II SA/Wa 227/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Andrzej Kołodziej, , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi K. F. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania – oddala skargę – Minister Spraw Wewnętrznych, na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), w dniu [...] listopada 2013 r. wydał postanowienie nr [...], którym stwierdził niedopuszczalność odwołania z dnia [...] października 2013 r. wniesionego od rozkazu personalnego Komendanta Głównego Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] września 2013 r. w sprawie zwolnienia K. F. ze służby w Straży Granicznej z dniem [...] października 2013 r. Organ w uzasadnieniu postanowienia podał, że powyżej określony rozkaz personalny został doręczony ww. za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 8 października 2013 r. Jednocześnie realizując prośbę funkcjonariusza przedmiotowy rozkaz personalny został mu w dniu 1 października 2013 r. przesłany faksem. W dniu [...] października 2013 r., tj. przed doręczeniem funkcjonariuszowi rozkazu oryginału personalnego nr [...], złożył on do Ministra Spraw Wewnętrznych odwołanie, które zostało złożone w Ambasadzie RP [...] i przez nią przesłane w dniu [...] października 2013 r. do Komendy Głównej Straży Granicznej. W piśmie z dnia [...] października 2013 r. funkcjonariusz został poinformowany, że faktyczną datą doręczenia mu rozkazu personalnego nr [...] jest dzień 8 października 2013 r. Został on również poinformowany o możliwości złożenia odwołania i prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Funkcjonariusz w odpowiedzi na powyższe pismo, w piśmie z dnia [...] listopada 2013 r. skierowanym do Ministra Spraw Wewnętrznych potwierdził, że przedmiotowy rozkaz personalny został mu przesłany na wskazany przez niego numer faksu. Rozkaz ten w dniu 3 października 2013 r. został mu przedstawiony w siedzibie [...] Oddziału Straży Granicznej. Zgodnie z art. 109 § 1 Kpa, decyzje doręcza się stronie na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Doręczenie decyzji następuje z zachowaniem zasad doręczenia pism organu regulowanych w art. 39 - 48 Kpa i tylko przy zastosowaniu tych reguł doręczenie będzie skuteczne. Strona jest uprawniona do otrzymania decyzji w oryginale, z własnoręcznym podpisem reprezentującym organ. Przepis ten został przez ustawodawcę jednoznacznie sformułowany z uwagi na skutki prawne, jakie dla strony wywołuje władcze rozstrzygnięcie organu administracji publicznej. Doręczenie pisma za pośrednictwem faksu nie jest doręczeniem za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów o świadczeniu usług droga elektroniczną, o którym mowa w art. 39¹ § Kpa. Rozkaz personalny nr [...] został doręczony funkcjonariuszowi w formie kopii, natomiast jego oryginał doręczono mu w dniu 8 października 2013 r. Doręczenie rozkazu personalnego w formie kopii nie wywołało żadnych skutków prawnych, bo nie wszedł on do obrotu prawnego i jego skuteczne zaskarżenie nie było możliwe. Zgodnie z art. 134 Kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Może to nastąpić z przyczyn przedmiotowych i podmiotowych. Odwołanie jest niedopuszczalne, jeżeli decyzja nie weszła do obrotu prawnego, tj. pomimo, że została wydana, nie została stronie prawidłowo doręczona. K. F. w dniu 31 grudnia 2013 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez arbitralną ocenę organu dotycząca stwierdzenia, że rozkaz personalny nr [...] Komendanta Głównego Straży Granicznej nie wywołał jakikolwiek skutków prawnych przed dniem 8 października 2013 r. oraz stwierdzenie, że skarżący nie wnosił i nie wyraził zgody na przesłanie tego rozkazu pod wskazany przez niego numer faksu. Ponadto zarzucił, że organ nie przeprowadził postępowania, co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, poprzez błędne ustalenie stanu sprawy i pominięcie zakresu wskazanych w odwołaniu argumentów. Zarzucił również, że doszło do naruszenia art. 51 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 6 - 8 oraz rozdziału III Kpa, poprzez niewyznaczenie terminu do zapoznania się z całością zgromadzonego materiału w sprawie oraz nieprzesłanie wraz z postanowieniem uwierzytelnionej kserokopii akt postępowania administracyjnego związanego z jego odwołaniem. Skarżący podnosząc powyższe zarzuty wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go rozkazu personalnego Komendanta Głównego Straży Granicznej, jako naruszających prawo i wydanie nowego o kierunku zgodnym z jego pierwotnym wnioskiem; 2) wskazanie na jakiej podstawie i z jakim de facto skarżący został zwolniony ze służby w Straży Granicznej; 3) wskazanie, czy w przypadku kiedy odebrał rozkaz personalny po dniu zwolnienia ze służby, to czy nie powinien zostać wydany i odpowiednio wcześniej doręczony mu nowy rozkaz personalny określający nową datę zwolnienia ze służby; 4) zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Minister Spraw Wewnętrznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko faktyczne i prawne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Na wstępie należy podać, że podstawowym skutkiem doręczenia (ogłoszenia) decyzji wydanej w pierwszej instancji jest powstanie prawa do wniesienia odwołania oraz rozpoczęcia biegu terminu do realizacji tego prawa. Postępowanie odwoławcze rozpoczyna się od badania przez organ drugiej instancji dopuszczalności odwołania i zachowania terminu do jego wniesienia. Badanie przesłanek skutecznego wniesienia odwołania jest zastrzeżone dla tego organu. Niedopuszczalność odwołania i uchybienie terminu do jego wniesienia organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie (postanowienie ostateczne). Z art. 134 Kpa, który stanowi podstawę prawną zaskarżonego postanowienia wynika dla organu odwoławczego obowiązek przeprowadzenia postępowania wstępnego polegającego na podjęciu czynności mających na celu ustalenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny oraz czy został zachowany termin do jego wniesienia. Stwierdzenie zaistnienia przyczyny wskazującej na niedopuszczalność wniesionego środka zaskarżenia, czy też jego wniesienie po terminie nakłada na organ odwoławczy obowiązek wynikających z art. 134 Kpa. W takiej sytuacji merytoryczne rozpatrzenie środka zaskarżenia nie jest możliwe, prowadziłoby bowiem do wydania orzeczenia dotkniętego wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Podkreślić należy, że treść art. 134 Kpa wskazuje na związany charakter rozstrzygnięcia (zwrot: "organ ... stwierdza"). Organ odwoławczy zobowiązany jest zatem wydać jedno z dwóch rozstrzygnięć, o których stanowi powołany przepis, w zależności od tego, czy odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu, czy też zaistniały przesłanki jego niedopuszczalności. Podkreślić w tym miejscu należy, że tylko prawidłowe doręczenie decyzji organu pierwszej instancji stwarza stronie możliwość jej zaskarżenia do organu odwoławczego. Zasady doręczania pism procesowych zostały uregulowane w rozdziale 8 Kpa, w art. od 39 do 49 i tylko przy ich zachowaniu można oceniać skuteczność ich doręczenia. Co do zasady organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub inne upoważnione osoby lub organy (art. 39 Kpa). Natomiast zgodnie z art. 39¹ § 1 Kpa, doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 z późn. zm.), jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania: 1) wystąpił do organu administracji publicznej o doręczenie albo 2) wyraził zgodę na doręczenie mu pism za pomocą tych środków. Przytoczony powyżej przepis zakreśla ścisłe ramy wykorzystywania wskazanych w nim środków komunikacji elektronicznej. Określony w tym przepisie sposób komunikacji może być stosowany tylko i wyłącznie, po spełnieniu warunków w nim wskazanych. W doktrynie podkreśla się, iż w takich przypadkach w aktach sprawy powinien znajdować się dokument np. wniosek, pismo, dokument elektroniczny z bezpiecznym podpisem, zawierający zgodę na korzystanie ze środków komunikacji elektronicznej. W aktach sprawy takiego dokumentu nie ma, gdyż nie został przez skarżącego złożony. Jednocześnie należy podkreślić, że przesłanie dokumentu (decyzji) faksem nie jest doręczeniem za pomocą środków elektronicznych, a stanowi jedynie informację dla zainteresowanego. Zdaniem Sądu przesłanie skarżącemu faksem przedmiotowego rozkazu personalnego o zwolnieniu go ze służby w Straży Granicznej był jedynie realizacją jego prośby i miało wyłącznie charakter informacyjny, a tym samym nie mogło wywołać żadnych skutków prawnych, a w szczególności w zakresie terminu do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego organu pierwszej instancji. Reasumując w ocenie Sądu organ zasadnie uznał, że doręczenie przedmiotowego rozkazu personalnego nastąpiło w dniu 8 października 2013 r. i od tego dnia rozpoczął bieg 14 dniowy termin do jego zaskarżenia. Organ prawidłowo ocenił, że odwołanie złożone w dniu [...] października 2013 r. w Ambasadzie RP [...] (nadane w dniu [...] października 2013 r.) nastąpiło przed doręczeniem oryginału rozkazu personalnego i było przedwczesne i z tej przyczyny niedopuszczalne. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Sąd stwierdził, że są one niezasadne i w zasadzie nie odnoszą się do zaskarżonego aktu. Rozpoznając niniejszą sprawę organ dokonał jedynie kontroli zaskarżonego postanowienia, a kontrolował rozkaz personalny, którym skarżący został zwolniony ze służby w Straży Granicznej. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.