II SA/Wa 2224/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk (spraw.), Stanisław Marek Pietras, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 r. sprawy ze skargi P. G. - [...] na odmowę udzielenia informacji prasowej z dnia [...] października 2012 r. przez Zarząd Główny Polskiego Związku Łowieckiego 1. uchyla zaskarżoną odmowę; 2. zasądza od Zarządu Głównego Polskiego Związku Łowieckiego na rzecz skarżącego P. G. – [...] kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dziennikarz S. P., działając z upoważnienia redaktora naczelnego dziennika [...] z siedzibą w G. (dalej jako redaktor naczelny dziennika [...]) wnioskiem z dnia 2 września 2013 r., na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 ze zm. – dalej jako Prawo prasowe), zwrócił się Zarządu Głównego Polskiego Związku Łowieckiego (dalej jako Zarząd Główny PZŁ) o udzielenie informacji poprzez wskazanie podmiotów prawa handlowego, w których PZŁ ma udziały, z podaniem: 1) nazwy podmiotu i jego numeru KRS; 2) siedziby podmiotu; 3) roku powołania podmiotu; 4) formy prawnej podmiotu; 5) wysokości procentowej i kwotowej udziału PZŁ w danym podmiocie; 6) wysokości udziałów innych podmiotów, jeżeli PZŁ nie ma 100% udziałów; 7) imion i nazwisk członków organu zarządzającego; 8) imion i nazwisk członków organu nadzorczego (np. rada nadzorcza). W odpowiedzi na powyższy wniosek rzecznik prasowy PZŁ pismem z dnia 25 września 2013 r. poinformował wnioskodawcę, iż zgodnie z art. 8 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, wszelkie informacje, o które dziennik [...] występuje są jawne. Zatem PZŁ nie jest obowiązany udzielać informacji powszechnie znanych, do których wgląd ma każdy za pośrednictwem Centralnej Informacji. Redaktor naczelny dziennika [...] pismem z dnia 2 października 2013 r. skierowanym do Zarządu Głównego PZŁ zasygnalizował, że na zapytanie z dnia 2 września 2013 r. w sprawie udziałów PZŁ w podmiotach prawa handlowego, redakcja nie otrzymała odpowiedzi. Pismo zaś z dnia 25 września 2013 r. odmawiające tej informacji nie spełnia wymagań art. 4 ust. 3 Prawa prasowego. W związku z powyższym wniósł o sporządzenie odmowy przewidzianej w art. 4 ust. 3 tej ustawy. Pismem z dnia [...] października 2013 r. rzecznik prasowy PZŁ odmówił udzielenia odpowiedzi na zapytanie w trybie prawa prasowego z dnia 2 września 2013 r. w sprawie udziałów PZŁ w podmiotach prawa handlowego, albowiem wnioskowane dane są powszechnie dostępne (art. 8 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym). W przedmiotowej odmowie wskazał, iż Zarząd Główny PZŁ nie jest obowiązany do udostępniania informacji ze źródeł powszechnie dostępnych. Odmowa udzielenia informacji prasowej z dnia [...] października 2013 r. stała się przedmiotem wniesionej skargi przez redaktora naczelnego dziennika [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucając skarżonej odmowie naruszenie art. 4 ust. 1 Prawa prasowego, poprzez błędne przyjęcie, że zachodzą okoliczności odmowy udzielenia informacji prasowej przez Zarząd Główny PZŁ oraz naruszenie art. 4 ust. 3 tej ustawy, poprzez niezachowanie wymagań, jakie powinna spełniać odmowa udzielenia informacji prasowej w postaci wskazania powodów odmowy, strona skarżąca wniosła o nakazanie Zarządowi Głównemu PZŁ udzielenia informacji na wniosek z dnia 2 września 2013 r. lub uchylenie odmowy i nakazanie powtórnego rozpatrzenia wniosku o informację prasową oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż odmawiając udzielenia wnioskowanej informacji organ PZŁ nie dostrzegł, że informacja o tym, w jakich podmiotach prawa handlowego PZŁ ma udziały, nie jest nigdzie powszechnie dostępna. Informacji tej nie podaje Krajowy Rejestr Sądowy (dalej jako KRS), bowiem w tym rejestrze nie zawiera się informacji o udziałowcach danego podmiotu prawa handlowego. Gdyby organ ten wskazał podmioty prawa handlowego, w których ma udziały i podał ich kwotowy i procentowy udział w każdym z nich, to "można byłoby dyskutować, czy odpowiedzi na pozostałe pytania dziennikarz miał szukać w KRS, czy jednak może otrzymać je od organu, który przecież bez wyszukiwania w KRS dane te posiada, jako udziałowiec w danym podmiocie". Odmawiając jednak odpowiedzi na pytania dot. wskazania podmiotów, w których ma udziały, organ PZŁ pozbawił dziennikarza możliwości uzyskania w KRS pozostałych informacji. W zaistniałym stanie rzeczy, odmowa udzielenia informacji prasowej w przedmiotowej sprawie, jest niezgodna art. 4 ust. 1 Prawa prasowego, w świetle którego PZŁ jest obowiązany do udzielenia prasie informacji o swojej działalności, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów informacja taka nie jest objęta tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności. Strona skarżąca podkreśliła, iż dane żądane we wniosku z dnia 2 września 2013 r. są informacjami o działalności Zarządu Głównego PZŁ, do których na podstawie Prawa prasowego prasa ma dostęp. Informacja o tym, w jakich podmiotach prawa handlowego PZŁ ma udziały i w jakiej wysokości nie są objęte żadną tajemnicą ustawową i nie zawierają żadnych danych naruszających prywatność kogokolwiek, w tym osób prawnych jakimi są koła łowieckie, czy to osób fizycznych, będących wspólnie członkami Związku. W odpowiedzi na skargę Zarząd Główny PZŁ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie skargi. W uzasadnieniu pisma procesowego wskazano, iż PZŁ udzielił wyczerpującej odpowiedzi na pytania dotyczące udziałów w spółkach prawa handlowego informując, iż zgodnie z art. 8 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, dane zawarte w rejestrze są jawne. PZŁ nie jest zobowiązany do udzielania informacji powszechnie znanych w trybie prawa prasowego. Przedmiotową informację skarżący może "od ręki" uzyskać we właściwym rejestrze. Natomiast Prawo prasowe nie zobowiązuje organu, do którego zwraca się dziennikarz, do wykonywania pracy za niego. To na dziennikarzu ciąży obowiązek zbierania informacji. PZŁ jest obowiązany, zgodnie z Prawem prasowym, do udzielania informacji wyłącznie "o swojej działalności". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, jak również podmioty, realizując swą działalność w sferze publicznoprawnej podanej kontroli sądowej, orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie i oceniając podniesione w skardze zarzuty, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona odmowa została wydana z naruszeniem przepisów Prawa prasowego. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 ze zm.) prasa, zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej korzysta z wolności wypowiedzi i urzeczywistnia prawo obywateli do ich rzetelnego informowania, jawności życia publicznego oraz kontroli i krytyki społecznej. W świetle art. 4 ust. 1 tej ustawy przedsiębiorcy i podmioty niezaliczone do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku są obowiązane do udzielenia prasie informacji o swojej działalności, o ile na podstawie odrębnych przepisów, informacja nie jest objęta tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności. W świetle art. 11 ust. 1 i 2 Prawa prasowego, dziennikarz jest uprawniony do uzyskiwania informacji w zakresie, o którym mowa w art. 4. Informacji w imieniu jednostek organizacyjnych są obowiązani udzielać kierownicy tych jednostek, ich zastępcy, rzecznicy prasowi lub inne upoważnione osoby, w granicach obowiązków powierzonych im w tym zakresie. W przypadku odmowy udzielenia informacji, na żądanie redaktora naczelnego, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej, w terminie trzech dni; odmowa powinna zawierać oznaczenie organu, jednostki organizacyjnej lub osoby, od której pochodzi, datę jej udzielenia, redakcję, której dotyczy, oznaczenie informacji będącej jej przedmiotem oraz powody odmowy (art. 4 ust. 3 Prawa prasowego). W sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek o udzielenie przedmiotowych informacji został złożony przez podmiot należący do kategorii pojęciowej "prasa", zdefiniowanej w art. 7 ust. 2 Prawa prasowego. Tym samym podmiot ten uprawniony był do złożenia skargi w trybie przepisów powołanej ustawy (art. 4 ust. 4). NSA w postanowieniu z dnia 21 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 1759/13 stwierdził, iż odmowa udzielenia prasie informacji o działalności przedsiębiorców i podmiotów niezliczonych do sektora finansów publicznych oraz niedziałających w celu osiągnięcia zysku (art. 4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (...), podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 4 ust. 4 tej ustawy, stanowi akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Podmiotem, którego dotyczy powyższa regulacja, jest niewątpliwie PZŁ. Nie jest on zaliczany do sektora finansów publicznych, jak również będąc podmiotem zrzeszającym osoby fizyczne i prawne, które czynnie uczestniczą w ochronie i rozwoju populacji zwierząt łownych oraz działają na rzecz ochrony przyrody (art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie - Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.) nie działa w celu osiągnięcia zysku (patrz wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2007 r. sygn. akt I OSK 735/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1767/07, wyrok WSA w Lublinie z dnia 23 października 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 372/12 – publik. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zatem na PZŁ spoczywa obowiązek udzielania prasie informacji o swej działalności, z wyjątkiem odmowy dokonanej ze względu na przeszkody wskazane w art. 4 ust. 1 in fine Prawa prasowego. A zatem odmowa udzielenia informacji prasowej jest możliwa tylko wówczas, gdy żądana informacja objęta jest ustawową tajemnicą i gdy jej udzielenie naruszyłoby prawo do prywatności. W ocenie Sądu, żadna ze wskazanych powyżej przesłanek w niniejszej sprawie nie zachodzi. Zarząd Główny PZŁ odmowę podania podmiotów prawa handlowego, w których PZŁ ma udziały, uzasadnił jawnością tej informacji, o czym stanowi art. 8 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1203 – dalej jako ustawa o KRS). Wymieniony organ PZŁ przyjął, iż żądane przez dziennikarza informacje są powszechnie dostępne, co zwalnia z obowiązku ich udzielenia na wniosek. W świetle art. 8 ust. 1, 2 i 3 ww. ustawy, Krajowy Rejestr Sądowy jest jawny i każdy ma prawo dostępu do danych zawartych w Rejestrze za pośrednictwem Centralnej Informacji. Każdy ma prawo otrzymać, również drogą elektroniczną, poświadczone odpisy, wyciągi, zaświadczenia i informacje z Rejestru. Zgodnie z art. 8a ust. 1 ustawy o KRS, katalog obejmuje następujące dokumenty spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, spółek akcyjnych, spółek komandytowo-akcyjnych i spółek europejskich: 1) akty założycielskie, umowy oraz statuty, jeżeli są oddzielnymi aktami, a także uchwały o ich zmianie; 2) teksty jednolite dokumentów wymienionych w pkt 1; 3) uchwały o zmianie wysokości kapitału zakładowego, jeżeli nie wymagały jednoczesnej zmiany umowy lub statutu; 4) uchwały o powołaniu i odwołaniu członków organów spółek; 5) roczne sprawozdania finansowe oraz roczne skonsolidowane sprawozdania finansowe grup kapitałowych, w rozumieniu przepisów o rachunkowości, odpisy uchwał o zatwierdzeniu rocznych sprawozdań finansowych i podziale zysku lub pokryciu straty, a także opinie biegłych rewidentów i sprawozdania z działalności jednostek, jeżeli obowiązek ich sporządzenia wynika z przepisów szczególnych; 6) dokumenty dotyczące zawiązania i zgłoszenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, której umowę zawarto przy wykorzystaniu wzorca umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością udostępnianego w systemie teleinformatycznym, podpisane elektronicznie i sporządzone w systemie teleinformatycznym do obsługi zawiązania takiej spółki. Każdy ma prawo otrzymać z katalogu, drogą elektroniczną, poświadczone kopie dokumentów wymienionych w ust. 1 (ust. 2). Przepis art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy o KRS stanowi, iż dla podmiotu wpisanego do Rejestru prowadzi się odrębne akta rejestrowe obejmujące w szczególności dokumenty stanowiące podstawę wpisu, które każdy ma prawo przeglądać (za wyjątkiem ograniczeń ustawowych). Ustawa o KRS przewiduje ujawnianie danych o udziałach lub akcjach w dziale 1 rejestru przedsiębiorców (art. 38) jedynie w ograniczonym zakresie i w odniesieniu do spółek kapitałowych oraz spółdzielni europejskiej. W przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są to: wysokość kapitału zakładowego, a jeżeli wspólnicy wnoszą wkłady niepieniężne - zaznaczenie tej okoliczności, z podaniem wartości objętych w zamian za nie udziałów (pkt 8 lit. a), określenie, czy wspólnik może mieć jeden, czy większą liczbę udziałów (pkt 8 lit. b), zgodnie z art. 35, oznaczenie wspólników posiadających samodzielnie lub łącznie z innymi co najmniej 10% kapitału zakładowego oraz ilość posiadanych przez tych wspólników udziałów i łączną ich wysokość (pkt 8 lit.c). W odniesieniu do spółki akcyjnej, w przypadku gdy spółka ma tylko jednego akcjonariusza podaje się jego oznaczenie zgodnie z art. 35, a także wzmiankę, iż jest on jedynym akcjonariuszem spółki (pkt 9 lit. h). W przypadku spółki europejskiej uwidocznieniu podlega wzmiankę o uchwale o emisji obligacji zamiennych i akcji wydawanych za te obligacje; wzmianka o prawie obligatariuszy do udziału w zysku (pkt 9a lit. j). W spółdzielni europejskiej podaje się wysokość kapitału zakładowego (subskrybowanego), liczbę i wartość nominalną udziałów (pkt 9b lit. a). Analiza przepisów ustawy o KRS przeczy twierdzeniom zawartym w zaskarżonej odpowiedzi odmownej. Nie jest bowiem możliwe uzyskania żądanej w zapytaniu prasowym informacji o udziałach PZŁ w podmiotach prawa handlowego (powiązaniach kapitałowych) przy pomocy choćby pełnego odpisu KRS Polskiego Związku Łowieckiego. Tego typu informacje nie są tam uwidocznione. W ocenie Sądu, czyniąc zadość pytaniu dziennika [...] należałoby ujawnić nazwę podmiotu prawa handlowego oraz numer KRS, w którym PZŁ ma udziały z podaniem wysokości kwotowej i procentowej tych udziałów. Dopiero wskazanie podmiotowi wnioskującemu tych minimalnych informacji, pozwoli dziennikarzowi uzyskać "we własnym zakresie" pozostałe informacje wymienione w pkt: 2 - 4 i 6 – 8 wniosku. Wówczas akceptowalnym stanie się pogląd, iż informacje, takie jak: siedziba zidentyfikowanego podmiotu prawa handlowego, rok powołania, forma prawna, imiona i nazwiska członków organu zarządzającego oraz organu nadzorczego, mogą być uzyskane z jawnych rejestrów sądowych. Reasumując, w realiach niniejszej sprawy zaskarżona odpowiedź został wydana z naruszeniem art. 4 ust. 3 Prawa prasowego, co obliguje Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego z dnia 2 września 2013 r. Zarząd Główny PZŁ będzie obowiązany powyższe rozważania Sądu wziąć pod uwagę. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 209 tej ustawy, uwzględniając w tym zakresie wniosek zawarty w skardze.