II SA/Wa 2223/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K.o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia 1) odmówić J. K. zwolnienia od kosztów sądowych, 2) odmówić J. K. ustanowienia adwokata. Wyrokiem z dnia 9 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2011 r., w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W dniu 30 marca 2012 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżąca złożyła niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z informacji zawartych we wniosku wynika, ze skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem oraz dwojgiem pełnoletnich dzieci. Rodzina posiada dom o pow. 80 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 4.7200 ha. Skarżąca podała, iż uzyskuje zasiłek stały w wysokości 190 zł, dochód z gospodarstwa rolnego to 540, 74 zł. Oświadczyła także, że córka i syn nie pracują ("córka - bezrobotna, syn – bezrobotny student"). Pismem z dnia 10 kwietnia 2012 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku – w terminie 7 dni – poprzez nadesłanie: a) wyciągów z posiadanych nią oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, (ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu kont bankowych), b) zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wysokości dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnej, c) oświadczenia, czy starała się (lub mąż E. K.) o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli tak, to należy wskazać, czy je otrzymała i w jakiej wysokości oraz nadesłać kopię decyzji właściwego organu administracji o przyznaniu dopłaty bezpośredniej lub innej formy pomocy, d) oświadczenia w sprawie wysokości opłat ponoszonych na utrzymanie konieczne (w tym utrzymanie mieszkania, wyżywienie itp.) oraz wskazanie źródła pokrycia tych wydatków, e) informacji, czy córka W. K. oraz syn M. K. posiadają status osoby bezrobotnej . Omawiane wezwanie zostało doręczone dorosłemu domownikowi w dniu 16 kwietnia 2012 r., termin do jego wykonania upłynął w dniu 23 kwietnia 2012 r. Wnioskodawczyni w wyznaczonym terminie nie nadesłała żądanych informacji. W pierwszej kolejności należy rozpoznać wniosek skarżącej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "e" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa ze skargi J. K., ponieważ przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja rozstrzygająca o prawie do świadczenia przewidzianego w ustawie z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), a więc akt administracyjny ściśle dotyczący praw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia nie wydaje się w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tej części przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Mając powyższe na względzie, postanowiono jak w pkt. 1 sentencji. Rozpoznając zaś przedmiotowy wniosek w zakresie ustanowienia adwokata, należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Zgodnie z art. 255 cytowanej wyżej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte na urzędowym formularzu PPF okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Należy podkreślić, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania . W rozpatrywanej sprawie oświadczenie wnioskodawczyni zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF zawierało dane niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącej. W szczególności skarżąca nie wyjaśniła, jakie ponosi wydatki na utrzymanie konieczne, czy jej pełnoletnie dzieci posiadają status osoby bezrobotnej. Mimo wezwania nie nadesłała informacji o stanie kont bankowych, jak również oświadczenia o nieposiadaniu kont bankowych. Nie wyjaśniła kwestii dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego (brak stosownego zaświadczenia) oraz uzyskiwania/nieuzyskiwania ewentualnych dopłat do gruntów rolnych. Brak wyjaśnienia powyższych kwestii nie pozwala ma wnikliwą ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, co z kolei uniemożliwia ocenę czy zostały spełnione przesłanki warunkujące przyznanie skarżącej prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 oraz art. 246 § 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w pkt. 2 sentencji.