II SA/Wa 2307/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , Protokolant specjalista Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi M. M. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej skład orzekający w [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...]. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. M. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej nr [...] z dnia [...] października 2018 r. w przedmiocie zdolności do służby w Policji. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Pismem z dnia [...] lipca 2018 r. Komendant Wojewódzki Policji w G. (dalej: "KWP") skierował M. M. (dalej: "skarżący") na badanie przez komisję lekarską podległą ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w G., w celu ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej kandydata do służby. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w G. (dalej: "RKL", "organ I instancji"), działając na podstawie ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r. poz. 355 ze zm.), orzekła, że skarżący jest niezdolny do służby - kategoria N. W pkt 11 ww. orzeczenia RKL rozpoznała u skarżącego: 1) tatuaż ozdobny dotyczący skóry obu ramion i przedramion - w zast. § 3 p 3 "N"; 2) skrzywienie przegrody nosa bez upośledzenia oddychania - § 28 p 1 "Z"; 3) białkomocz - do dalszej diagnostyki - bez §. Uzasadniając podjęte orzeczenie organ I instancji wskazał, iż tatuaż ozdobny dotyczący skóry obu ramion i przedramion niezależnie od jego treści narusza wizerunek umundurowanego funkcjonariusza, co uzasadnia decyzję o niezdolności kandydata do służby w Policji. Pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. skarżący złożył odwołanie od ww. orzeczenia podnosząc, iż negatywne rozstrzygnięcie w przedmiocie zdolności do służby jedynie z powodu posiadania tatuażu ozdobnego na ramionach i przedramionach nie posiada podstaw prawnych. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] października 2018 r. Centralna Komisja Lekarska skład orzekający w G. podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (dalej: "CKL", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2014r., poz. 1822 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu (Dz.U. z 2014 r. poz. 1898), dalej: "rozporządzenie MSW z dnia 19 grudnia 2014 r.", po przeprowadzeniu badania, utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż RKL uznała skarżącego za niezdolnego do służby w Policji z powodu tatuażu obu ramion i przedramion. W ramach postępowania odwoławczego skarżący w dniu [...] października 2018 r. odbył badanie przez członków CKL. W badaniu podmiotowym skarżący skarg nie zgłaszał. W badaniu przedmiotowym stwierdzono okrężny tatuaż ramienia lewego i przedramienia lewego, okrężny tatuaż ramienia prawego i przedramienia prawego. Po przeprowadzonym badaniu CKL ustaliła rozpoznanie: 1) tatuaż ozdobny dotyczący skóry obu ramion i przedramion w zast. § 3 p. 3 kat. N, 2) skrzywienie przegrody nosa bez upośledzenia oddychania § 28 p. 1 kat. Z; 3) białkomocz - do dalszej diagnostyki bez §. W ocenie organu odwoławczego stwierdzony tatuaż obu ramion i przedramion narusza wizerunek umundurowanego funkcjonariusza i stanowi istotne przeciwwskazanie do pełnienia służby w Policji. Na podstawie przeprowadzonego badania, po wnikliwej analizie zebranej w toku procedowania dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, CKL uznała skarżącego za niezdolnego do służby w Policji. W skardze złożonej na powołane orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż zgodnie z załącznikiem nr 2 rozporządzenia MSW z dnia 19 grudnia 2014 r. Dział II ("Skóra, tkanka podskórna i węzły chłonne"), § 3 - kandydat z tatuażem powinien zostać skierowany do poradni zdrowia psychicznego w celu uzyskania opinii psychiatrycznej. Zarówno w rozmowie z psychologiem jak i psychiatrą skarżący uzyskał pozytywną opinię, w związku z czym tatuaż jest bez znaczenia psychologicznego. Jedynym pozostałym aspektem jest widoczność tatuażu pod mundurem. Określa to Zarządzenie nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2013 r. w sprawie regulaminu musztry w Policji (Rozdział 1, Wizerunek Umundurowanego Policjanta - pkt 2.6) zabraniający policjantowi naruszania powagi munduru poprzez eksponowanie tatuażu. Z kolei rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 maja 2009 r. w sprawie umundurowania policjantów, a w szczególności § 34 w połączeniu z załącznikiem nr 9 (Dz. U. z 2009 r. Nr 90, poz. 738) jasno określa, iż w okresie letnim, koszula służbowa z długim rękawem jest regulaminowym umundurowaniem służbowym policjanta. Oba tatuaże to tzw. "rękawy", zaczynają się od końców barkowych obojczyka, a kończą nad głową kości łokciowej oraz wyrostkiem rylcowatym kości promieniowej. Sprawia to, że podczas noszenia koszuli służbowej z długim rękawem tatuaż jest niewidoczny spod umundurowania służbowego. Treść tatuaży nie jest obraźliwa ani wulgarna. Zdaniem skarżącego orzeczenie w obecnym brzmieniu jest krzywdzące oraz dyskryminujące, gdyż opiera się na samym fakcie posiadania tatuażu. Orzekające w sprawie organy odniosły się do wizerunku "umundurowanego" policjanta nie wykazując jednocześnie korelacji pomiędzy posiadanymi tatuażami, a rzekomym naruszeniem powagi munduru. Skarżący zaznaczył, iż posiadane tatuaże nie zostały zakwalifikowane jako szpecące, obraźliwe, bądź o podłożu psychologicznym. Również pozytywna opinia poradni zdrowia psychicznego potwierdza, iż jedynie sam fakt posiadania tatuażu był podstawą do wydania negatywnego rozstrzygnięcia. Tym samym uzasadnienie orzeczenia opierające się na § 3 pkt 3 rozporządzenia MSW z dnia 19 grudnia 2014r. jest sprzeczne i stanowi o naruszeniu art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), dalej: "k.p.a.". Nadto skarżący zaznaczył, iż wydane orzeczenia nie posiadają szczegółowego uzasadnienia, pomimo wymogu określonego w art. 39 ust. 5 pkt 1 ustawy o komisjach lekarskich. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Kontrola legalności orzeczeń lekarskich w przedmiocie zdolności do służby, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia orzekanego, w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja była zgodna z przepisami określającymi zasady orzekania o zdolności do służby oraz tryb postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonego orzeczenia CKL skład orzekający w G. z dnia [...] października 2018 r. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia RKL z dnia [...] sierpnia 2018 r. w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę orzekania przez Komisje Lekarskie obu instancji w przedmiocie zdolności skarżącego do służby w Policji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 481 ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ww. ustawy, zdolność fizyczną i psychiczną kandydata do służby w Policji ustala się poprzez zaliczenie go do jednej z następujących kategorii zdolności do służby: 1) kategoria Z - "zdolny", która oznacza, że jego stan zdrowia nie budzi żadnych zastrzeżeń albo, że stwierdzone choroby lub ułomności nie stanowią przeszkody do pełnienia służby; 2) kategoria N - "niezdolny", która oznacza, że stwierdzone choroby lub ułomności uniemożliwiają mu pełnienie służby. Natomiast wykaz chorób i ułomności wraz z kategoriami do służby został zawarty w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu (poz. 1898). Skarżący w orzeczeniach Komisji Lekarskich obu instancji został uznany za niezdolnego do służby w Policji (kategoria N) z powodu posiadanych tatuaży obu ramion i przedramion. RKL orzeczenie o niezdolności skarżącego do służby w Policji wydała w oparciu o § 3 pkt 3 załącznika do rozporządzenia MSW z dnia 19 grudnia 2014 r. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy przez CKL. Zgodnie z treścią Działu II - "Skóra, tkanka podskórna i węzły chłonne" załącznika do rozporządzenia MSW z dnia 19 grudnia 2014 r. do § 3 kwalifikuje się: blizny nieznacznie szpecące nieupośledzające lub miernie upośledzające sprawność ustroju (pkt 1), grupa I - kandydaci do służby w Policji - kategoria Z/N; blizny znacznie szpecące lub upośledzające sprawność ustroju (pkt 2) grupa I - kategoria N; blizny po samouszkodzeniach - kategoria N (pkt 3). Zgodnie ze "szczegółowymi objaśnieniami i zalecanymi czynnościami" do § 3, według punktów 1 - 3 należy kwalifikować między innymi tatuaże. Osoby z tatuażami należy kierować do poradni zdrowia psychicznego. Jest wymagana opinia psychiatryczna. Osoby z bliznami po samouszkodzeniach (pkt 3) należy kierować do poradni zdrowia psychicznego. Komisje lekarskie obu instancji rozpoznały u skarżącego "tatuaż ozdobny dotyczący skóry obu ramion i przedramion" i dokonały kwalifikacji do § 3 pkt 3 załącznika do rozporządzenia MSW z dnia 19 grudnia 2014 r. - blizny po samouszkodzeniach. W uzasadnieniu orzeczenia Komisja I instancji wskazała, że ww. ozdobny tatuaż, niezależnie od jego treści, narusza wizerunek umundurowanego funkcjonariusza. Komisja II instancji podzieliła to stanowisko, uznając, że stwierdzony tatuaż stanowi istotne przeciwwskazanie do pełnienia służby w Policji. Jak wynika z materiału aktowego skarżący nie został skierowany do poradni zdrowia psychicznego. Jednak przed wydaniem orzeczenia przez Komisję I instancji został poddany konsultacji psychologicznej i psychiatrycznej. W opinii psychologicznej sporządzonej w dniu [...] sierpnia 2018 r. uznano, że pod względem psychologicznym kandydat jest zdolny do służby w Policji. Stwierdzono m.in.: "Osobowość bez zaznaczających się cech patologicznych. Kandydat jest osobą kontaktową, pewną siebie, asertywną i rozważną. Swoje możliwości i umiejętności stara się ocenić realistycznie, na podstawie zdobytych dotąd doświadczeń. Potrafi antycypować potencjalne zagrożenia wynikające ze służby. Odporność na stres i frustracje w normie (...). Przestrzega obowiązujących norm i zasad społecznych". Również w konsultacji psychiatrycznej, przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2018 r. stwierdzono, że kandydat jest zdolny do służby w Policji. Orzekające w sprawie Komisje Lekarskie I i II instancji nie odniosły się w żaden sposób do ww. opinii i konsultacji. Nie wyjaśniły też w sposób przekonujący, z jakich względów - zwłaszcza w świetle ww. opinii psychiatrycznej i psychologicznej - uznały, że rozpoznany u skarżącego "ozdoby tatuaż" należy kwalifikować do § 3 pkt 3 załącznika do rozporządzenia MSW z dnia 19 grudnia 2014 r. - jako "blizny po samouszkodzeniach". Uzasadniając tak dokonaną kwalifikację Komisje stwierdziły, że tatuaż skarżącego "narusza wizerunek umundurowanego funkcjonariusza", jednakże nie powołały żadnego z przepisów ustawy o komisjach lekarskich, ani rozporządzenia MSW z dnia 19 grudnia 2014 r., który stanowiłby podstawę do formułowania takich wniosków. Tymczasem, jak stanowi art. 33 ust. 3 ustawy o komisjach lekarskich, rejonowe komisje lekarskie w przypadku ustalania zdolności fizycznej i psychicznej do służby - posługują się wykazem chorób i ułomności, na podstawie którego jest wydawane orzeczenie o stanie zdrowia osoby badanej. Stosownie natomiast do art. 47 ust. 3 ww. ustawy, do postępowania odwoławczego prowadzonego przez CKL stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed rejonowymi komisjami lekarskimi. Uzasadnienia orzeczeń wydanych w niniejszej sprawie przez Komisje Lekarskie I i II instancji są bardzo ogólnikowe i nie odnoszą się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Nadto, uzasadnienie CKL nie odnosi się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia RKL. Komisja odwoławcza nie wyjaśniła w szczególności z jakich powodów rozpoznany "ozdobny tatuaż" stanowi istotne przeciwwskazanie do służby kandydata w Policji. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 33 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. 3 ww. ustawy o komisjach lekarskich, komisja lekarska dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej na podstawie badania lekarskiego, wyników zleconych badań dodatkowych, specjalistycznych i psychologicznych, wywiadu chorobowego, dokumentacji medycznej będącej wynikiem obserwacji w podmiocie leczniczym, leczenia ambulatoryjnego i sanatoryjnego oraz innych dokumentów medycznych istotnych dla dokonania tej oceny oraz protokołów powypadkowych mogących mieć znaczenie dla treści orzeczenia. Z kolei w myśl art. 39 ust. 5 ww. ustawy, orzeczenia komisji lekarskich, które ustalają trwałą lub całkowitą niezdolność do służby - uzasadnia się szczegółowo. Brak szczegółowego, wyczerpującego uzasadnienia orzeczeń Komisji Lekarskich I i II instancji odnośnie dokonanej kwalifikacji "ozdobnego" tatuażu do § 3 pkt 3 załącznika do rozporządzenia MSW z dnia 19 grudnia 2014 r. oraz brak odniesienia się do pozytywnych opinii: psychologicznej i psychiatrycznej stanowi, w ocenie Sądu, naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym uchybienie to uzasadniało wyeliminowanie obu wydanych w sprawie orzeczeń z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę RKL dokona pełnej, wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym opinii psychologicznej i psychiatrycznej skarżącego, a dokonując kwalifikacji rozpoznania do określonej jednostki wykazu chorób i ułomności, na podstawie którego jest wydawane orzeczenie, należycie uzasadni swoje rozstrzygnięcie. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.