II SA/Wa 2256/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.M. z dnia 2 kwietnia 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B.M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić w niniejszej sprawie dla B.M. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. B.M. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Z treści formularza wniosku i z treści złożonych przez skarżącą dokumentów źródłowych wynika, że na dochód miesięczny w trzyosobowym gospodarstwie domowym, które prowadzi wraz z mężem i córką (studentką), składa się świadczenie rentowe jej męża w wysokości 884 zł brutto (po potrąceniach, w tym z tytułu egzekucji sądowej, 539, 12 zł netto). Nadto skarżąca oświadczyła, że jest wraz z mężem właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 4,12 ha, przy czym, nieruchomość ta jest przedmiotem dzierżawy, z umówionym czynszem dzierżawnym w równowartości kwoty podatku rolnego – za rok 2012 w wysokości 245 zł (v. umowa dzierżawy oraz kopia decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego za 2012 r. - w aktach). Wedle dalszych, podanych przez skarżącą informacji, córka skarżącej jest studentką szkoły wyższej, a naukę finansuje z kredytu studenckiego. Skarżąca nie posiada żadnego dochodu i legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS stwierdzającym niezdolność do pracy. W myśl zaś z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej powoływana jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności należy rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "e" ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa ze skargi B.M., ponieważ przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja rozstrzygająca o prawie do świadczenia przewidzianego w ustawie z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), a więc akt administracyjny ściśle dotyczący praw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi), poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia nie wydaje się w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Dlatego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ppsa, postanowiono, jak w pkt 1 sentencji. Odrębnie natomiast należy rozpoznać wniosek w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W niniejszej sprawie ustalono, iż osiągany w gospodarstwie domowym dochód sprowadza się w istocie do kwoty świadczenie rentowego wynoszącej mniej niż 600 zł netto, a kwota ta musi wystarczyć na pokrycie kosztów utrzymania aż trzech osób. W związku z tym należało uznać, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono jak w pkt 2 sentencji.