II SA/Wa 2303/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Góraj, Sędzia WSA - Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), , Protokolant - asystent sędziego Łukasz Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2012 r. sprawy ze skargi T. D. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia orzeczenia dyscyplinarnego - oddala skargę - Rzecznik Dyscyplinarny przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w K. w dniu [...] marca 2011 r. złożył wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec Zastępcy Naczelnika Wydziału w Komendzie Wojewódzkiej PSP w K. [...] T. D. obwiniając go o: 1. to, że w dniu [...] stycznia 2011 r. ok. godz. [....], będąc na zwolnieniu lekarskim chorobowym, powołując się na pełnioną funkcję Naczelnika Wydziału Kadr Komendy Wojewódzkiej PSP w K. wprowadził na teren koszar JRG i PSP Z. żonę i osoby postronne oraz wraz z nimi wykonywał jej i innym osobom wiele zdjęć m. in.: na tle wozów strażackich o charakterze "nieobyczajnych zachowań" mogących godzić w dobre imię służby, 2. wykonane zdjęcia zostały zamieszczone na jednej ze stron erotycznych, tym samym udostępnione do wglądu internautów co spowodowało, że naraził na utratę dobrego imienia Państwową Straż Pożarną, a także splamił swój honor jako oficera PSP, 3. niewykonanie polecenia wyjazdu służbowego w dniu [...] stycznia 2011 r. do Komendy Głównej PSP na odprawę służbową, jednocześnie wyjeżdżając w tym samym dniu do Z. w celach rekreacyjnych, a w kolejnych dniach [...] stycznia 2011 r. nieprawidłowo wykorzystywał zwolnienie lekarskie, co stanowi czyn sprzeczny z art. 115 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. z 2009 r. Dz. U. nr 12, poz. 68 ze zm.). Wobec powyższego wniósł o ukaranie skarżącego [...] T. D. karą dyscyplinarną wydalenia ze służby. Komisja Dyscyplinarna przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w K. orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] uznała obwinionego [...] T. D. winnym tego, że w dniu [...] stycznia 2011 r., przebywając na zwolnieniu lekarskim, dopuścił do zorganizowania sesji fotograficznej o charakterze erotycznym z udziałem własnym i osób trzecich i wykorzystał do tego celu w sposób nieuprawniony pomieszczenia służbowe garaży Jednostki Ratowniczo – Gaśniczej Komendy Powiatowej PSP w Z., powołujące się na autorytet funkcyjnego oficera Komendy Wojewódzkiej PSP w K. Wobec powyższego, jako że – zdaniem komisji – czyny te są sprzeczne ze złożom ślubowaniem strażaka PSP, gdyż stanowią naruszenie dyscypliny służbowej, a poprzez działania osób trzecich, zaproszonych do JRG w Z. przez obwinionego, naraził na szwank dobre imię służby, bowiem doszło do rozpowszechnienia zrobionych tam zdjęć o charakterze erotycznym w internecie, co obwiniony powinien i mógł przewidzieć. Stąd też na podstawie art. 30 i art. 117 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. z 2009 r. Dz. U. nr 12, poz. 68 ze zm.) wymierzono mu karę dyscyplinarną wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe – młodszego specjalisty. W odwołaniu z dnia [...] kwietnia 2011 r. do Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie lub ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP, bądź też z ostrożności procesowej o zmianę i wymierzenie kary upomnienia zarzucając mu: I. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść orzeczenia tj.: 1) naruszenie art. 424 § 1 k.p.k. w zw. z art. 124n ustawy o PSP poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, jakie fakty Komisja Dyscyplinarna uznała za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich oparła się dowodach, a których dowodów nie uwzględniono i dlaczego, a nadto zaniechanie wyjaśnienia podstawy prawnej orzeczenia, przez co uzasadnienie nie zawiera prawem przepisanych elementów, co uniemożliwia jego kontrolę instancyjną; 2) naruszenie art. 414 § 1 k.p.k. i art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 124n ustawy o PSP poprzez zaniechanie rozstrzygnięcia o uniewinnieniu od zarzutów nr 2 i nr 3 zawartych we wniosku Rzecznika Dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, mimo iż zmodyfikowany opis czynu przyjęty w ramach rozstrzygnięcia Komisji Dyscyplinarnej nie zawiera żadnego z elementów wskazanych w zarzutach nr 2 i nr 3; 3) naruszenie art 124c ustawy o PSP poprzez rozstrzygnięcie o czynie innym niż zarzucany obwinionemu we wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego bez uprzedzenia o takiej możliwości oraz uniemożliwienie obwinionemu ustosunkowania się do nowego czynu, co godzi w prawo do obrony; 4) art. 424 § 1 k.p.k. w zw. z art. 124n ustawy o PSP poprzez sprzeczność sentencji orzeczenia z jego pisemnym uzasadnieniem przejawiającą się uznaniem w ramach uzasadnienia, iż naruszeniem dyscypliny służbowej przez obwinionego było zaniechanie powiadomienia przełożonych o dolegliwościach chorobowych uniemożliwiających wykonanie polecenia służbowego, podczas gdy sentencja orzeczenia (opis czynu) nie wskazuje, aby obwinionego uznano za winnego takiego zaniechania; 5) naruszenie art. 410 k.p.k. w zw. z art. 124n ustawy o PSP poprzez uchybienie zasadzie bezpośrednio w zakresie oparcia się przez Komisję I Dyscyplinarną na zapisie wideo z kamer monitoringu, mimo iż zapisy te nie zostały odtworzone na rozprawie; 6) naruszenie art. 174 i 410 k.p.k. w zw. z art. 124n ustawy o PSP poprzez uchybienie zasadzie bezpośredniości w zakresie zastąpienia dowodu z zeznań świadków M. K., A. K., S. W., A. S., A. C., A. K., G. W., W. P. w znacznym zakresie treścią notatek urzędowych sporządzonych w toku postępowania wyjaśniającego; 7) naruszenie art. 410 k.p.k. w zw. z art. 124n ustawy o PSP poprzez: a) przyjęcie, iż obwiniony miał możliwość skontaktowania się z przełożonym po ujawnieniu się dolegliwości chorobowych, mimo braku ku temu podstaw w zebranym materiale dowodowym; b) przyjęcie, iż obwiniony dopuścił do zorganizowania i był uczestnikiem sesji fotograficznej o charakterze erotycznym, mimo braku ku temu podstaw w zebranym materiale dowodowym. II. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art 115 ustawy o PSP poprzez: a) uznanie, iż obwiniony dopuścił się czynu sprzecznego ze złożonym ślubowaniem narażając na szwank dobre imię służby poprzez działania osób trzecich, nie zaś własnym działaniem czy zaniechaniem; b) przyjęcie, iż obwiniony dopuścił się czynu sprzecznego ze złożonym ślubowaniem, tj. naruszył dyscyplinę służbową nie zawiadamiając przełożonego o dolegliwościach chorobowych uniemożliwiających wykonanie polecenia służbowego, mimo iż nie został uznany za winnego owego zaniechania zawiadomienia przełożonego, a przynajmniej nie wynika to z opisu czynu przyjętego przez Komisję Dyscyplinarną. A na koniec – z ostrożności procesowej – na wypadek nieuwzględnienia powyższych zarzutów, na zasadzie art. 124n ustawy i PSP w zw. z art. 427 § 2 k.p.k. i art. 438 pkt 4 k.p.k. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił rażącą niewspółmierność wymierzonej kary. Natomiast Rzecznik Dyscyplinarny w odwołaniu z dnia [...] kwietnia 2011 r. zarzucił; 1) obrazę przepisów postępowania poprzez nieuwzględnienie przy ustalaniu winy obwinionego okoliczności, że w czasie popełnienia czynu pozostawał on na zwolnieniu lekarskim, co stanowi wykroczenie dyscyplinarne w postaci nieprawidłowego wykorzystania zwolnienia lekarskiego, 2) orzeczenie wobec obwinionego [...] T. D. rażąco niewspółmiernej kary w stosunku do popełnionego przez niego czynu. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 124n cytowanej już wyżej ustawy o PSP, wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez wymierzenie obwinionemu kary wydalenia, a alternatywnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Komisję Dyscyplinarną przy [...] Komendancie Wojewódzkim. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], mając za podstawę art. 437 § 1 k.p.k uchyliła zaskarżone orzeczenie w całości i przekazała sprawę Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w K. do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podała, że zarzuty wniesione przez obwinionego zasługują na częściowe uwzględnienie, a dotyczy to zwłaszcza zarzutu naruszenia art. 410 k.p.k., art. 174 k.p.k. w związku z art. 124n ustawy o PSP, bowiem organ procesowy nie może zastępować zeznań świadków dowodami pisanymi, tym bardziej notatkami służbowymi zgromadzonymi w postępowaniu wyjaśniającym. Za błędny natomiast uznano zarzut, iż zebrany materiał dowodowy nie dał podstaw do uznania, że obwiniony nie miał możliwości skontaktowania się z przełożonymi w celu poinformowania ich o dolegliwościach chorobowych oraz że obwiniony nie dopuścił się zorganizowania i był uczestnikiem sesji fotograficznej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że to obwiniony wprowadził osoby trzecie na teren koszar informując służbę dyżurną, że będzie robił zdjęcia dziecku, a ponadto zasłaniał kamerę przemysłową, o czym świadczą zdjęcia zgromadzone w materiale dowodowym i zeznania świadków. Natomiast z doświadczenia życiowego wynika w sposób niebudzący wątpliwości, iż są dostępne obecnie takie środki łączności, iż nie jest trudnością wykorzystanie ich w celu zawiadomienia przełożonych o swoich kłopotach zdrowotnych, zwłaszcza w sytuacji, gdy obwiniony wiedział, że został wydelegowany do udziału w naradzie w Komendzie Głównej PSP. Ponadto wskazanym wydaje się konieczność wyjaśnienia przez komisję pierwszej instancji, czy w Komendzie Powiatowej PSP w Z. wdrożony jest regulamin korzystania z bazy noclegowej, a w szczególności, czy istnieją przepisy wewnętrzne regulujące przebywanie osób postronnych, w tym korzystających z tych pokoi, na terenie koszar. Ponadto kwestią niewyjaśnioną przez komisję pierwszej instancji pozostaje fakt, czy obwiniony w odpowiednim terminie poinformował przełożonych o zwolnieniu lekarskim oraz, co podniósł rzecznik dyscyplinarny, czy nieprawidłowo wykorzystywał zwolnienie lekarskie oraz fakt wystawienia tego zwolnienia w dniu [...] stycznia 2011 r. Zasady informowania przełożonego o nieobecności w służbie powinny być znane obwinionemu tym bardziej, że zajmuje stanowisko służbowe zastępcy naczelnika wydziału kadr w Komendzie Wojewódzkiej PSP i komisja nie zbadała, czy w KW PSP w K. obowiązuje regulamin służby i pracy oraz czy zasady takie są tam zawarte. W konsekwencji wskazane wyżej uchybienia procesowe nie dają możliwości komisji odwoławczej dokonania oceny, czy wymierzona kara była rażąco niewspółmierna w stosunku do popełnionych czynów, bowiem pełnych ustaleń we skazanych wyżej zakresach komisja pierwszej instancji nie poczyniła. Reasumując, rozpoznając ponownie sprawę, komisja pierwszej instancji zobowiązana będzie do uwzględnienia powyższych uwag, bowiem członkowie komisji pierwszej instancji stykając się z dowodami bezpośrednio, mają z tego powodu w zasadzie lepsze szanse prawidłowej ich oceny niż członkowie komisji drugiej instancji, którzy orzekają na podstawie pisemnego materiału akt. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący T. D. zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu dyscyplinarnemu: 1) oparcie uzasadnienia w zakresie jego możliwości nawiązaniu kontaktu z przełożonym w celu poinformowania o dolegliwościach chorobowych na przypuszczeniach wywiedzionych z zasad doświadczenia życiowego, nie zaś na dowodach zgromadzonych w sprawie; 2) błędne ustalenie, iż wprowadził na teren koszar osoby trzecie informując dyżurnego, że będzie robił zdjęcia dziecku. W tej sytuacji wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji. W uzasadnieniu podał, że zgadza się z orzeczeniem co do meritum, to jednak nie z tymi argumentami zawartymi w uzasadnieniu. A jest to jego zdaniem o tyle istotne, gdyż przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji jest związany zapatrywaniami organu odwoławczego. Przechodząc zaś dalej stwierdził, że materiał dowodowy nie dostarczył żadnych podstaw do wnioskowania o możliwości skontaktowania się z przełożonym i poinformowania ich o dolegliwościach uniemożliwiających wyjazd na naradę i przyjęte przez komisję założenie jest czysto teoretyczne. Ponadto jego dziecko, jak i pozostałe dzieci pozostały pod opieką jego żony w pokojach gościnnych, o czym zeznawali powołani przez niego świadkowie i nigdy będąc z dzieckiem nie pytał o zgodę dyżurnego. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej wniosła o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm,), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone orzeczenie zostało wydane zgodnie z prawem. Na wstępie wskazać należy, że stosownie do postanowień art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2009 r. nr 12, poz. 68 ze zm.) strażak odpowiada dyscyplinarnie za zawinione, nienależyte wykonywanie obowiązków służbowych oraz za czyny sprzeczne ze złożonym ślubowaniem. Zgodnie z art. 124n cyt. ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, do spraw nieuregulowanych w rozdziale tej ustawy dot. odpowiedzialności dyscyplinarnej strażaków, w zakresie postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. W ocenie Sądu, Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej zasadnie uchyliła w całości orzeczenie organu I instancji i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania. Przede wszystkim prawidłowo organ przyjął, podzielając w tym zakresie zarzuty zawarte w odwołaniu, że orzeczenie organu I instancji zostało wydane z naruszeniem art. 410 k.p.k. oraz 174 k.p.k. Stosownie bowiem do art. 174 k.p.k. dowodu z wyjaśnień oskarżonego lub z zeznań świadka nie wolno zastępować treścią pism, zapisków lub notatek urzędowych. Jednocześnie zgodnie z art. 410 k.p.k. podstawę wyroku może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej. Tymczasem w niniejszej sprawie Komisja Dyscyplinarna przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w K. w znacznym stopniu ustaliła stan faktyczny sprawy, co należy podkreślić – sporny między stronami, w zakresie dotyczącym wprowadzenia na teren jednostki ratowniczo-gaśniczej PSP osób postronnych i wykonywania na jej terenie zdjęć nieobyczajnych zachowań, na podstawie znajdujących się w aktach sprawy notatek służbowych, zamiast wysłuchać zeznań świadków. Zasadnie skonstatowała w związku z tym, że to członkowie komisji pierwszej instancji, stykający się z dowodami bezpośrednio, mają większe możliwości kompleksowej ich oceny. Zasadnie także organ wskazał, że Komisja Dyscyplinarna przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w K. ustalając stan fatyczny sprawy nie wyjaśniła, jakie są zasady w Komendzie Powiatowej PSP w Z. korzystania z pokoi gościnnych oraz wstępu na jej teren osób postronnych, co również, w ocenie Sądu, ma istotne znaczenie dla oceny stanu faktycznego sprawy i na tym tle właściwej oceny i zakwalifikowania zachowania skarżącego. Podobnie brak jednoznacznego wyjaśnienia kwestii prawidłowości wykorzystywania przez skarżącego zwolnienia lekarskiego jak i ustalenia, czy skarżący w odpowiednim terminie powiadomił przełożonych o zwolnieniu lekarskim, jako okoliczności istotnych w niniejszej sprawie, przemawiało za uchyleniem orzeczenia I instancji. Nie ma przy tym racji T. D. wywodząc w skardze, że Komisja Odwoławcza w sposób nieuprawniony uznała, podpierając się zasadami doświadczenia życiowego, że [...] stycznia 2011 r. miał on możliwość skontaktowania się z przełożonymi i poinformowania ich o dolegliwościach uniemożliwiających mu tego dnia wykonywanie obowiązków służbowych. Należy bowiem przypomnieć, że organ jedynie skonstatował, że przy obecnym zaawansowaniu środków łączności nie powinno stanowić problemu skontaktowanie się z przełożonym, jednakże nakazał dopiero organowi I instancji poczynienie ustaleń w tym zakresie. Zasadnie natomiast skarżący zarzuca, że organ nieprawidłowo przesądza, że informował on dyżurnego JRG w Z. o zamiarze robienia dziecku zdjęć i pod tym pretekstem wprowadził na teren jednostki osoby trzecie. Jednakże uchybienie to w ocenie Sądu o tyle nie stanowi podstawy w niniejszej sprawie do uchylenia zaskarżonego orzeczenia, że jednocześnie organ I instancji został zobowiązany do przesłuchania świadków, co pozwoli zweryfikować rozbieżności pomiędzy stronami co do okoliczności wydarzeń w JRG w Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwraca także uwagę na fakt, że Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym PSP nie odniosła się do wszystkich, bardzo obszernych zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącego od orzeczenia I instancji. Uchybienie to jednak, w ocenie Sądu, na gruncie niniejszej sprawy, nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Z tego mianowicie powodu, że organ I instancji, ponownie rozpoznając sprawę, został zobowiązany do ponownego ustalenia na podstawie zeznań świadków stanu faktycznego sprawy, co czyni zadość zarzutom zawartym w odwołaniu skarżącego, a od ponownego orzeczenia, które zapadnie w sprawie skarżącemu ponownie będzie przysługiwał środek odwoławczy. Przeto zasady ekonomiki procesowej w ocenie Sądu nie przemawiają za uchyleniem z tego powodu zaskarżonego orzeczenia. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), należało orzec jak w sentencji wyroku.