II SA/Wa 226/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2013 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. F. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: odmówić M. F. przyznania prawa pomocy. Skarżąca – M. F. na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w dniu 25 marca 2013 r., złożyła wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. Powyższy wniosek uzupełniła, składając urzędowy formularz wniosku, a następnie pismo z dnia 10 maja 2013 r. wraz z załącznikami. W formularzu PPF wskazała, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ma problemy ze zdrowiem i nie uzyskuje żadnych dochodów. Podkreśliła, że wyżywienie otrzymuje od siostry i córki, a ponadto jest zadłużona u znajomych i sąsiadów. Jednocześnie oświadczyła, że jest właścicielką mieszkania w [...] o powierzchni 37 m2 oraz posiada oszczędności w kwocie 150.000 zł. Wyjaśniła, że pieniądze uzyskała ze sprzedaży mieszkania przy ul. [...] w [...]. Z uzyskanej kwoty kupiła wyżej wskazane mieszkanie przy [...] w [...], spłaciła długi, związane z mieszkaniem przy ul. [...] w wysokości 83.000 zł oraz odłożyła kwotę 150.000 zł na zakup większego mieszkania. Ponadto nie ma żadnego majątku. Podniosła, że z odłożonej kwoty nie może korzystać, aby "nie przejeść" pieniędzy przeznaczonych na zakup mieszkania. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym skierowana jest do osób, które nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Należy podkreślić, że jedynym kryterium, podlegającym ocenie przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, jest stan majątkowy wnioskującego (a nie wiek, czy stan zdrowia). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, następuje wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy jednak wskazać, że stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. e ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Z tego względu wnioskodawczyni w niniejszej sprawie korzysta ze zwolnienia z obowiązku wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Zgodnie natomiast z art. 262 cytowanej ustawy przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie zaś do art. 245 § 1 i 3 wskazanej wyżej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając złożony przez skarżącą wniosek, należy więc z jednej strony uwzględnić wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie zobowiązana ponieść w tym postępowaniu, a z drugiej jej możliwości finansowe. W niniejszej sprawie M. F. wskazała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż jest właścicielką mieszkania o powierzchni 37 m2 w [...] (Akt Notarialny z dnia [...] grudnia 2012 r. Rep. A nr [...]) i posiada oszczędności w kwocie 150.000 zł, które przeznaczyła na zakup większego mieszkania i z nich nie korzysta. Podniosła również, że nie ma żadnych dochodów, a utrzymuje się otrzymując jedzenie od córki i siostry oraz zadłużając się u znajomych i sąsiadów. Oceniając złożony wniosek należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że w jej sytuacji zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, bowiem posiada środki finansowe (oszczędności) w wysokości umożliwiającej ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Fakt, że wnioskodawczyni postanowiła pieniądze przeznaczyć na inny cel – zakup większego mieszkania – i z tych pieniędzy nie korzysta, nie stanowi przesłanki do przyznania prawa pomocy, bowiem w sytuacji, gdy skarżąca posiada własne mieszkanie, zakup większego mieszkania nie może zostać uznany za wydatek na podstawowe potrzeby życiowe. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 262, art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.