II SA/Wa 2265/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak Protokolant ref. staż. Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy w korpusie aspirantów Służby Celnej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Dyrektor Izby Celnej [...] aktem mianowania funkcjonariusza celnego Izby Celnej [...] na stopień służbowy z dnia [...] listopada 2009 r., działając na podstawie art. 223 ust. 1, 4, 7, 10 i art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), mianował B. R. na stopień [...] w korpusie aspirantów Służby Celnej z dniem [...] listopada 2009 r. W odwołaniu od powyższej decyzji (aktu mianowania) z dnia 30 grudnia 2010 r. B. R. zarzuciła jej: 1. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: a) rażące naruszenie przepisów prawa, w tym zasady praworządności wyrażonej w art. 6 k.p.a. oraz bezpośrednio w art. 7 Konstytucji RP, poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego (art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służby Celnej) i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej zawarte w pismach: [...] oraz [...], b) rażące naruszenie przepisu art. 7 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci zajmowania przez odwołującego stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, 2. Naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz jego niezastosowanie przy rozstrzygnięciu sprawy. W związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez mianowanie odwołującego na stopień [...] w korpusie [...] Służby Celnej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji ze wskazaniem, że należy wziąć pod uwagę dyspozycję art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. W odwołaniu funkcjonariuszka zawarła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z uwagi na brak pouczenia w decyzji (akcie mianowania). Szef Służby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie określenia korpusu. W uzasadnieniu podał, że uchwałą z dnia 8 czerwca 2010 r. o sygn. akt II PZP 5/10 Sąd Najwyższy orzekł, iż rozstrzygnięcie co do mianowania funkcjonariusza na stopień służbowy na podstawie art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, podlega kontroli sądowoadministracyjnej, z tym że w zakresie, w jakim mianowanie dotyczy określenia korpusu służbowego, a powyższe stanowisko podzielił w swoich wyrokach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W odniesieniu do meritum organ wskazał, że wobec odwołującej przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 nie mógł mieć zastosowania, bowiem dotyczy on funkcjonariusza, który spełniał określone w nim wymogi w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. dzień 31 października 2009 r. Natomiast zainteresowana w tej dacie zajmowała stanowisko inspektora celnego i posiadała stopień służbowy dyspozytora celnego, nie pełniąc przy tym obowiązków na żadnym ze stanowisk związanych z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Stanowisko [...] nie zostało zaliczone do stanowisk kierowniczych, o których mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 13 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 lipca1999 r. o Służbie Celnej. Również posiadany przez nią stopień służbowy nie upoważniał do określenia stopnia w korpusie [...] Służby Celnej. Prawidłowe było zatem, w ocenie organu, mianowanie funkcjonariuszki na stopień służbowy w korpusie aspirantów Służby Celnej zgodnie z dyspozycją art. 223 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służby Celnej. Mając na uwadze złożony przez odwołującą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od aktu mianowania, Szef Służby Celnej stwierdził, że ww. akt nie zawierał pouczenia co do przysługującego środka zaskarżenia. Zgodnie zaś z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego, nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Przepis ten, zdaniem organu, będzie miał zastosowanie również w sytuacji braku pouczenia o przysługującym stronie środku zaskarżenia, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Zatem nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a w związku z tym brak jest podstaw do wydania postanowienia w trybie art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. R. zarzuciła jej naruszenie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej przez błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy: zajmował stanowisko..." oraz jego niezastosowanie przy rozstrzygnięciu sprawy. Z uwagi na powyższe wniosła o jej uchylenie i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym ewentualnych kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu, podała, iż istotne znaczenie mają w sprawie okoliczności faktyczne, gdyż zajmowała stanowisko kierownicze w okresie od [...] listopada 2004 r. do [...] lipca 2009 r., tj. nieprzerwanie przez blisko 5 lat. Ze stanowiska tego została odwołana, by w dniu wejścia w życie ustawy, pełnić służbę na stanowisku [...]. Działanie takie dotyczyło większej grupy osób, które po wielu latach nagle zostały odwołane ze stanowisk kierowniczych w okresie bezpośrednio poprzedzającym wejście w życie nowej ustawy. Z powyższego wynika, że to działanie nastąpiło wbrew woli ustawodawcy i celowi, jakiemu unormowanie miało służyć. Skarżąca powołała się ponadto na uchwałę Sądu Najwyższego z okna 13 stycznia 1995 r., III CZP 174/94, w której SN dokonał interpretacji pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" i stwierdził, iż niekoniecznie chodzi w nim o czas istniejący do dnia wejścia w życie ustawy. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, lecz z powodów innych, niż podniesione w zarzutach skargi. Stosownie bowiem do brzmienia art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Warunkiem skuteczności czynności procesowej wniesienia odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu, określonego w przepisie art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Zgodnie z przepisem art. 107 § 1 k.p.a., który określa elementy składowe typowej decyzji administracyjnej, decyzja powinna zawierać m.in. pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. Jednakże brak takiego pouczenia nie powoduje wadliwości decyzji, bowiem strona w myśl przepisu art. 111 k.p.a., może w terminie 14 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, zażądać jej uzupełnienia co do prawa odwołania (§ 1), w takim zaś przypadku termin dla strony do wniesienia odwołania, biegnie od dnia doręczenia jej odpowiedzi (§ 2). W niniejszej sprawie akt mianowania B. R. na stopień służbowy, wydany przez Dyrektora Izby Celnej [...], doręczony jej najpóźniej w dniu 9 grudnia 2009 r., nie zawierał pouczenia, ponieważ organ pozostawał w błędnym, jak się okazało, przeświadczeniu, że nie jest on decyzją administracyjną w rozumieniu k.p.a. Skarżąca nie skorzystała z uprawnienia do żądania uzupełnienia aktu mianowania o pouczenie co do prawa odwołania, ani też w terminie 14 dni od otrzymania aktu mianowania nie wniosła od niego odwołania. Zatem bezspornie przedmiotowy akt mianowania uzyskał przymiot ostateczności. Natomiast B. R. odwołanie od ww. aktu sporządziła w dniu 30 grudnia 2010 r., a więc z uchybieniem czternastodniowego terminu i mając tego świadomość, zwróciła się też z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Szef Służby Celnej odwołanie rozpoznał i wydał zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że w sprawie nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a zatem brak było podstaw prawnych do wydania w trybie art. 59 § 1 k.p.a. postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. Organ powołał się na przepis art. 112 k.p.a., zgodnie z którym błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W ocenie Sądu stanowisko organu w tym zakresie jest błędne. Wskazany przepis nie mógł mieć w sprawie zastosowania, gdyż akt mianowania w ogóle nie zawierał pouczenia o środkach zaskarżenia, nie zaś błędne pouczenie. Przepis ten jasno określa, że błędne pouczenie (a nie jego brak), nie może szkodzić stronie, która się do niego zastosowała. Powołanie się na przepis art. 112 k.p.a. jest zasadne np. w sytuacji, kiedy pouczono stronę o prawie do wniesienia odwołania w terminie 21 dni od doręczenia decyzji i strona się od niego zastosowała, wnosząc odwołanie w dwudziestym dniu terminu. Zatem mając na względzie treść art. 129 § 2 k.p.a., którego mocy obowiązującej nie pozbawił brak pouczenia oraz datę wniesienia odwołania, obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od aktu mianowania, który został bezspornie uchybiony. Natomiast rozpatrzenie przez Szefa Służby Celnej dowołania z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która w myśl art. 16 § 1 k.p.a. korzysta z ochrony trwałości (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 1999 r., IV SA 2028/97, Lex nr 48735 oraz G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Komentarz do art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex Omega nr 35/2009). W tej sytuacji stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji uniemożliwiło Sądowi merytoryczne rozpoznawanie sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy obowiązkiem organu będzie w pierwszej kolejności zbadanie zasadności wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z uwzględnieniem treści art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. Tylko pozytywne rozstrzygnięcie w tym zakresie pozwoli organowi przystąpić do rozpoznania odwołania. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w oparciu o art. 152 powołanej ustawy.