II SA/Wa 23/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Adam Lipiński, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę Komendant Główny Policji postanowieniem numer [...] z dnia [...] listopada 2013 r., na podstawie art. 59 § 1 i § 2 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), odmówił A. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji. W uzasadnieniu podał, że w dniu [...] czerwca 2013 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] w sprawie o sygn. akt [...] przedstawił A. K. zarzut popełnienia przestępstwa określonego w art. 178a § 1 Kodeksu karnego i art. 174 § 1 Kodeksu karnego w zw. z art. 11 § 2 Kodeksu karnego. Z uwagi na powyższe [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. pismem z dnia [...] lipca 2013 (doręczonym adresatce w tym dniu), wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia funkcjonariuszki ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (j. t. Dz. U. z 2011 r., Nr 287, poz. 1687 ze zm.), to jest ze względu na popełnienie czynu o znamionach przestępstwa, albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia pozostanie w służbie. Organ wskazał, iż w dniu [...] lipca 2013 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło zaświadczenie z dnia [...] lipca 2013 r. o przebywaniu policjantki na Oddziale Leczenia [...] Szpitala Specjalistycznego w N. W związku z tym zwrócono się do Kierownika w/w oddziału z zapytaniem czy policjantka może brać udział w postępowaniu w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji. Uzyskano odpowiedź z dnia [...] lipca 2013 r., iż "nie ma przeciwskazań uniemożliwiających kontakt z pacjentką A. K.". Następnie Komendant Wojewódzki Policji w K., na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 45 ust. 3, art. 110 ust. 2 i art. 114 ust. 3 ustawy o Policji, rozkazem personalnym numer [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., zwolnił A. K. ze służby w Policji z dniem [...] sierpnia 2013 r., a rozkazowi na podstawie art. 108 § 1 kpa nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Powyższe rozstrzygnięcie zostało przesłane policjantce na Oddział Leczenia [...] Szpitala Specjalistycznego w N. Korespondencja ta została zwrócona do organu pierwszej instancji z adnotacją, iż adresat w dniu [...] sierpnia odmówił przyjęcia korespondencji. Komendant Główny Policji podał, że w dniu [...] września 2013 r. A. K. zwróciła się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z wnioskiem o "przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji" wraz z prośbą o jej doręczenie. Uzasadniając powyższe poinformowała, iż od [...] lipca do [...] sierpnia 2013 r. przebywała w Oddziale [...] Szpitala Specjalistycznego w N., gdzie była leczona na oddziale [...]. Wskazała również, że o wydaniu decyzji dowiedziała się od osób postronnych oraz nie wie jaki jest jej status. Do wniosku dołączyła odwołanie skierowane do Komendanta Głównego Policji oraz zaświadczenie lekarskie o przebywaniu od [...] lipca do [...] sierpnia 2013 r. na Oddziale [...] Szpitala Specjalistycznego w N. W dniu [...] września zainteresowana przysłała uzupełniony – o numer decyzji i o datę jej wydania – wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem. Z kolei pełnomocnik policjantki w piśmie z [....] września (data nadania) wystąpił do organu pierwszej instancji o udzielenie informacji, na jakim etapie znajduje się postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia jego mocodawczyni ze służby w Policji, ponadto podniósł te same co strona argumenty w zakresie przywrócenia terminu oraz odwołania. Komendant Główny Policji w pierwszej kolejności stwierdził, że przesyłka zawierająca rozstrzygnięcie Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. o zwolnieniu A. K. ze służby w Policji, została stronie doręczona w trybie art. 47 § 1 Kpa, który stanowi, że jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe lub inny organ, albo w inny sposób, pismo zwraca się do nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją włącza się do akt sprawy. Natomiast w przypadkach o których mowa w § 1, uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata (art. 47 § 2 Kpa). Następnie organ przechodząc do kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskazał na treść art. 58 § 1 Kpa, zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określany był termin (art. 58 § 2 Kpa). Stosownie zaś do przepisu art. 59 § 2 Kpa, o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Komendant Główny Policji podniósł powołując się na doktrynę i orzecznictwo, że przesłanka braku winy wiąże się z obowiązkiem strony dochowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia poprzez stosowną argumentację, że dochowała należytej staranności, jednakże dopełnienia czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku. Natomiast A. K. w ocenie organu, nie dochowała należytej staranności w niniejszej sprawie. Mimo, iż miała możliwość wniesienia odwołania od decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji, z uprawnienia tego nie skorzystała. W okresie od [...] sierpnia do dnia [...] września 2013 r., a więc w toku biegu terminu do wniesienia odwołania od rozkazu o zwolnieniu ze służby, nie istniały bowiem jakiekolwiek przeszkody uniemożliwiające skorzystanie z tego uprawnienia. Organ zwrócił uwagę, iż policjantka jedynie od [...] lipca do [...] sierpnia 2013 r. przebywała na Oddziale [...] Szpitala Specjalistycznego w N., natomiast w dniu [...] sierpnia 2013 r. odmówiła przyjęcia kierowanej do niej przesyłki. Z pisma szpitala z dnia [...] lipca 2013 r. wynika, że nie było przeciwskazań uniemożliwiających kontakt z pacjentką, co oznacza że była ona w pełni świadoma podejmowanych przez siebie czynności, mogła zatem wnieść w terminie odwołanie od rozkazu o zwolnieniu ze służby. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie A. K. wniosła o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania z uwagi na naruszenie przepisów postępowania dające podstawę do wznowienia postepowania administracyjnego. W uzasadnieniu podała, że nie pamięta, czy odmówiła przyjęcia korespondencji - jednak nie podważa tego faktu – stwierdza natomiast z całą stanowczością, że jeśli tak uczyniła, to nie było to działanie w pełni świadome. Bezkrytyczne i bezpodstawne przyjęcie przez organy Policji, że skarżąca była w pełni świadoma otaczającej rzeczywistości i mogła świadomie brać udział w postępowaniu, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego i materialnego. Skarżąca podniosła, iż jakkolwiek twierdzenia lekarza "placówki zdrowia" zmierzają do potwierdzenia istnienia po stronie skarżącej zdolności do działania, to są one uwagą o charakterze porządkowym, a nie wiążącą dla organu opinią. Takim wiążącym dla organu dowodem może być jedynie opinia właściwego biegłego z zakresu [...], którego organ winien z urzędu powołać, by kwestię zdolności skarżącej poddać zbadaniu i weryfikacji. Skarżąca wniosła ponadto o przeprowadzenie dowodu z akt postępowania administracyjnego, przesłuchanie skarżącej oraz dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu medycyny na okoliczności jak wyżej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniania w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności rozważenia wymaga kwestia skuteczności doręczenia skarżącej rozkazu personalnego [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. w przedmiocie zwolnienia jej ze służby w Policji. Zgodnie z przewidzianą w przepisie art. 39 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej "Kpa", zasadą oficjalności doręczeń, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Ponadto w myśl art. 391 § 1 Kpa, możliwe jest doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona wystąpiła do organu administracji publicznej o doręczenie, albo wyraziła zgodę na doręczanie jej pism za pomocą tych środków. Stosownie zaś do treści art. 40 Kpa, pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi (§ 1). Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi (§ 2). W sprawie wszczętej na skutek podania złożonego przez dwie lub więcej strony pisma doręcza się wszystkim stronom, chyba że w podaniu wskazały jedną jako upoważnioną do odbioru pism (§ 3). Z kolei przepis art. 47 Kpa stanowi, że jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu przez pocztę lub inny organ albo w inny sposób, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją włącza się do akt sprawy (§ 1). W przypadkach, o których mowa w § 1, uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata (§ 2). Oznacza to, że odmowa przyjęcia pisma przez adresata nie hamuje biegu postępowania, bowiem jak podnosi się w doktrynie, adresat nie może przez odmowę przyjęcia pisma uchylić się od skutków prawnych doręczeń (por. Z. Janowicz, Komentarz, wyd. II, Warszawa 1995, s. 148). W niniejszej sprawie skarżąca została w dniu [...] lipca 2013 r. skutecznie zawiadomiona o wszczęciu wobec niej postępowania w przedmiocie zwolnienia jej ze służby. Natomiast z uwagi na fakt przebywania zainteresowanej od [...] lipca 2013 r. na Oddziale [...] Szpitalu Specjalistycznego w N., zarówno informację o zakończeniu postępowania, jak i sam rozkaz personalny, organ przesłał na adres w/w placówki opieki zdrowotnej. Organ zwrócił się bowiem do Kierownika Oddziału [...] tej placówki z zapytaniem, czy A. K. może brać udział w przedmiotowym postępowaniu, na co uzyskał odpowiedź, iż "nie ma przeciwskazań uniemożliwiających kontakt z pacjentką A. K.". W tej sytuacji w ocenie Sądu prawidłowo zastosowano przepis art. 47 § 1 i 2 Kpa wobec bezspornej okoliczności odmowy przyjęcia w dniu [...] sierpnia 2013 r. przez skarżącą przesyłki zawierającej rozkaz o zwolnieniu ze służby, przy spełnieniu warunków w postaci zwrotu przesyłki z adnotacją o odmowie jej przyjęcia, określenia daty odmowy oraz włączenia przesyłki wraz z adnotacją do akt sprawy. Argumentacja skarżącej w tym zakresie, wskazująca na brak świadomości co do podejmowanych czynności z uwagi na przyjmowane leki, jest nietrafna. Po pierwsze skarżąca, co jest oczywiste, przebywała na oddziale leczenia uzależnień, a nie na oddziale psychiatrycznym wskazanej placówki opieki zdrowotnej. Po wtóre z pisma Kierownika Oddziału [...] Szpitala Specjalistycznego w N. z dnia [...] lipca 2013 r. jednoznacznie zdaniem Sądu wynika, iż skarżąca mogła brać udział w toczącym się postępowaniu. Tym samym nie zachodziła konieczność zasięgania opinii biegłego z zakresu [...] na okoliczność oceny wpływu przyjmowanych przez skarżącą leków na możliwość udziału w postępowaniu administracyjnym. Mając na względzie treść art. 129 § 2 Kpa, zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od daty doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie, a nadto określony w art. 57 § 1 Kpa sposób obliczania terminów, zasadnym było przyjęcie, iż termin do wniesienia odwołania od rozkazu o zwolnieniu skarżącej ze służby rozpoczął swój bieg w dniu [...] sierpnia 2013 r., zaś [...] września 2013 r. był ostatnim dniem tego terminu. Niewątpliwie więc skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od przedmiotowego rozkazu, bowiem odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nadała w placówce pocztowej w dniu [...] września 2013 r. Przepis art. 58 Kpa przewiduje instytucję procesową przywrócenia terminu mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę. Stanowi on, że w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanej, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Wskazany przepis ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą być spełnione łącznie, tj.: uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, złożenie prośby o przywrócenie terminu, zachowanie siedmiodniowego terminu od ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu oraz dopełnienie czynności, dla której ustanowiony został przywracalny termin. Należy zgodzić się z organem, iż w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego w przedmiocie zwolnienia ze służby. W literaturze wskazuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (...) (Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem, Warszawa 1989, t. I, s. 274). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Tak więc np. zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę (np. sporządzenia odwołania) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przed domownika (J. Barkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, Warszawa 1989; aneks – Warszawa 1991, s. 145). Skarżąca na żadne takie okoliczności się nie powołała, a zauważyć wypada, że opuściła wymieniony już wielokrotnie oddział leczenia [...] w dniu [...] sierpnia 2013 r., nie wskazała też choćby, że przebywała dalej na zwolnieniu lekarskim, czy też przyjmowała leki, które ograniczałyby możliwość świadomego podejmowania decyzji. W istocie w ogóle nie podała, z jakiego powodu w otwartym terminie do wniesienia odwołania, tj. od [...] sierpnia do [...] września 2013 r., takiej czynności nie dokonała. Stąd też zasadnie Komendant Główny Policji odmówił przywrócenia wnioskowanego terminu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.