II SA/Wa 2268/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spraw), asesor WSA Andrzej Kołodziej, asesor WSA Janusz Walawski, Protokolant : Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi C. G. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia specjalnego - oddala skargę - Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] września 2004 r. utrzymał w mocy swoją własną decyzję z dnia [...] lipca 2004 r., którą to decyzją odmówił przyznania C. G. renty specjalnej. W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdzono, iż przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawcy jest brana pod uwagę, nie stanowi jednak jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. Wnioskodawczyni powołała się w swoim wniosku na trudną sytuację finansową, brak możliwości podjęcia pracy i samotne wychowywanie dwojga małoletnich dzieci. Stwierdziła, że przyznana jej kwota renty rodzinnej nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. Otrzymywana suma nie jest wystarczająca na pokrycie comiesięcznych opłat za mieszkanie i w związku z powyższym sąd rejonowy orzekł eksmisję z zajmowanego lokalu. Organ podniósł, iż wnioskodawczyni, oprócz dwojga dzieci, o których wspomina we wniosku o przyznanie renty specjalnej, ma jeszcze 5 dorosłych synów, z których dwóch nadal prowadzi gospodarstwo domowe razem z matką (są bezrobotni). Wnioskodawczyni nie może znaleźć pracy ze względu na wysoki poziom bezrobocia oraz swój wiek. Z akt sprawy wynika, iż C. G. nie pracuje zawodowo od 1983 r., a jako bezrobotna zarejestrowana jest od 1996 r. Organ stwierdził także, że zainteresowana i jej dwoje dzieci mają rentę rodzinną w wysokości 839 zł. (netto), a od 1993 r. objęta jest pomocą socjalną w formie zasiłków rodzinnych, specjalnych i celowych. Z powodu braku tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania nie może otrzymywać dodatku mieszkaniowego. Zdaniem organu powyższe okoliczności, nie uzasadniają przyznania wnioskodawczyni i jej małoletnim dzieciom renty na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi C. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała na swoją trudną sytuację materialną – od 1 września 2004 r. otrzymuje rentę rodzinną nie w wysokości 853,55 zł. (netto) lecz 770,11 zł. miesięcznie ze względu na zajęcie jej przez komornika. Podniosła także, że mimo, iż od 1996 r. jest zarejestrowana w urzędzie pracy nigdy nie otrzymała żadnej oferty zatrudnienia. Przyznała, że przez wiele lat nie pracowała zawodowo, lecz w tym czasie zajmowała się wychowywaniem 7 dzieci. Skarżąca stwierdziła również, iż jej trudną sytuację pogarsza fakt wydania nakazu eksmisji z zajmowanego mieszkania. Podkreśliła, iż nie mogąc sprostać opłatom za mieszkanie starała się o przyznanie mieszkania socjalnego z zasobów miasta S., a także o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Jednak jej wnioski nie zostały rozpoznane pozytywnie. Zdaniem C. G., sytuacja jej i jej rodziny jest szczególnie trudna i dlatego powinna otrzymać rentę specjalną. Z tych względów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów stwierdził, że rozstrzygając sprawę wziął pod uwagę sytuację materialną skarżącej, która niewątpliwie jest trudna. Warunki socjalno-bytowe nie są jednak jedynym kryterium przyznawania świadczenia w trybie szczególnym. Przyznawane w drodze decyzji świadczenie nie może być utożsamiane z innymi świadczeniami przysługującymi z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wymaganym jest aby wnioskodawca udowodnił, że istnieją również inne okoliczności, które mogłyby zostać uznane za wyjątkowe, takie jak wybitne zasługi w określonych dziedzinach czy szczególne wydarzenia losowe. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy organ stwierdził, iż przy pełnym szacunku i uznaniu dla skarżącej z powodu wychowania przez nią w trudnych warunkach osobistych i materialnym siedmiorga dzieci, nie sposób uznać, że są to okoliczności, które stanowiłyby podstawę do przyznania świadczenia o charakterze specjalnym. Z tych względów organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Na wstępie należy przypomnieć, iż na mocy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w omówionym zakresie sąd nie stwierdził, aby naruszała ona prawo. Podstawę materialnoprawną decyzji wydanej w niniejszej sprawie stanowi art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu, Prezes Rady Ministrów, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Użyte w cytowanym przepisie określenie "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest pojęciem niedookreślonym, którego znaczenie ustalane jest w toku wykładni, a jego konkretyzacja w indywidualnych przypadkach należy do sfery uznania organów administracji. Decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd w sytuacji stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniu można mówić wtedy, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Indywidualne przypadki muszą być analizowane zgodnie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika konieczność zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do właściwego zastosowania przepisu prawa. W niniejszej sprawie organ dokonał szczegółowej analizy sytuacji materialnej skarżącej i przyznał, iż rzeczywiście jest ona bardzo trudna. Słusznie jednak zauważył, że okoliczności sprawy nie uzasadniają przyznania jej świadczenia o charakterze specjalnym. Zgodnie z obowiązująca wykładnią, przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych znajduje bowiem zastosowanie wtedy, gdy istnieją inne okoliczności, poza złą sytuacją bytową, które mogłyby zostać uznane za wyjątkowe – np. wybitne zasługi wnioskodawcy w określonych dziedzinach, czy też szczególne wydarzenia losowe. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi i z tego względu należy uznać, że organ słusznie odmówił skarżącej przyznania renty specjalnej. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 listopada 1992 r., sygn. akt III RN 49/92 wyraził pogląd, że świadczenie, o którym mowa w art. 82 ust. 1 wspomnianej ustawy, przyznawane jest w szczególnym trybie w drodze indywidualnej decyzji i nie może być utożsamiane z innymi świadczeniami przysługującymi z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Biorąc powyższe pod uwagę sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.