II SA/Wa 2239/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Eugeniusz Wasilewski (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Skurzyńska, referent stażysta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego, uiszczenia należnych opłat oraz odszkodowania oddala skargę Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...], działając na podstawie art. 37a ust. 1 i 2 oraz art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), a także art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zobowiązał M. N., D. N. i M. N. do opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...], położonego przy ul. [...] w [...], oraz do uiszczania opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich, a także do zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu bez tytułu prawnego za każdy rozpoczęty miesiąc, począwszy od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna, do dnia opróżnienia lokalu. W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że ww. lokal mieszkalny został przydzielony Z. B. imiennym nakazem przydziału kwatery Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1966 r. W nakazie uwzględniono żonę D. B. oraz trójkę dzieci: E., A. i M. W dniu [...] lutego 1973 r. główny najemca zmarł. W lokalu pozostała żona z dziećmi bez uregulowanego tytułu prawnego. W 1990 r. D. B. dokonała wymeldowania z przedmiotowego lokalu. Obecnie w przedmiotowym lokalu zameldowani są na pobyt stały i zamieszkują: M. N. (z domu B.), jej dzieci – D. i M. N. oraz małoletnia córka D. N. – W. N. W dniu 17 czerwca 2002 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Nr [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wystąpił do Sądu z pozwem o eksmisję. Postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r., Sąd Rejonowy dla [...] postępowanie umorzył. W związku z powyższym, w dniu [...] kwietnia 2009 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] wszczął postępowanie administracyjne w trybie art. 37 a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, wobec M. N. i M. N. W odpowiedzi na powyższe M. N. w dniu 8 maja 2009 r. złożyła pismo, w którym przedstawiła sytuację finansową swoją i swojej rodziny, a także zwróciła się z wnioskiem o uregulowanie tytułu prawnego do wskazanego lokalu. Wymieniona doprecyzowała żądanie i podała, iż pismo należy traktować jako wniosek w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] decyzją Nr [...] odmówił M. N. wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Wymieniona odwołała się od powyższej decyzji do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, który decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. M. N., złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lutego 2010 r. Wyrokiem z dnia 25 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Wobec powyższego stało się konieczne kontynuowanie wszczętego w dniu 29 kwietnia 2009 r. postępowania administracyjnego w trybie art. 37 a ustawy. Organ ustalił, że w przedmiotowym lokalu mieszkalnym zamieszkują: M. N., D. N., M. N. oraz W. N. Pismem z dnia 18 lutego 2011 r. nr [...] poinformowano strony o treści art. 45 ust. 3 ustawy oraz wezwano do udzielenia informacji czy wobec osób zamieszkujących w lokalu zachodzą przesłanki wynikające z ww. przepisu, informując także o możliwościach wynikających z art. 10 § 1 kpa, iż przed wydaniem decyzji mogą zapoznać się z aktami sprawy oraz wypowiedzieć się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszać żądania. M. N. poinformowała, iż przesłanki wynikające z przepisu art. 45 ust. 3 ustawy zachodzą wobec niej oraz małoletniej W. N. Organ na podstawie przesłanych dokumentów stwierdził, iż wobec M. N. nie zachodzą przesłanki wynikające z art. 45 ust. 3 ustawy, natomiast spełnione są jedynie wobec małoletniej W. N. Pismem z dnia 29 marca 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] poinformował D. N., o toczącym się postępowaniu administracyjnym oraz o możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 § 1 kpa, lecz wymieniona nie zajęła stanowiska w sprawie. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy ustalono, że lokal zajmowany jest bez tytułu prawnego, dlatego organ zobowiązany był wydać decyzję zgodnie z powołanym przepisem art. 37a ustawy o zakwaterowaniu (...) oraz orzec o obowiązku uiszczania opłat i odszkodowania. Ponadto organ wskazał, iż W. N. spełnia przesłankę wynikającą z art. 45 ust. 3 pkt. 2 ww. ustawy, ponieważ jest osobą małoletnią, co powoduje, że dyrektor oddziału regionalnego skieruje do sądu powszechnego pozew o opróżnienie lokalu mieszkalnego z orzeczeniem o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego. M. N., wniosła odwołanie od powyższej decyzji domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] do ponownego rozpoznania. Wymieniona zaskarżonej decyzji zarzuciła: - naruszeni przepisów prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 3 pkt 5 ustawy o Zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 kwietnia 2009 r. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy strony spełniają przesłanki określone w ww. przepisie, -naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. art. 61 § 1 4 kpa, poprzez brak należytego ustalenia które podmioty są stronami postępowania, a także art. 107 § 1 kpa w zw. z art. 8 i 9 kpa poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji niezbędnych jej elementów i brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, iż przesłanka określona w art. 45 ust. 3 pkt. 5 ww. ustawy z dnia 22 czerwca 1996 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29.04.2009 r.), spełniona jest wobec M. N. jak i jej dzieci – D. i M. Wskazano, że pomimo, iż M. N. nie jest uprawniona do emerytury ani renty, jednak spełnia kryteria do otrzymywania świadczenia z pomocy społecznej. Ponadto wskazano, że wymieniona znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej jest bowiem półsierotą, a ponadto osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, która od 1999 r. leczy się w Poradni Zdrowia [...] z powodu [...]. Także D. N. nie pracuje, jest uzależniona od [...] i pozostaje pod kontrolą Poradni Uzależnień. Syn M. N., również jest osobą bezrobotną, natomiast od 2001 r. leczy się w poradni [...]. Jego choroba wymaga kosztownej kuracji antybiotykowej, stosownej diety i rehabilitacji co przemawia za tym by uznać, iż spełnia kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Wobec powyższego w odwołaniu podkreślono, iż sytuacja materialna rodziny jest niezwykle ciężka. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ stwierdził, iż dniu 1 lipca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 Nr 28, poz. 143), która przepisem art. 1 pkt 35 uchyliła dotychczasowy art. 37a ustawy o zakwaterowaniu (...). Jednakże zgodnie z art. 18 ust. 1 tej noweli do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu dotychczasowym. Niniejsza sprawa została wszczęta przed 1 lipca 2010 r., dlatego też podlega ona rozpatrzeniu zgodnie z przepisami ustawy o zakwaterowaniu (...), w tym art. 37 a w brzmieniu sprzed wskazanej wyżej nowelizacji. Zgodnie z przepisem art. 37a ust. 1 ww. ustawy - stanowiącym podstawę prawną zaskarżonej decyzji - osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego za każdy rozpoczęły miesiąc jego zajmowania. Stosownie do dyspozycji art. 37a ust. 2 ww. ustawy dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań. W odniesieniu do wszystkich stron organ przeprowadził szczegółowe postępowanie w trybie art. 45 ust. 3 ww. ustawy, w zakresie ustalenia, czy wśród osób zajmujących lokal bez tytułu prawnego znajdują się: kobiety w ciąży; małoletni; niepełnosprawny w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) lub ubezwłasnowolniony oraz sprawujący nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkały; obłożnie chorzy - osoby, które dysponują dokumentem urzędowym lub zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym stan zdrowia, w którym chory bez narażenia życia lub zdrowia nie może prowadzić normalnej egzystencji, a w szczególności nie jest zdolny do podjęcia żadnej pracy, emeryt lub rencista spełniający kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, w stosunku do których nie stosuje się trybu przymusowego wykwaterowania. Organ uznał, iż M. N., D. N. i M. N. nie spełniają również przesłanek z art. 45 ust. 3 ww. ustawy. Postępowanie wyjaśniające wykazało, że jedynie W. N. spełnia przesłankę wynikającą ww. przepisu. Natomiast M. N. nie jest rencistką ani emerytką, a samo uprawnienie do otrzymania pomocy z opieki społecznej nie kwalifikuje jej do kręgu osób zwolnionych z przymusowego wykwaterowania. Zdaniem organu, M. N. nie spełnia również przesłanki wynikającej z art. 45 ust. 3 pkt. 3 i 4 ww. ustawy. Do akt sprawy dołączyła bowiem jedynie zaświadczenie lekarskie z dnia 1 marca 2011 r., wydane przez lekarza [...] z lecznicy Lekarzy Specjalistów, z którego wynika, iż leczona jest z powodu przewlekłej choroby [...] oraz kłopotów z [...]. Jednakże zaświadczenie to nie potwierdza, aby należała ona do kategorii osób niepełnosprawnych, którym ciężka choroba uniemożliwiłaby normalne funkcjonowanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w M. N. wniosła o uchylenie powyższej decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść decyzji: - art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, - art. 61 § 4 kpa poprzez brak należytego ustalenia przez organ administracji prowadzący postępowanie, jakie podmioty są stronami niniejszego postępowania, - art. 10 § 1 kpa poprzez nie zawiadomienie D. N. o wszczęciu postępowania w sprawie zajmowania lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...] bez tytułu prawnego skutkujące pozbawieniem jej prawa do obrony. Ponadto zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji: - art. 45 ust. 3 pkt 5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 kwietnia 2009 r. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy zarówno M. N., D. N. i M. N. spełniają określane w nim przesłanki. Udzielając odpowiedzi na skargę, Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację, jakiej użył w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 z późn. zm.), osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200 % wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań. Treść powyższego przepisu wskazuje, że ma on zastosowanie w przypadku, gdy osoba zajmuje lokal mieszkalny, pozostający w zasobach Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, bez tytułu prawnego, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Tytuł prawny do tego lokalu przysługiwał tylko Z. B. na podstawie imiennego nakazu przydziału kwatery Nr [...] z dnia [...] czerwca 1966 r. Przypomnieć należy, iż w dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] decyzją Nr [...] odmówił M. N. wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...]. Natomiast wyrokiem z dnia 25 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na wyżej wymienioną decyzję. Wobec powyższego w niniejszej sprawie bezsporne jest, że M. N., D. N., M. N. oraz W. N. zajmują lokal mieszkalny, pozostający w zasobach Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, bez tytułu prawnego. W okolicznościach niniejszej sprawy, samo zamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu, a nawet ponoszenie kosztów jego utrzymania, nie czyni ze skarżącej, osoby posiadającej prawo do tego lokalu. Lokale będące w dyspozycji WAM nie podlegają dziedziczeniu, ani regulacjom dotyczącym najmu lokali. Są przydzielane na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP wyłącznie podmiotom wymienionym w tej ustawie. Artykuł 1a ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266) jednoznacznie stanowi, że przepisów tego aktu prawnego nie stosuje się do lokali będących w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Sprawy przewidziane w art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, zostały przekazane do trybu postępowania administracyjnego, a następnie sądowoadministracyjnego. Uzupełnieniem tego przepisu jest art. 45 ust. 1 cyt. ustawy, na mocy którego do wykonania obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego ma zastosowanie tryb egzekucji administracyjnej. Jedynie w stosunku do osób, o których mowa w art. 45 ust. 3 ustawy, dopuszczalna jest droga sądowa przed sądem powszechnym. Wobec osób spełniających przesłanki powyższego artykułu Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM występuje z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego i orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego. Zgodnie z brzmieniem art. 45 ust. 3 nie stosuje się trybu, o którym mowa w ust. 1 i 2 tego przepisu do przymusowego wykwaterowania: 1) kobiety w ciąży, 2) małoletniego, 3) niepełnosprawnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728, z późn. zm.) lub ubezwłasnowolnionego oraz sprawującego nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałego, 4) obłożnie chorego - osobę, która dysponuje dokumentem urzędowym lub zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym stan zdrowia, w którym chory bez narażenia życia lub zdrowia nie może prowadzić normalnej egzystencji, a w szczególności nie jest zdolny do podjęcia żadnej pracy, wydanym nie wcześniej niż 1 miesiąc przed wykonywaniem przymusowego wykwaterowania, 5) emeryta i rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Jedyną osobą zamieszkałą w przedmiotowym lokalu należącą do kręgu osób wymienionych w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, a jest małoletnia W. N. Natomiast przedstawiane w skardze twierdzenia, iż przesłanki z art. 45 ust. 3 ustawy zostały spełnione również przez M. N., D. N. i M. N., nie znajdują odzwierciedlenia w faktach. Należy zgodzić się z organem, iż zaświadczenie lekarskie potwierdzające przewlekłą chorobę [...], [...] oraz kłopoty z [...] M. N. nie jest wystarczające by wysnuwać wnioski, iż spełniania ona warunki określone w art. 45 ust. 3 ustawy. Słusznie organ zaznaczył, iż zaświadczenie nie potwierdza, aby skarżąca zaliczała się do kategorii osób niepełnosprawnych, obłożnie chorych czy potrzebujących stałej opieki osób trzecich. Powyższe nie wyklucza więc możliwości podjęcia przez wymienioną pracy zarobkowej. M. N. nie jest rencistką ani emerytką, a samo uprawnienie do otrzymania pomocy z opieki społecznej nie kwalifikuje jej do kręgu osób zwolnionych z przymusowego wykwaterowania. Zasadnie organ przyjął, że również D. N. nie spełnia przewidzianych w art. 45 ust. 3 ustawy przesłanek. Nie będzie nim uzależnienie od [...] i związane z tym stałe pozostawanie pod kontrolą terapeutyczną, czy tez bycie osobą bezrobotną. Także z faktu, iż syn skarżącej M. N. jest bezrobotny oraz leczy się w poradni [...]nie można wywodzić spełnienia przesłanek wspomnianego artykułu. Natomiast zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 61 § 4 kpa, który zawiera obowiązek zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie wszystkich osób będących stronami w sprawie, nie narusza praw D. N. w zakresie obrony jej uprawnień. Zaznaczyć należy, iż pismem z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Oddział Regionalny WAM w [...], przesłał wymienionej, treści art. 37 a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, oraz wezwał do udzielenia informacji, czy zachodzą w jej przypadku przesłanki określone w art. 45 ust. 3 ustawy. Wspomniane pismo D. N., otrzymała w dniu [...] lutego 2011 r. lecz nie udzieliła na nie odpowiedzi. W ocenie Sądu, niezasadne są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, bowiem organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji prawidłowo zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, a uzasadniając zaskarżoną decyzję odniósł się do całokształtu sprawy i przekonywująco wyjaśnił motywy, którymi się kierował przy wydaniu rozstrzygnięcia. Wskazać należy, że organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Obowiązany jest jednak gromadzić i przeprowadzać jedynie takie dowody, które mają znaczenie prawotwórcze na tle obowiązującego stanu prawnego. Rozstrzygając w przedmiotowej sprawie organ zrealizował także pozostałe obowiązki wynikające z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a skarżąca oraz pozostałe strony postępowania miały zagwarantowane prawo czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, z którego korzystały. Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń postępowania, które mogłyby mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Mając na względzie powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270), orzekł, jak w sentencji wyroku