II SA/Wa 2250/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata B. D. z dnia 17 czerwca 2013 r. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy na rzecz adwokata M. R. w sprawie ze skargi H. A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku postanawia: odmówić przyznania adwokatowi M.R. wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy Postanowieniem z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 2250/12, referendarz sądowy ustanowił dla skarżącej adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka w W. jako pełnomocnika skarżącej wyznaczyła adwokata M. R. (zawiadomienie ORA w W. z dnia 20 lutego 2013 r., k. 60). W dniu 19 marca 2013 r. do akt sprawy wpłynęło pełnomocnictwo procesowe, w którym wyznaczony adwokat umocował adwokata B. D. do prowadzenia sprawy skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. W skardze kasacyjnej (piśmie z dnia 17 czerwca 2013 r.) pełnomocnik substytucyjny wystąpił o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na rzecz adwokata M. R. Jednocześnie w powyższym wniosku oświadczył, że koszty nie zostały dotychczas opłacone w całości lub w części. Na rozprawie w dniu 20 listopada 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązał adwokata B. D. do złożenia dalszego pełnomocnictwa procesowego upoważniającego do występowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (v. protokół z rozprawy z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 1671/13). Pełnomocnik substytucyjny złożył takie pełnomocnictwo w dniu 25 listopada 2013 r. (v. pełnomocnictwo z dnia 20 listopada 2013 r., k. 152). Z kolei w dniu 4 lutego 2014 r. dalszy pełnomocnik złożył do akt decyzję Dziekana ORA w W., wydaną na podstawie art. 37a ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.), mocą której został on ustanowiony zastępcą adwokata M. R. Decyzja została wydana w dniu [...] stycznia 2014 r. (k.163). Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (teks jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), wyznaczony adwokat, radca prawny otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W myśl § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 461), wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Powołany wyżej art. 250 P.p.s.a. jednoznacznie stanowi, że wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu otrzymuje wyznaczony radca prawny lub adwokat. Przez wyznaczonego adwokata rozumieć należy adwokata wskazanego przez Okręgową Radę Adwokacką w W. W przedmiotowej sprawie ORA w W. pełnomocnikiem z urzędu skarżącego wyznaczyła adwokata M. R. W świetle powołanego przepisu stwierdzić należy również, iż przyznanie – wyznaczonemu adwokatowi – kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nastąpić może wyłącznie na wniosek tego adwokata i na podstawie złożonego przez niego oświadczenie. Znajdujące się w aktach postępowania sądowoadministracyjnego dwa pełnomocnictwa substytucyjne nie stanowią podstawy do ubiegania się przez dalszego pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i to niezależnie od tego, czy ubiega się on o wynagrodzenie na rzecz wyznaczonego adwokata z urzędu. Do udzielenia pomocy prawnej z urzędu wyznaczony został bowiem adwokat M. R. i to jej, a nie substytutowi, przysługuje prawo zwrócenia się do Sądu o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Udzielenie dalszego pełnomocnictwa nie powoduje zwolnienia wyznaczonego przez ORA w W. adwokata od udzielenia pomocy prawnej urzędu, nie oznacza też, że substytut może wystąpić o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w imieniu wyznaczonego pełnomocnika. Udzielenie substytucji nie powoduje powstania tego rodzaju stosunku pomiędzy wyznaczonym pełnomocnikiem a substytutem, który uprawniałby tego ostatniego do występowania w jego imieniu do Sądu o przyznanie wynagrodzenia. Udzielenie bowiem dalszego pełnomocnictwa powoduje powstanie określonego stosunku pomiędzy substytutem i stroną. Osoby te łączy taki sam stosunek, jaki łączy stronę i pełnomocnika. W konsekwencji strona ma dwóch równorzędnych pełnomocników procesowych. Wynikają z tego dalsze konsekwencje zarówno procesowe jak i materialnoprawne (np. w zakresie odpowiedzialności obligacyjnej wobec mocodawcy, vide uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r. sygn. akt III CZP 27/06, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2004 r. sygn. akt IV CK 269/02, Lex nr 151640). Nie dokonuje się natomiast w wyniku powyższego zmiana osoby pełnomocnika ustanowionego z urzędu, wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką. Nadto należy zauważyć, że podstawy do ubiegania się o przyznanie wynagrodzenia nie stanowi również decyzja Dziekana ORA w W. z dnia [...] stycznia 2014 r., która ma również charakter pełnomocnictwa substytucyjnego, tyle że o szerszym zakresie (dotyczy wszystkich spraw prowadzonych przez zastępowanego adwokata). Ponadto jest to pełnomocnictwo udzielone w ściśle określonych, trzech przypadkach. Decyzja ta nie zmienia zatem charakteru prawnego uprzednio dokonanych czynności przez adwokata B. D., tzn. czynności dokonanych przed wyznaczeniem wyżej wymienionego zastępcą adwokata M. R. we wszystkich sprawach dotychczas przez nią prowadzonych. Czynności te w dalszym ciągu pozostają czynnościami procesowymi pełnomocnika substytucyjnego. W rezultacie nie stają się one z mocą wsteczną czynnościami pełnomocnika wyznaczonego z urzędu. Oczywiście nie oznacza to, że w sytuacji reprezentowania skarżącego przez dalszego pełnomocnika, w ramach pełnomocnictwa udzielonego przez adwokata ustanowionego z urzędu, czy też w oparciu o szersze co treści pełnomocnictwo udzielone przez dziekana rady, skarżący jest pozbawiony pomocy prawnej. Jak już wskazano powyżej czynności podjęte przez dalszego pełnomocnika są czynnościami procesowymi skarżącego, ale prawo do złożenia wniosku o wynagrodzenie i obowiązek złożenia stosownego oświadczenia każdorazowo ciąży na wyznaczonym pełnomocniku z urzędu. Również w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku z dnia 20 listopada 2013 r. NSA wskazał, że wsa przyznaje wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną (art. 250 P.p.s.a.). Toteż, na gruncie rozpoznanej sprawy, wniosek taki wraz ze stosownym oświadczeniem może złożyć wyłącznie adwokat M.R. Z tego względu, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 w zw. z art. 250 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.