zdolności do zawodowej służby wojskowej. Do odwołania dołączono zaświadczenie z kadr z dnia [...] lipca 2015 r. z wyszczególnieniem prac i służb w godzinach ponadnormatywnych i w dniach wolnych od służby. Zespół orzeczniczy CWKL rozpatrzył sprawę na podstawie dokumentacji orzeczniczej zgromadzonej w aktach sprawy. Analiza całej dokumentacji orzeczniczej wykazała, że [...] L. J. został skierowany do RWKL przez Komendanta OŻW w K. w celu określenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. L. J. [...] czerwca 1999 r. został powołany do zawodowej służby wojskowej w oddziałach żandarmerii wojskowej; ostatnie zajmowane stanowisko [...]. W 2004 r. od [...] lutego 2004 r. do [...] sierpnia 2004 r. przebywał na misji w PKW [...]. W informacji o warunkach i przebiegu służby wojskowej dla celów orzeczniczych organ kierujący nie podał żadnych szczególnych warunków pełnienia służby na zajmowanym stanowisku przez [...] L. J. W ramach postępowania orzeczniczego RWKL zleciła szereg badań i konsultacji specjalistycznych, a także skierowała badanego na obserwację w Klinicznym Oddziale [...] w [...] Wojskowym Szpitalu Klinicznym w K. - należy podkreślić, że w wywiadzie chorobowym z dnia [...] kwietnia 2015 r. badany był z poczuciem choroby, przedłożył również dokumentację z leczenia od marca br. w Poradni Zdrowia [...]. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji medycznej RWKL ustaliła rozpoznania oraz ich stopień upośledzenia sprawności ustroju, co do którego orzekany nie zgłosił w odwołaniu zastrzeżeń, zgadzając się z orzeczoną kwalifikacją orzeczniczą. Nie zgadza się natomiast z ustaleniami dotyczącymi braku związku ze służbą wojskową schorzeń ujętych w punkcie 8.2 i 8.5 orzeczenia, dopatrując się ich związku na podstawie załączników Nr 1 i Nr 2 rozporządzenia MON z dnia 31.03.2003 r., do których zdaniem zainteresowanego miał się przyczynić w głównej mierze udział w opracowywaniu stenogramów oraz prowadzenie pojazdów po kilkanaście godzin na dobę. Wnosi również o dostosowanie § 65 pkt 1 rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r. dotyczącej przypadków utraty świadomości spowodowanej przewlekłymi zespołami bólowymi. Odnosząc się do związków schorzeń ze służbą wojskową Komisja stwierdziła, że aktualnie rozpoznane schorzenia ujawniły się w trakcie służby wojskowej, ale brak jest podstaw prawnych, aby uznać je za pozostające w związku ze służbą wojskową. Mianowicie wszystkie schorzenia, które pozostają w związku ze służbą wojskową zostały skatalogowane w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz. U. Nr 62, poz. 567) ze zmianą w dniu 17 marca 2009 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 52, poz. 425). Powyższe rozporządzenie zawiera dwa załączniki: Zał. Nr 1 - to jest wykaz chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej. Z powodu schorzeń wymienionych w tym załączniku (Nr 1) - przysługują świadczenia odszkodowawcze. Natomiast Zał. Nr 2 jest wykazem chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków. Dodać należy, że oprócz wymienionego w katalogu schorzenia; muszą również występować na danym stanowisku szczególne właściwości i warunki służby wojskowej powodujące chorobę (Zał. Nr ł) lub szczególne właściwości i warunki służby wojskowej powodujące ujawnienie schorzenia w czasie trwania służby (Zał. Nr 2). Przepis ten stanowi, że schorzenie wymienione w tym załączniku (Nr 2) pozostaje w związku ze służbą wojskową, ale nie powoduje świadczeń odszkodowawczych. Schorzenia wymienione w punkcie 8.2 i 8.5 orzeczenia nie występują w żadnym z załączników rozporządzenia MON z dnia 31.03.2003 r., dlatego brak jest podstaw prawnych do uznania ich związku ze służbą wojskową. Natomiast jeżeli chodzi o kwalifikację orzeczniczą zespołów bólowych, Komisja wskazała, że wnioskowanie o uzupełnienie kwalifikacji o § 65 pkt 1 z tytułu utraty świadomości spowodowanej zespołami bólowymi jest bezzasadne. Zespoły bólowe mają przypisaną stosowną kwalifikację w rozporządzeniu MON z dnia 3 czerwca 2015 r. wg § 62 pkt 1 lub § 62 pkt 2, w zależności od charakteru i typu, rozległości, częstości zaostrzeń i objawów przedmiotowych, w tym zgłaszanych przez orzekanego subiektywnych omdleń udokumentowanych wyłącznie na podstawie wywiadu neurologicznego, a nie potwierdzonych w badaniu klinicznym. § 65 pkt 1 odnosi się do napadowych zaburzeń świadomości o nieustalonej etiologii bez zmian organicznych w układzie nerwowym - i nie może mieć zastosowania w tym przypadku. Zespół orzeczniczy CWKL postanowił uchylić orzeczenie RWKL i wydać w to miejsce własne, ponieważ w punkcie 8.2 orzeczenia bezpodstawnie zastosowano § 34 pkt 2, gdyż w rozpoznaniu nie podano żadnych zmian patologicznych kręgosłupa, a także nie wynika taka kwalifikacja z dokumentacji orzeczniczej - w opisie badania Rtg kręgosłupa L/S z dnia [...].03.2015 r. nie stwierdzono zmian pourazowych, nie podano również żadnych innych zmian, które mogłyby mieć takie zastosowanie orzecznicze. W związku z tym, że schorzenia wymienione w punkcie 1, 2, 3, 4 i 5 nie stanowią przeciwwskazania do zawodowej służby wojskowej - zespół orzeczniczy uznał [...] L. J. za zdolnego do zawodowej służby wojskowej - kategoria Z, Zał. 1 grupa II rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r. Schorzenia ujęte w punkcie 8.1 i 8.4 orzeczenia pozostają w związku ze służbą wojskową na podstawie załącznika Nr 2 rozporządzenia MON z dnia 31.03.2003 r., natomiast schorzenia w punkcie 8.2, 8.3 i 8.5 orzeczenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową, gdyż warunki służby wojskowej pełnionej przez L. J. nie przyczyniły się do ich powstania lub ujawnienia się Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi L. J. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że organ nie dokonał wnikliwego zgromadzenia materiału dowodowego, a orzeczenie zawiera lakoniczne uzasadnienie. Podkreślił, że nie zgadza się, iż stwierdzone u niego ułomności nie mają związku ze służbą wojskową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest kwestia stwierdzonej u skarżącego niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Przypomnieć należy, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich można podzielić na dwie główne odrębne grupy. Jedna grupa orzeczeń dotyczy zagadnień zdolności do służby wojskowej - czynnej lub zawodowej, to jest zagadnień ustalania stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej w celu powołania jej lub przyjęcia do odbycia tej służby albo zwolnienia ze służby wojskowej. Te orzeczenia wojskowych komisji lekarskich mają byt w pełni autonomiczny: ostateczne orzeczenie komisji w tym przedmiocie jest wiążące dla innych administracyjnych organów właściwych w sprawach powołania lub przyjęcia określonej osoby do odbycia służby wojskowej albo do zwolnienia ze służby, i podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Druga grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich to orzeczenia ustalające schorzenia (stan zdrowia) danej osoby i ich związek ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujących na podstawie innych ustaw niż ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej czy ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Orzeczenia tej grupy nie mają wiążącego charakteru dla sądów powszechnych właściwych do rozpoznawania odwołań od decyzji administracyjnych, wydanych na podstawie orzeczeń tych komisji, ale przez inne organy, właściwe w przedmiocie ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. Orzeczenia komisji z tej grupy poddawane są autonomicznej kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego. Biorąc zatem pod uwagę te dwa reżimy prawne wskazać należy, iż od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest utrwalony w orzecznictwie administracyjnym pogląd, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (uchwała składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, OSNP 2000/5/167). Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/100 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń dla, między innymi, celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. W niniejszej sprawie Skarżący "odwołał się" od rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, wskazując że zaskarżył w całości orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W., w którym, między innymi, orzeczono o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz stwierdzono brak związku ze służbą wojskową dokonanych rozpoznań – co skarżący zakwestionował. Na tę kategorię orzeczeń Komisji, jak już wyżej wskazano, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje, a zatem w tej części należało skargę odrzucić. Stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1414) zdolność psychiczną i fizyczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska wydając w tej sprawie orzeczenie, które jest decyzją. Od orzeczenia służy odwołanie, a następnie od orzeczenia wydanego w wyniku odwołania - skarga do sądu administracyjnego. Orzeczenie o zaliczeniu do jednej z kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej (art. 5 ust. 7 tej ustawy). Podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez wojskowe komisje lekarskie stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 5 ust. 8 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Rozporządzenie to w załączniku nr 1 określa wykaz chorób lub ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa, a także o ograniczonej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach sił zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych, zaś w załączniku nr 5 określa wzór orzeczenia w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Do załącznika nr 5 do ww. rozporządzenia odsyła przepis § 19 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia. Wojskowe komisje lekarskie orzekają na podstawie skompletowanych dokumentów, o których mowa w § 9 i po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich (§ 17 i § 18 rozporządzenia). Odwołanie od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej składa się do CWKL w W. za pośrednictwem komisji (§ 22). CWKL w W., rozpatrując odwołanie orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby, może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów (§ 23 ust. 2). Zaznaczyć należy, że kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o zdolności do zawodowej służby wojskowej obejmuje: sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia badanego, a także ocenę, czy dokonana kwalifikacja zdolności do zawodowej służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Sąd nie jest natomiast uprawniony do kwestionowania dokonanego przez komisję rozpoznania oraz stwierdzonych schorzeń prowadzących do ustalenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. Ustalony m.in. na podstawie wyżej wymienionych dokumentów stan faktyczny sprawy winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia właściwej komisji lekarskiej. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że orzekająca w I instancji RWKL w K. była właściwa miejscowo i rzeczowo do orzekania w sprawie w myśl § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości. Stosownie zaś do § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, komisja orzekała w składzie trzech lekarzy. Swoje orzeczenie wydala na podstawie wszechstronnego badania skarżącego oraz konsultacji specjalistycznych konsultacji Również CWKL w W., działała zgodnie ze swoją właściwością w myśl § 22 pkt 1 ww. rozporządzenia. Orzeczenie zostało wydane w następstwie analizy zgromadzonej dokumentacji medycznej. Sąd ocenia bowiem prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia w oparciu o stan faktyczny ustalony w postępowaniu przed organem oraz zgromadzony w tym postępowaniu materiał dowodowy (w tym wypadku wyniki badań lekarskich zgromadzonych w toku postępowania orzeczniczego). Nie może zatem oceniać prawidłowości wydanych orzeczeń w oparciu o wyniki badań, które zostały przeprowadzone po zakończeniu postępowania orzeczniczego i nie były znane komisjom wojskowym orzekającym w sprawie. W świetle powyższego uznać należy, że zaskarżone orzeczenie CWKL w W. kwalifikujące L. J., jako zdolnego do zawodowej służby wojskowej, nie narusza prawa. Zdaniem Sądu komisje lekarskie opierając się na dokumentach zgromadzonych w toku postępowania miały wystarczające podstawy do zastosowania przepisu § 11 powołanego rozporządzenia, a w dalszej konsekwencji § 44 pkt 10 załącznika nr 1, który w odniesieniu do kandydata do służby wojskowej nakłada obowiązek orzeczenia kategorii N zdolności do służby wojskowej. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w pkt 1 wyroku.