II SA/Wa 2260/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lipca 2019 r. sprawy ze skargi Wyższej Szkoły [...[ z siedzibą w B. na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - oddala skargę - Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. nr [...], na podstawie art. 134 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., stwierdził niedopuszczalność wniosku Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] cofnął pozwolenie na utworzenie uczelni niepublicznej pod nazwą Wyższa Szkoła [...] z siedzibą w [...], udzielone Wyższej Szkole [...] im. [...] z siedzibą w [...] na mocy decyzji Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] października 1997 r. nr [...]. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...]. Organ wskazał, że w konsekwencji powyższego, decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] zarządził dokonanie odpowiednich wpisów w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych, pod liczbą porządkową "[...]", pod którą została wpisana uczelnia pn. Wyższa Szkoła [...] z siedzibą w [...]. Pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. wystąpiła Wyższa Szkoła [...] z siedzibą w [...]. Organ wskazał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 psw, rektor kieruje działalnością uczelni i reprezentuje ją na zewnątrz, jest przełożonym pracowników, studentów i doktorantów uczelni. Stosownie natomiast do art. 30 § 3 kpa strony niebędące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli. Minister podał, że z uwagi na fakt, iż omawiany wniosek został opatrzony podpisem R. Z., a do podania nie załączono stosownego pełnomocnictwa do występowania w imieniu uczelni, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych polegających na złożeniu do akt sprawy oryginału lub uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa udzielonego R. Z. lub podpisanie wniosku przez osobę uprawnioną. Organ wskazał, że w dniu [...] września 2018 r. wpłynął oryginał pełnomocnictwa z dnia [...] listopada 2015 r., udzielonego R. Z. przez rektora Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w [...], co uzupełniło brak formalny podania z dnia [...] sierpnia 2018 r. Minister stwierdzając niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, że stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2018 r. była Wyższa Szkoła [...] im. [...] z siedzibą w [...] - założyciel Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w [...]. Wobec powyższego Wyższa Szkoła [...] z siedzibą w [...] nie posiada legitymacji procesowej do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] lipca 2018 r. Ponadto, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] sierpnia 2018 r. Wyższa Szkoła [...] z siedzibą w [...] w żaden sposób nie kwestionuje podmiotów uznanych za strony w ww. postępowaniu. W efekcie, z przedłożonego wniosku z dnia [...] sierpnia 2018 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w sposób oczywisty, bez potrzeby jakiejkolwiek oceny merytorycznej, wynika brak interesu prawnego Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w [...] w zaskarżeniu decyzji z dnia [...] lipca 2018 r. Organ wskazał, że w wyroku z dnia 10 marca 2009 r. o sygn. akt II OSK 316/08 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "Dopuszczalność odwołania jest wyznaczona przesłankami przedmiotowymi i przesłankami podmiotowymi. Przesłanki podmiotowe, to złożenie odwołania przez legitymowany podmiot: stronę postępowania w sprawie. Jeżeli ze złożonego odwołania wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że wnoszący nie ma w sprawie interesu prawnego, organ odwoławczy w formie postanowienia stwierdza niedopuszczalność odwołania." Zdaniem Ministra wobec oczywistego braku legitymacji procesowej Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w [...] zasadne było wydanie postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2018 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w [...]. Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych zarzucił: - naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 28 k.p.a. poprzez stwierdzenie, iż Wyższa Szkoła [...] z siedzibą w [...] nie ma w przedmiotowej sprawie interesu prawnego; - naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 70 ust. 5 oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez pozbawienie [...] uprawnienia do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym cofnięcia Wyższej Szkole [...] im. [...] w [...] pozwolenia na działalność [...]. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu [...] lipca 2018 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydał decyzję zarządzającą dokonanie m.in. wpisu w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych polegającego na wpisaniu w rubryce [...] nowej nazwy Uczelni tj. Wyższa Szkoła [...] z siedzibą w [...] w likwidacji. Ww. decyzję poprzedziła decyzja z [...] grudnia 2017 r. cofająca pozwolenie na utworzenie uczelni niepublicznej pod nazwą Wyższa Szkoła [...] z siedzibą w [...]. Skarżący podniósł, że w przypadku postępowania o wydanie pozwolenia na utworzenie określonej Uczelni niepublicznej a także postępowania związanego z wpisaniem uczelni niepublicznej do rejestru uczelni niepublicznych (obecnie ewidencji uczelni niepublicznych) stroną takiego postępowania jest założyciel. Z oczywistych względów przymiotu strony należy odmówić uczelni. Nie istnieje ona bowiem jeszcze z punktu widzenia prawnego. Uzyskanie osobowości prawnej przez uczelnię następuje z chwilą wpisania jej do rejestru uczelni niepublicznych (obecnie ewidencji uczelni niepublicznych). Od tego momentu niepubliczna szkoła wyższa powinna być pełnoprawnym podmiotem każdego postępowania dotyczącego np. zmiany wpisu w rejestrze uczelni niepublicznych. W ocenie skarżącego niezrozumiałe zatem oraz sprzeczne z zasadą autonomii uczelnianej a także przepisem art. 28 k.p.a. jest rozstrzygnięcie Ministra z dnia [...] lipca 2018 r. Skarżący powołał się przy tym na § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 29 września 2011 r. w sprawie sposobu prowadzenia oraz szczegółowego trybu udostępniania rejestru uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, względnie oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że skarga jest bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Ponadto powołując się na przepisy psw oraz ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1668 i 2024), wskazał na potrzebę rozważenia, czy rektor uczelni będzie w niniejszej sytuacji posiadał legitymację do wniesienia skargi lub do udzielenia pełnomocnictwa w tym zakresie. Pełnomocnik wskazał, że niezależnie jednak od powyższych wątpliwości, zdaniem organu uczelnia nie posiada interesu prawnego w postępowaniu. Pełnomocnik podtrzymał ustalenia zawarte w tym zakresie w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał nadto, że skarżona wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzja rejestrowa jest jedynie odzwierciedleniem faktu postawienia uczelni w stan likwidacji na skutek uzyskania przymiotu ostateczności przez decyzję cofającą pozwolenie na utworzenie uczelni. Jedynym adresatem decyzji udzielającej zezwolenia na utworzenie uczelni niepublicznej jest założyciel. To również założycielowi Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego cofnął pozwolenie. Zdaniem Ministra to [...] - założyciel [...] jest stroną postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na utworzenie [...] oraz w konsekwencji postępowania w sprawie zarządzenia dokonania w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych wpisów odzwierciedlających ten fakt. W obu ww, postępowaniach sama uczelnia zaś posiadała wyłącznie interes faktyczny. Ponadto skarżąca w żadnym miejscu swojej skargi nie wskazała z jakiego przepisu wywodzi interes prawny uczelni do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pełnomocnik wskazał też, że nie sposób odnieść się merytorycznie do zarzutu naruszenia przez Ministra art. 70 ust. 5 psw, bowiem na żadnym etapie obowiązywania tego aktu prawnego taki przepis po prostu nie istniał. Wśród ustępów artykułu 70 próżno szukać tego oznaczonego przez skarżącego numerem piątym. Z uzasadnienia skargi można jedynie domniemywać, że przywołując art. 70 ust. 5 - skarżący miał w rzeczywistości na myśli przepis Konstytucji, bowiem jest w nim mowa o gwarancji autonomii szkół wyższych. Cofnięcie pozwolenia na utworzenie uczelni nie narusza autonomii uczelni, ponieważ Minister, wydając decyzję, działa na podstawie i w granicach prawa. Pełnomocnik wskazał też na bezzasadność zarzutu naruszenia art. 4 ust. 1 psw, bowiem, zgodne z prawem działanie Ministra, podjęte w ramach wykonywanego przez niego nadzoru nie stanowi naruszenia autonomii szkół wyższych, a jest wyłącznie realizacją ustawowego obowiązku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zaskarżone postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2018 r. nr [...] nie narusza prawa. Za nietrafny Sąd uznał zarzut naruszenia przepisu art. 28 k.p.a. Prawidłowo organ zastosował art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z kolei w myśl art. 127 § 3 k.p.a. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Niedopuszczalność odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) może wynikać zarówno z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. W doktrynie wskazuje się, że niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje m.in. sytuacje wniesienia odwołania przez jednostkę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia (v. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz". Warszawa 2012, str. 507). W ocenie Sądu prawidłowo Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego stwierdził, że Wyższa Szkoła [...] z siedzibą w [...] nie ma legitymacji procesowej do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w sprawie dokonania w rejestrze uczelni niepublicznych zmian wpisów, w tym m.in. wpisu w rubryce piątej. Stroną w tym postępowaniu był założyciel Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w [...], tj. Wyższa Szkoła [...] im. [...] z siedzibą w [...]. Uczelni, której nazwa objęta została zmianą wpisu nie ma własnego interesu prawnego w tej sprawie. Powołany przez skarżącego w skardze przepis § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 29 września 2011 r. w sprawie sposobu prowadzenia oraz szczegółowego trybu udostępniania rejestru uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych (Dz. U. Nr 207, poz. 1234), nie stanowi podstawy do wyprowadzenia interesu prawnego Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w [...] w niniejszej sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że o istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego przyznające stronie określone uprawnienie lub nakładające obowiązek. Istnienie interesu prawnego oznacza wykazanie i ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności lub zaniechania organu (v. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 868/11, orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z dnia 30 listopada 1993 r. sygn. akt II SA 1783/93; wyrok NSA z dnia 10 marca 1989 r. IV SA 1254/88; powoł. [w:] Kodeks postępowania administracyjnego z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego pod redakcją R. Hausera, Warszawa 1995, str. 112). Przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. można wyprowadzić jedynie z przepisów prawa materialnego. Interes prawny w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. ma założyciel. Zauważyć należy przy tym, że - jak wynika z decyzji z dnia [...] lipca 2018 r., Wyższa Szkoła [...] z siedzibą w [...] została postawiona w stan likwidacji z mocy prawa z dniem [...] czerwca 2018 r. w związku z decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2017 r. w sprawie cofnięcia pozwolenia na utworzenie ww. uczelni. Stroną postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia był założyciel. Zgodnie z art. 26 ust. 2b psw, Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego dokonuje w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych wpisu o dodaniu do nazwy uczelni oznaczenia "w likwidacji". Stosownie do art. 26 ust. 2 psw, postawienie uczelni niepublicznej w stan likwidacji następuje z mocy prawa z dniem, w którym decyzja o cofnięciu pozwolenia na utworzenie uczelni niepublicznej stała się ostateczna; dzień ten jest dniem otwarcia likwidacji. Zmiana wpisu w rejestrze nie została zatem dokonana na wniosek. Tym bardziej nie sposób wyprowadzić w niniejszej sprawie interesu prawnego Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w [...] w kwestionowaniu decyzji Ministra z dnia [...] lipca 2018 r. W sytuacji, gdy, tak jak w niniejszej sprawie, nie istnieje przepis prawa materialnego, który dawałby podstawę do kwestionowania przez Wyższą Szkołę [...] z siedzibą w [...] decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], zasadnie organ stwierdził, że podmiot ten nie ma legitymacji strony w postępowaniu. W sprawie nie został naruszony żaden z przepisów powołanych przez skarżącego w skardze, w tym art. 4 ust. 1 psw, zgodnie z którym uczelnia jest autonomiczna we wszystkich obszarach swojego działania na zasadach określonych w ustawie. Zaskarżone postanowienie trafnie stwierdza niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i nie narusza granic autonomii uczelni w obszarach jej działania na zasadach określonych w ustawie. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym nie zawiera natomiast wskazanego w skardze art. 70 ust. 5, stąd też nie można mówić o jego naruszeniu. Z uwagi na to, że Minister, pomimo otwartej likwidacji Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w [...], wydał postanowienie na skutek wniosku Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w [...], nie kwestionując uprawnienia rektora do reprezentacji uczelni i doręczył to postanowienie pełnomocnikowi uczelni (pełnomocnictwo udzielone przez rektora), Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia skargi z powodów wskazanych w odpowiedzi na skargę. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w wyroku.