II SA/Wa 229/05

WyrokWSA w Warszawie2005-06-17

Skład orzekający: Iwona Dąbrowska, Anna Mierzejewska, Przemysław Szustakiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać świadczenie w drodze wyjątku osobie, która nie spełnia warunku całkowitej niezdolności do pracy, mimo trudnej sytuacji materialnej?
Ratio decidendi
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać świadczenie w drodze wyjątku tylko wtedy, gdy wnioskodawca spełnia łącznie wszystkie warunki określone w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Spełnienie warunku całkowitej niezdolności do pracy jest obligatoryjne, a trudna sytuacja materialna, choć brana pod uwagę, nie może zastąpić tego wymogu.
Stan faktyczny
Skarżący R. S. złożył wniosek o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, który został odrzucony przez Prezesa ZUS z powodu niespełnienia warunku całkowitej niezdolności do pracy, mimo trudnej sytuacji materialnej skarżącego. Skarżący podniósł w skardze, że ma 60 lat, 40 lat pracy zawodowej, jest bezrobotny i nie posiada dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę ze skargi R. S.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Kamil Żmudziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2004 r., którą to decyzją, wydaną na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. nr 162, poz. 1118 z późn. zm.), odmówił R. S. przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji podano miedzy innymi, iż do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak jednego z wyżej wymienionych warunków powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Ponieważ na podstawie przedłożonej dokumentacji lekarskiej R. S. został uznany przez lekarza orzecznika ZUS w dniu [...] października 2004 r. za zdolnego do pracy, to nie spełnia wymogu całkowitej niezdolności do pracy, o którym mowa w art. 83 ww. ustawy. Wyklucza to możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Przy rozpatrywaniu uprawnień do renty ocenie podlega również sytuacja materialna, z tym, że nie stanowi ona jedynego kryterium, od którego zależy przyznanie świadczenia w trybie wyjątku. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi R. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż obecnie ma 60 lat, w tym 40 lat pracy zawodowej. Nie posiada żadnych źródeł dochodu, jest osobą bezrobotną. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną tej decyzji stanowi przepis art. 83 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. nr 162 poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. W rozpoznawanej sprawie organy orzekające prawidłowo uznały, iż skarżący nie spełnia warunku jakim jest niemożność podjęcia pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Zarówno stan zdrowia skarżącego (orzeczono [...] października 2004 r. o całkowitej zdolności do pracy), oraz wiek (60 lat) nie uniemożliwiają mu podjęcia pracy. Sama okoliczność, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej nie uzasadnia przyznania przedmiotowego świadczenia, które nie jest świadczeniem socjalnym przyznawanym wyłącznie według potrzeb. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270), skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło