II SA/Wa 2238/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Protokolant sekretarz Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2019 r. sprawy ze skargi [...] na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej 1. oddala skargę w zakresie zdolności do zawodowej służby wojskowej, 2. odrzuca skargę w pozostałym zakresie. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we [...] orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...], działając na podstawie: art. 5 ust 1,6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. 2018 poz. 173) oraz § 11,16 ust 1 i 2 i § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. 2015 poz. 761 z późn. zm.) oraz § 5 pkt 1 i 7 pkt 6 rozp. MON z dn. 24 sierpnia 2012r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U.2012r. poz. 1013 z póżn. zm.)., rozpoznała u skarżącego Z. K.: A. Schorzenia powodujące niezdolność do służby wojskowej: 1) zaburzenia psychiczne pochodzenia organicznego znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne nierokujące poprawy (§73 pkt3); 2) wielogruczołową całkowitą niedoczynność przysadki w zakresie płata przedniego leczona substytucyjnie (§ 54 pkt 1 i pkt 7); B. Schorzenia współistniejące: 3) hipoplazję lewej tętnicy kręgowej z jej zwężeniem z przebytym incydentem przejściowego niedokrwienia mózgu, z zawrotami głowy (§ 39 pkt 7 i § 63 pkt 1); 4) przebyte złamanie kości główkowatej lewego nadgarstka nieznacznie upośledzające sprawność ruchową (§ 75 pkt 2); 5) skrzywienie przegrody nosa nieupośledzające drożności nosa (§ 26 pkt 3); 6) niedokrwistość do diagnostyki (§55 pkt 4); 7) hiperlipidemie mieszaną nieznacznie upośledzającą sprawność ustroju.( § 60 pkt 1). W tej sytuacji nadano mu kategorię N – Zał. 1 Grupa II – trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej i orzeczono, że schorzenia z pkt 4 pozostają w związku ze służbą wojskową oraz zakwalifikowano go do drugiej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia. W odwołaniu z dnia 3 września 2018 r. do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...], skarżący nie zgodził się treścią zaskarżonego orzeczenia w całości zarzucając zaniechanie ustalenia stanu faktycznego, zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego poprzez niepodjęcie czynności w kierunku ustalenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy służbą wykonywaną w warunkach szkodliwego narażenia na promieniowanie, a trwałym uszkodzeniem zdrowia. Jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w części zaskarżonej i uznanie, że schorzenia wymienione w pkt 1,2,6 i 7 pozostają w związku ze służbą wojskowa. Skarżący dołączył do odwołania decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...], z której wynika, iż mł. chor. Z. K. przyznano dodatek za służbę w warunkach szkodliwych lub uciążliwych w wysokości 6% uposażenia bazowego z tytułu pełnienia stałych dyżurów przy obsłudze źródeł promieniowania elektromagnetycznego w zakresie częstotliwości od 0,1 MHz do 300.000 MHz w warunkach zmieniającego się natężenia na granicy strefy zagrożenia i strefy pośredniej oraz czas pełnienia służby przez żołnierza w warunkach szkodliwych lub uciążliwych dla zdrowia przekraczających połowę obowiązującego czasu służby. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem z dnia [...] października 2018 r. nr [...], mając za podstawę § 3 i § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013) oraz § 7 pkt 1 oraz § 23 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 n, poz. 761 z późn. zm.) utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie z dnia [...]sierpnia 2018 r. nr [...]. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podała, iż rozpoznane w orzeczeniu schorzenia zostały ustalone na podstawie dokumentacji z leczenia, przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych zleconych w ramach postępowania orzeczniczego RWKL, a skarżący we wniesionym odwołaniu nie zakwestionował pod tym względem żadnych nieprawidłowości, wyraził natomiast zastrzeżenia w zakresie ustalonego związku schorzeń ze służbą wojskową, właściwie ich braku. Jeżeli chodzi o ustalenie związków poszczególnych schorzeń ze służbą wojskową Komisja wyjaśniła, że wszystkie schorzenia, które pozostają w związku ze służbą wojskową zostały skatalogowane w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2003 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz. U, Nr 62, poz, 567 z późn. zm.). Powyższe rozporządzenie zawiera dwa załączniki: Zał. Nr [...] i Nr [...]. Załącznik Nr [...] - jest to wykaz chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej. Z powodu schorzeń wymienionych w tym załączniku - przysługują świadczenia odszkodowawcze. Natomiast Zał. Nr [...] - jest wykazem chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach. Schorzenia wymienione w tym załączniku pozostają w związku ze służbą wojskową, ale nie powodują świadczeń odszkodowawczych. Komisja wyjaśniła, że jeżeli powodem niezdolności do zawodowej służby wojskowej jest schorzenie wymienione w Zał. Nr [...] lub Zał. Nr [...] cytowanego rozporządzenia - wówczas inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą wojskową. Dodała, że oprócz wymienionego w katalogu schorzenia muszą również występować na danym stanowisku szczególne właściwości i warunki służby wojskowej powodujące chorobę (Zał. Nr [...]) lub szczególne właściwości i warunki służby wojskowej powodujące ujawnienie schorzenia w czasie trwania służby (Zał. Nr [...]). Wszystkie wymienione w rozpoznaniu jednostki chorobowe ujęte w pkt. 1,2,3, 5,6 i 7 rozpoznania nie są wyszczególnione w żadnym z załączników cytowanego rozporządzenia MON z dnia [...].03.2003 r. Brak jest zatem podstaw prawnych do stwierdzenia związku przyczynowo-skutkowego stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową. Ponadto Komisja stwierdziła, iż dołączona do odwołania decyzja Nr [...], nie wpływa na zmianę orzeczenia w zakresie ustalonych związków schorzeń ze służbą wojskową. Faktem jest, że orzekany otrzymywał zadośćuczynienie za służbę w warunkach pola elektromagnetycznego - jednak praca ta nie wpłynęła na ujawnienie się schorzeń wymienionych w punkcie 1,2,6 i 7 rozpoznania. Komisja podniosła, iż zgodnie z wiedzą medyczną na podstawie dotychczas przeprowadzonych badań medycznych nie można sformułować dostatecznie uzasadnionej opinii, że pola magnetyczne stanowią istotne ryzyko dla zdrowia ludzi. Ponadto wieloletnie badania naukowe i obserwacje endokrynologów - nie wskazują aby warunki jakiejkolwiek służby wojskowej mogły być czynnikiem etiologicznym niedoczynności przysadki mózgowej. Zaburzenia psychiczne pochodzenia organicznego mają swoje podłoże w schorzeniach organicznych mózgowia stwierdzonych w trakcie hospitalizacji w lutym 2018 r. Natomiast schorzenia gospodarki lipidowej i układu krwiotwórczego są następstwem uwarunkowań osobniczych. Komisja za chybiony uznała także zarzut orzekania przez jednego lekarza. Orzeczenie RWKL Nr [...] zostało podpisane przez trzech lekarzy orzeczników. Nie zostały naruszone normy postępowania w tym zakresie, gdyż najczęściej osoby stawiające się na komisję lekarską są prowadzone przez jednego z członków zespołu orzekającego, który po wdrożeniu postępowania orzeczniczego i zgromadzeniu materiału dowodowego, zgłasza propozycje orzeczniczą przewodniczącemu składu orzekającego, a po jej zaakceptowaniu zostaje wydane orzeczenie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący Z. K. zaskarżył powyższe orzeczenie w całości wnosząc o: 1) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów powołanych w uzasadnieniu, jako niezbędnych i uzupełniających, wyjaśniających okoliczności sprawy, nie powodujących jednocześnie przedłużenia postępowania w sprawie podstawie art. 106 § 3 PPSA; 2) uwzględnienie skargi i zobowiązanie organu na mocy art. 145 PPSA, do wydania decyzji uznającej, że schorzenia wymienione w decyzji organu I instancji w części A oraz w części B pkt 3), 5), 6), 7), a także schorzenie na mocy zdarzenia z 2006r. (nieobjętego decyzją), pozostają w związku ze służbą wojskową, a w konsekwencji zaliczenie skarżącego do grupy inwalidztwa związanej ze służbą wojskową powstałego wskutek wypadku/choroby, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze; ewentualnie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a i c uchylenie decyzji w całości; zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez: a) naruszenie art. 7, 77 § i i art. 80 KPA, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym brak uwzględnienia orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...]; b) naruszenie art. 10 § 1 KPA poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu oraz nieumożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; c) naruszenie § 17 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, poprzez orzeczenie na podstawie niekompletnej dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia skarżącego, a mającej znaczenie dla ustalenia związku choroby lub ułomności z zawodową służbą wojskową; 2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj § 16 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, poprzez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – w zasadzie raz jeszcze powtórzył swoje zarzuty podkreślając, że nie uwzględnione przez organ schorzenia, pozostają w związku ze służbą wojskową. W odpowiedzi na skargę, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] wniosła o jej oddalenie w części ustalenia niezdolności do zawodowej służby wojskowej, zaś w pozostałej części o jej odrzucenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Ponadto wskazała, że w orzecznictwie sądowo – administracyjnym ugruntował się pogląd, zgodnie z którym od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, w tym rentowych, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Takie stanowisko zaprezentowane zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 listopada 2000 r. sygn. akt OSA 1/2000 (ONSA 2001/2 poz. 47), w którym stwierdzono między innymi, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich można podzielić na dwie główne, odrębne grupy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Analizując rozpoznawaną sprawę stwierdzić należy, w ślad za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2005 r. sygn. I OSK 1203/04, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej i orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy, tj. zdolność do służby wojskowej. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego i w konsekwencji zakwalifikowanie do danej grupy inwalidztwa. Podstawę takich orzeczeń stanowią w stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.), ustawa z kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2003 r. Nr 83, poz. 760 ze zm.), czy wreszcie ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.). Biorąc zatem pod uwagę te dwa reżimy prawne wskazać należy, iż od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego oraz w zakresie ustalenia grupy inwalidztwa, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest utrwalony w orzecznictwie administracyjnym pogląd, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (vide: uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, OSNP 2000/5/167). Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/100 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń dla m. in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego) stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Na tle przytoczonego stanu prawnego stanowisko to jest nadal aktualne, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1203/04. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący zaskarżył w całości orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej, a więc także w zakresie dotyczącym określenia ustalenia związku schorzenia ze służbą wojskową i grupy inwalidztwa, a na tę kategorię orzeczeń Komisji, jak już wyżej wskazano, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Stąd też należało stwierdzić niedopuszczalność skargi w tym zakresie i ją odrzucić. Uznając zatem z drugiej strony za dopuszczalną skargę na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w zakresie niezdolności do zawodowej służby wojskowej należy stwierdzić, że skarżący zaskarżył orzeczenie lekarskie "w całości" i co jest dla Sądu wiążące, lecz nie wywiódł zarówno w odwołaniu, jak i w skardze, jakichkolwiek zarzutów wobec części orzeczenia w zakresie niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Zatem nie sposób zakwestionować tej części orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej i to tym bardziej, że Sąd nie dostrzega w powyższej części uzasadnienia, jakichkolwiek naruszeń prawa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 i z art. 132 oraz art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018, poz. 1302), należało orzec jak w sentencji wyroku.