II SA/Wa 2253/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.), Sędzia WSA Janusz Walawski, Asesor Piotr Kraczowski, Protokolant Monika Michnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2007 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1. - oddala skargę 2. - przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata L.T. z Kancelarii Adwokackiej w W. ul. [...], kwotę 240 złotych (dwieście czterdzieści) oraz kwotę 52,80 złotych (pięćdziesiąt dwa 80/100) stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu wniosku A.S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2006 r. nr [...], odmawiającą jej przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu organ podał, iż nie zostały spełnione przesłanki konieczne do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, określone w art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm). Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, iż A.S. na przestrzeni 29 lat życia posiada łączny okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 2 lata i nie wykazała ona, aby ten niewielki okres ubezpieczeniowy był skutkiem szczególnych okoliczności, określonych w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach. Sama zaś trudna sytuacja materialna nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla przyznania świadczenia w tym trybie. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A.S. podniosła, iż spełnia wszystkie przesłanki określone w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Dodatkowo wskazała na zły stan zdrowia oraz trudną sytuację materialną i rodzinną. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w szczególności przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), zwanej dalej również ustawą o emeryturach i rentach. Powołany przepis pozwala Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na przyznanie świadczenia w drodze wyjątku osobom, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Zgodnie z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, ubezpieczonym i pozostałych po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa w powoływanym art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. Podkreślić przy tym należy, że ustawa nie gwarantuje jego wypłaty, pozostawiając przyznanie świadczenia uznaniowej decyzji Prezesa ZUS. Możliwość decydowania na zasadzie uznania administracyjnego nie oznacza jednak, że organ ma całkowitą i niekontrolowaną swobodę podczas rozpatrywania wniosku o przyznanie świadczenia. W postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w tej ustawie stosuje się bowiem – zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach – przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej kpa, chyba że ustawa stanowi inaczej. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmujący decyzję administracyjną w sprawie świadczenia przyznawanego w drodze wyjątku jest zatem związany rygorami procedury administracyjnej. Winien zatem przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 3 i art. 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę postępowanie w sprawie o świadczenie w drodze wyjątku przeprowadzone zostało zgodnie z wymogami kpa, a ustalenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie braku spełnienia łącznie wszystkich przesłanek, uprawniających do przyznania świadczenia w drodze wyjątku jest prawidłowe. Decyzja odmawiająca wymienionego świadczenia nie narusza zatem prawa. Jak wynika z akt sprawy A.S. na przestrzeni 29 lat życia udokumentowała jedynie 2 lata okresu ubezpieczenia. Bezspornym również jest, że do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy, tj. 12 czerwca 2003 r., przez okres ostatnich 14 miesięcy, skarżąca nie wykonywała pracy, ani też nie prowadziła innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Skarżąca nie wykazała przyczyny dla braku odpowiedniego do wieku okresu ubezpieczenia. Za taką okoliczność nie można bowiem uznać obecnego złego stanu zdrowia A.S., gdyż przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy skarżąca już nie pracowała od dłuższego czasu. W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, przy istnieniu pozostałych przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy, że brak jest szczególnych okoliczności, zaistnienie których może usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. W rozpoznawanej sprawie niewypracowanie przez skarżącą stażu ubezpieczeniowego, wymaganego do uzyskania renty w trybie zwykłym, nie było w ocenie Sądu, wynikiem szczególnych okoliczności, o których mowa w przepisie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.