II SA/Wa 2223/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Protokolant sekretarz Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów oddala skargę Pismem z dnia [...] września 2017 r. E. Z. (dalej także: skarżący), na podstawie art. 8a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 288, dalej powoływana jako ustawa zaopatrzeniowa) złożył wniosek do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wyłączenie w drodze decyzji stosowania w stosunku do niego art. 15c, art. 22a i 24a powołanej ustawy oraz umożliwienie mu skorzystania z art. 15, 22 i 24 powołanej ustawy. W uzasadnieniu wniosku skarżący szczegółowo opisał kolejno zajmowane stanowiska służbowe w latach 1968 do 1989. Jednocześnie oświadczył, iż nigdy nie wykonywał poleceń służbowych polegających na obserwacji i przekazywaniu informacji na temat osób, będących wówczas "niewygodnymi" dla totalitarnej władzy. Nie składał żadnych meldunków pisemnych, telefonicznych czy bezpośrednich na temat ówczesnego swojego przełożonego - Komendanta Komendy Miejskiej Milicji Obywatelskiej w [...], czy też innych osób. Ponadto podnosił, iż nigdy nie wykonywał czynności służbowych na rzecz totalitarnego państwa, lecz służył wyłącznie ojczyźnie. Swoją służbę zawsze pełnił zgodnie z prawem, etyką zawodową i powszechnie obowiązującymi zasadami moralnymi, a zadania i obowiązki służbowe wykonywał rzetelnie, nie szczędząc sił i zdrowia. Decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. Organ stwierdził, że skarżącemu przyznano (przez Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji) prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej. Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu uznał służbę E. Z. w okresie od dnia [...] lipca 1985 roku do dnia [...] kwietnia 1986 roku za służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. Organ stwierdził, że na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b ze względu na: 1. krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r., 2. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem życia i zdrowia. Obie powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie. Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy organ podkreślił, że E. Z. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 10 miesięcy. Z dokumentów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie wynika również, iż został on zwolniony ze służby z Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] w dniu [...] sierpnia 1989 r. i po tej dacie nie podjął ponownie służby. W zaistniałej sytuacji, z uwagi na to, że E. Z. nie pełnił służby po dniu 12 września 1989 r., organ stwierdził, że nie zostały spełnione wymogi przewidziane cytowanym powyżej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, bowiem organ nie ma możliwości zbadania rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po tej dacie, w szczególności z narażeniem życia i zdrowia. Powyższe, w ocenie organu, wykluczało możliwość zastosowania w stosunku do skarżącego wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. E. Z. zarzucił w niej: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 80 k.p.a. - poprzez dokonanie błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż w okresie od dnia [...] lipca 1985 r. do dnia [...] kwietnia 1986 r. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej; b) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie administracji publicznej na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie, a w konsekwencji nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym niewyjaśnienie: - czy E. Z. posiadał wiedzę o mianowaniu go na stanowisko Zastępcy Komendanta KMMO [...] w [...], - czy E. Z. przyjął nominację na stanowisko Zastępcy Komendanta KMMO [...] w [...], - czy E. Z. podpisał jakikolwiek dokument związany z jego mianowaniem na stanowisko Zastępcy Komendanta KMMO [...] w [...], - czy E. Z. faktycznie wykonywał czynności służbowe wskazujące na wykonywanie przez niego służby na stanowisku Zastępcy Komendanta KMMO [...] w [...], - - na czym polegała rzekoma służba E. Z. na rzecz państwa totalitarnego. W ocenie skarżącego, uznaniowy charakter decyzji w przedmiotowej sprawy nie zwalnia organu administracji z obowiązku przeprowadzenia postępowania w sposób zgodny z przepisami obowiązującego prawa, co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Nadto zarzucił naruszenie: c) art. 7a k.p.a. poprzez niezastosowanie ww. przepisu i rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych co do treści normy prawnej na niekorzyść E. Z. w sytuacji, gdy w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy zachodzą wątpliwości interpretacyjne, związane ze stosowaniem przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej - chodzi o ustalenie, czy w sytuacji gdy E. Z. pełnił krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r., ale z przyczyn obiektywnych nie posiadał możliwości spełnienia drugiego warunku, zachodzi odstępstwo od konieczności łącznego spełnienia przesłanek z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej; d) art. 8 k.p.a. poprzez niezastosowanie w.w. przepisu i przeprowadzenie przez organ administracji publicznej postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, o czym świadczy brak równości wobec prawa wszystkich podmiotów. Przedstawiona przez organ interpretacja przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej oznacza automatyczny brak możliwości wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej w stosunku do osób, które tak jak E. Z. przeszły na emeryturę przed dniem 12 września 1989 r., i stanowi swoistą dyskryminację tej kategorii osób, które z przyczyn obiektywnych nie mogły rzetelnie wykonywać zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, bo przebywały już wówczas na emeryturze; II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 13b ustawy zaopatrzeniowej - poprzez niewłaściwe zastosowanie w.w. przepisu prawa przejawiające się błędną subsumcją, iż stan faktyczny przedmiotowej sprawy odpowiada dyspozycji ww. przepisu, w sytuacji gdy E. Z. nigdy nie pełnił służby na rzecz państwa totalitarnego, w tym nie pełnił tej służby w okresie od [...] lipca 1985 r. do dnia [...] kwietnia 1986 r.; b) art. 8a ustawy zaopatrzeniowej przedmiotowego przepisu prawa i uznanie, iż w każdym przypadku ww. przesłanki muszą zostać spełnione łącznie, a w konsekwencji bezzasadne odmówienie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej wobec E. Z. w sytuacji, gdy służba przed dniem 31 lipca 1990 r., trwała zaledwie 10 miesięcy i wyłącznie z uwagi na przejście na emeryturę poprzez niewłaściwe zastosowanie E. Z. nie był w stanie spełnić przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga musiała zostać oddalona. Ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy zaopatrzeniowej przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili. Zgodnie z art. 15c ust. 1 powołanej ustawy, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: 1) 0 % podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; 2) 2,6 % podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4. Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury, ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa, niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury, wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5). Stosownie zaś do treści art. 8a ust. 1 ustawy, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2). Wskazane przesłanki powinny być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione. Decyzje wydawane przez organ na podstawie powyżej przytoczonego przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy, znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Z akt sprawy wynika, że E. Z. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ust. 1 pkt 2 ustawy, w okresie 10 miesięcy do [...] sierpnia 1989 r. i po tej dacie nie podjął ponownie służby. Zatem po dniu 12 września 1989 r. nie mógł i nie wykonywał zadań i obowiązków, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Wobec powyższego należy zgodzić się z organem, że skarżący nie spełnia jednego z warunków koniecznych do zastosowania art. 8a ustawy, ponieważ wskazane przesłanki powinny być spełnione łącznie. W opisanym stanie faktycznym i prawnym zaskarżona decyzja, odmawiająca wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej jest zatem zgodna z prawem, a zarzuty skargi okazały się niezasadne. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.