II SA/Wa 225/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Janusz Walawski, Sędzia WSA - Adam Lipiński, Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Protokolant - Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi T. M. na postanowienie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - uchyla zaskarżone postanowienie, - zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Raportem z dnia [...] lipca 2008 r. [...] T. M. wniósł o zwolnienie go ze służby w dniu [...] stycznia 2009 r. w związku z nabyciem prawa do zaopatrzenia emerytalnego. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego rozkazem personalnym z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 50 i 60 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 ze zm.), zwolnił skarżącego z dniem [...] grudnia 2008 r. ze służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i w uzasadnieniu podał, że zwolnienie nastąpiło w związku z pozytywnym rozpatrzeniem jego raportu, zaś ustalenie terminu zwolnienia ma oparcie w treści art. 60 ust. 3 ustawy. Jednocześnie pouczył o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozkazu, który został doręczony skarżącemu w dniu 2 września 2008 r. W raporcie do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] listopada 2008 r. skarżący zwrócił się z prośbą o zmianę daty zwolnienia z dnia [...] grudnia 2008 r. na datę wymienioną przez niego w raporcie, tj. na dzień [...] stycznia 2009 r. lub najpóźniej na dzień [...] stycznia 2009 r. Uzasadniając natomiast "tak późne" ustosunkowanie się do rozkazu podał, że nie mógł sporządzić wniosku z powodu niezdolności ruchowej obu rąk "(leczenie chirurgiczne zaniku nerwów centralnych obu dłoni)" i do chwili obecnej jest w trakcie rehabilitacji pooperacyjnej. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], mając za podstawę art. 59 w zw. z art. 58 k.p.a., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu - powołując się na opisany powyżej stan faktyczny - podał, że osoba zainteresowana przywróceniem terminu jest zobowiązana uprawdopodobnić brak swojej winy w niedopełnieniu czynności, dla której był określony termin i o braku winy w uchybieniu terminu można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, iż dopełnienie czynności procesowej stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Tymczasem z dokumentów wynika, że skarżący przebywa na zwolnieniu lekarskim nieprzerwanie od dnia [...] maja 2008 r. i mimo niezdolności do służby, co najmniej kilkakrotnie przebywał na terenie delegatury ABW w K., na co wskazuje fakt, iż osobiście doręczał zwolnienia lekarskie właściwemu przełożonemu służbowemu, zaś w dniu [...] lipca 2008 r. sporządził raport, a w dniu 2 września osobiście odebrał rozkaz personalny. Ponadto - stosownie do treści art. 63 § 1 i 4 k.p.a. - podanie można wnieść również ustnie do protokołu, bądź też może go podpisać inna, upoważniona przez niego osoba, czyniąc wzmiankę obok podpisu. Niezależnie od powyższego strona w myśl art. 32 i 33 § 1 k.p.a., może działać przez pełnomocnika. Reasumując, nie można uznać - zdaniem organu - aby niesprawność ruchowa obu rąk uniemożliwiła skarżącemu wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, T. M. nie zgodził się z zaskarżonym postanowieniem i stwierdził, że wniosek z dnia [...] listopada 2008 r. nie był wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, lecz kolejnym raportem o zwolnienie ze służby z dniem [...] stycznia 2009 r. W dalszej natomiast części opisał swoją aktualną sytuację zdrowotną podkreślając, że skoro był na zwolnieniu lekarskim i nie otrzymał skierowania na komisję lekarską określającą jego zdolność do służby, to uznał, iż należy wystąpić po raz kolejny do przełożonego o zwolnienie go ze służby z datą [...] stycznia 2009 r. W odpowiedzi na skargę Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne podał, że skarżący sam przyznał w skardze do Sądu, iż raportem z dnia [...] listopada 2008 r. wystąpił, jako strona niezadowolona, o ponowne rozpatrzenie sprawy i podał okoliczności, z powodów których nie zrobił tego w terminie. Zatem był to wniosek o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana po tym kątem zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że stosownie do treści § 3 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2003 r. w sprawie przebiegu służby funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. Nr 120, poz. 1125), do postępowań w sprawach osobowych dotyczących między innymi zwolnienia ze służby, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z kolei według art. 127 § 1 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, natomiast w myśl art. 127 § 3 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaś do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Skoro zatem przez ministra rozumie się, na podstawie art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., m.in. kierowników centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów, a zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 ze zm.), Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego jest centralnym organem administracji rządowej i podlega bezpośrednio Prezesowi Rady Ministrów (ust. 2), to od jego decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mając powyższe na uwadze należy zatem zadać sobie pytanie, czy skarżący, funkcjonariusz posiadający stopień oficerski, a więc mający odpowiedni poziom wiedzy ogólnej, mógłby o powyższej procedurze administracyjnej nie wiedzieć. Wszak nie jest on osobą nieporadną, niepotrafiącą czytelnie artykułować swoich żądań. I to tym bardziej, że w rozkazie personalnym został o tym fakcie w sposób wyraźny pouczony. Na tak postawione pytanie odpowiedź - zdaniem Sądu - jest negatywna, bądź też, co najmniej, wątpliwa. Powyższa konstatacja poprzedzona jest również analizą raportu skarżącego z dnia [...] listopada 2008 r., a uznanego przez organ za wniosek o przywrócenie terminu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Bezspornym mianowicie jest po pierwsze, że powyższe pismo nie zostało opatrzone tytułem "wniosek o przywrócenie terminu" bądź "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy", lecz "raport". Po drugie zaś z treści uzasadnienia również nie sposób wyinterpretować w sposób jednoznaczny, że posiada on taką formę, bowiem wyczytać można z niego jedynie, iż skarżący zwraca się "z prośbą o zmianę daty zwolnienia". Wreszcie stwierdzenie, że: "Tak późne ustosunkowanie się przeze mnie do rozkazu, jako strony niezadowolonej..." w niczym jeszcze nie świadczy, iż w ten sposób uzasadnia on ewentualnie swoje zawinienie w sporządzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w konsekwencji składa wniosek o przywrócenie terminu. Ponadto stwierdzić należy, że organ w odpowiedzi na skargę pozostaje w błędzie oceniając, że skarżący sam przyznał w skardze do Sądu, iż raportem z dnia [...] listopada 2008 r. wystąpił jako strona niezadowolona, o ponowne rozpatrzenie sprawy i podał okoliczności, z powodów których nie zrobił tego w terminie. Przeczy bowiem temu analiza samej skargi, bowiem powyższe stwierdzenie skarżącego dotyczy treści uzasadnienia postanowienia, a nie stanowiska skarżącego. Wszak skarżący formułując skargę pisze: "W uzasadnieniu odmowy przywrócenia terminu o ponowne rozpatrzenie sprawy Szef ABW wskazał, iż przedmiotowy rozkaz został mi doręczony w dniu 2 września 2008 roku. Jak wskazano w dalszej sentencji nie wystąpiłem z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w przewidzianym do tego terminie, a tym samym rozkaz uzyskał walor ostateczności. Raportem z dnia [...] listopada 2008 r. wystąpiłem ponownie o rozpatrzenie sprawy i zwolnienie mnie ze służby z datą [...] stycznia 2009 roku lub późniejszą", a następnie: "Z uwagi na nieprecyzyjność stwierdzeń zawartych w cytowanym uzasadnieniu...". Logiczny zatem ciąg zacytowanych fragmentów wskazuje - zdaniem Sądu - że pierwszy fragment (wraz z ostatnim zdaniem, na które powołuje się organ), dotyczy przytoczenia uzasadnienia postanowienia, nie zaś argumentacji skarżącego, bowiem ta zaczyna się dopiero w drugim, z zacytowanych fragmentów. Innymi słowy mówiąc, powyższych wątpliwości co do charakteru procesowego raportu z dnia [...] listopada 2008 r., organ w żaden sposób nie wyjaśnił w trakcie postępowania administracyjnego, poprzestając jedynie na swojej niczym nieuprawnionej, dyskrecjonalnej ocenie. Najogólniej rzecz ujmując, organ w rozpoznawanej sprawie zaniechał wyjaśnienia intencji skarżącego i właściwego ustalenia jego żądań, czym naruszył zasadę prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie do organów Państwa, o której mowa w art. 8 k.p.a., a rozstrzygnięcie tej kwestii ma podstawowe znaczenie dla sytuacji procesowej strony i w konsekwencji oceny prawidłowości działania organu w przedmiotowej sprawie. Wszak organ administracji nie może działać w sprawie przywrócenia terminu z urzędu, lecz jedynie na wyraźną prośbę zainteresowanego, a sama prośba jest pismem procesowym, do którego stosuje się przepisy o podaniach i oświadczenie woli zainteresowanego, musi być w tym zakresie wyraźne. Dodać wreszcie należy, że z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wynika dla organu obowiązek dokładnego wyjaśnienia treści żądania strony. Ten bowiem element dopiero wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania i organ nie może go dowolnie ani zmieniać, ani też interpretować na swój sposób. Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 kwietnia 1993 r. sygn. akt SA/Kr 2342/92 (niepublikowany), a mianowicie: "O tym, jaki charakter ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ administracyjny, do którego pismo to skierowała. W razie wątpliwości, organ administracyjny mając na względzie postanowienia art. 7 - 9 KPA, winien zapytać stronę o wyrażenie swojego stanowiska". Innymi słowy mówiąc, jednostronność postępowania wyjaśniającego, jest działaniem naruszającym prawo i bierność organu w tym zakresie, stanowi naruszenie zasady wyrażonej w art. 9 k.p.a., tj. obowiązku udzielenia informacji faktycznej i prawnej, bowiem na organie spoczywała powinność przeanalizowania treści żądania skarżącego i wyjaśnienia ze skarżącym wątpliwości, co do jego charakteru. Reasumując, organ nie wyjaśniając charakteru żądań skarżącego naruszył wskazane wyżej zasady postępowania, co mogło mieć - zdaniem Sądu - istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego powinien, stosownie do wymogów wynikających ze wskazanych już wyżej przepisów procesowych, poinformować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych prowadzonego postępowania, a następnie zażądać stosownych wyjaśnień co do rzeczywistego zakresu i charakteru pisma z dnia [...] listopada 2008 r. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 152 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.