II SA/Wa 224/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.R. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie badania kontrolnego inwalidy postanawia - odrzucić skargę - Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w O. wystąpił do Terenowej Komisji Lekarskiej w O. o przeprowadzenie kontrolnego badania lekarskiego [...] D.R. - emeryta wojskowego w związku z jego wnioskiem o ustalenie grupy inwalidzkiej. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w O. orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w sprawie badania kontrolnego inwalidy zaliczyła D.R. do kategorii N - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej, do kategorii E - trwale i całkowicie niezdolny do czynnej służby wojskowej oraz do I grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia nie zaliczając badanego do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową, powstałego wskutek wypadku lub chorób, z tytułu których przysługuje świadczenie odszkodowawcze. Ponadto uznała D.R. za całkowicie niezdolnego do pracy, za zdolnego do samodzielnej egzystencji, a przy rozpoznawaniu szeregu schorzeń w tym powodujących niezdolność do służby wojskowej oraz chorób współistniejących żadnych z rozpoznawanych schorzeń nie uznała za pozostające w związku ze służbą wojskową. Podstawę przeprowadzenia badania stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 12, poz. 75). Od powyższego orzeczenia D.R. złożył odwołanie domagając się uznania [...] jako przyczyny niezdolności do zawodowej służby wojskowej i stanowiącego o inwalidztwie I grupy z ogólnego stanu zdrowia za schorzenie pozostające w związku ze służbą wojskową, a także uznania go za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji z powodu [...]. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W., po rozpoznaniu odwołania, na podstawie § 31 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), orzeczeniem z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że D.R. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej na zasadzie wypowiedzenia stosunku służbowego, a nie ze względów zdrowotnych, co potwierdza orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w O. z dnia [...] października 1989 r. nr [...] uznające wyżej wymienionego za zdolnego do zawodowej służby wojskowej. Tak więc, w ocenie komisji, stan zdrowia i stopień zaawansowania schorzeń nie sięgał wówczas granic inwalidztwa. W kilkanaście lat od daty zwolnienia z wojska D.R. wystąpił z pismem do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w O. o skierowanie go do wojskowej komisji lekarskiej. Po odbyciu stosownych badań Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w O. orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] zaliczyła D.R. do kategorii N - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej, a ponadto ujęła [...] w grupie schorzeń powodujących niezdolność do zawodowej służby wojskowej i stanowiących o inwalidztwie II grupy z ogólnego stanu zdrowia bez związku ze służbą wojskową, natomiast w grupie schorzeń współistniejących, ale niestanowiących o inwalidztwie: [...] za schorzenia pozostające bez związku ze służbą wojskową. Po rozpoznaniu odwołania od powyższego orzeczenia Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] utrzymała zaskarżone orzeczenie w mocy nie znajdując żadnych podstaw do uznania związku [...] ze służbą wojskową po okresie kilkunastu lat od daty zwolnienia z wojska, a schorzenie [...] nie został potwierdzony w badaniu [...]. Ponadto Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. odnosząc się co do kwestii uznania D.R. za niezdolnego do samodzielnej egzystencji podkreśliła, że taka niezdolność wiąże się z całkowitym brakiem samodzielnego poruszania się w mieszkaniu, brakiem i niemożliwością samodzielnego przyjmowania pokarmów, stałą bądź długotrwałą opieką innych osób w utrzymaniu higieny osobistej i załatwianiu potrzeb fizjologicznych czy pomocy i opieki przy załatwianiu potrzeb życiowych poza domem. W jej ocenie, rozpoznana u badanego [...] i aktualny stan zdrowia nie spełniają w tym przypadku kryteriów niezdolności do samodzielnej egzystencji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D.R. zakwestionował powyższe orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] listopada 2009 r. w części dotyczącej nieuznania go za inwalidę I grupy, niezdolnego do samodzielnej egzystencji oraz stwierdzenia braku związku powstałych schorzeń ze służbą wojskową, wnosząc o jego uchylenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na swoje wcześniejsze ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), bowiem sprawa będąca przedmiotem rozpoznania dotycząca skargi na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] listopada 2009 r., utrzymujące w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w O. z dnia [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie badania kontrolnego inwalidy, nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w tezach wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. OSK 1203/04 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią w obecnym stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.), ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2003 r. Nr 83, poz. 760 ze zm.), czy wreszcie ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.). Wydane w tych sprawach orzeczenia wojskowych komisji lekarskich poddawane są kontroli sądów powszechnych w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji w przedmiocie świadczeń odszkodowawczych, rentowych i zaopatrzenia emerytalnego. Decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są przez organy emerytalne (wojskowe, ZUS), lecz nie przez wojskowe komisje lekarskie. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają wyłącznie charakter elementu postępowania o przyznanie świadczenia, jako tzw. orzeczenia wstępne i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Biorąc zatem pod uwagę dwa reżimy prawne należy wskazać, że od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest utrwalony w orzecznictwie administracyjnym pogląd, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (zob. uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, OSNP 2000/5/167). Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/100 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń dla m.in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Na tle przytoczonego stanu prawnego stanowisko to jest nadal aktualne, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1203/04. W niniejszej sprawie nie może budzić wątpliwości okoliczność, że wydanie orzeczeń przez wojskowe komisje lekarskie nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin oraz wydanego na podstawie przepisów tej ustawy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 12, poz. 75). Za powyższym przemawia fakt, że skierowanie skarżącego do wojskowej komisji lekarskiej, jako emeryta wojskowego, nastąpiło przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w O., a więc organ rentowy. Zaskarżone orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w części ustalającej brak związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową jest zatem elementem sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawy takie zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.) mają charakter spraw cywilnych, do których rozpoznania właściwe są sądy powszechne (art. 2). Potwierdza to przepis art. 31 ust. 4 powołanej ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, w myśl którego od decyzji wojskowego organu emerytalnego w przedmiocie prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczenia służy odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Reasumując, sprawa w przedmiocie oceny stanu zdrowia i ustalania związku rozpoznanych u żołnierza zawodowego chorób ze służbą wojskową, nie ma charakteru sprawy administracyjnej, od której służy skarga do sądu administracyjnego. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 wskazanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.