II SA/Wa 231/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Adam Lipiński, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi H. Z. na postanowienie Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia uchyla zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych, działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 141 § 2 oraz w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: "k.p.a.", stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez H. Z. zażalenia na postanowienie Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ przedstawił dotychczasowy tok postępowania, wskazując co następuje: H. Z. w dniu [...] maja 2009 r. wystąpił do Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z wnioskiem o wystawienie zaświadczenia o odbyciu zasadniczej służby wojskowej w JW [...] w S. Dowódca [...] Okręgu Wojskowego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] przekazał wniosek H. Z. Wojskowemu Komendantowi Uzupełnień w [...] celem jego rozpatrzenia według właściwości. Przedmiotowe postanowienie doręczono wymienionemu w dniu 15 czerwca 2009 r., co potwierdził w oświadczeniu z dnia [...] grudnia 2015 r. W ww. postanowieniu pouczono stronę o możliwości wniesienia zażalenia do Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w terminie siedmiu dni od dnia jego doręczenia za pośrednictwem Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego. Strona w dniu [...] sierpnia 2015 r. wniosła zażalenie na postanowienie Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] do Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych. Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych, z uwagi na fakt występowania w przedmiotowym postępowaniu jako następca prawny Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego, tj. organu pierwszej instancji, przekazał przedmiotowe zażalenie celem rozpatrzenia - Dowódcy Generalnemu Rodzajów Sił Zbrojnych. Mając na uwadze treść art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., organ drugiej instancji stwierdził, iż w przypadku ustalenia, że strona wniosła zażalenie z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 141 § 2 k.p.a., zobowiązany jest stwierdzić w drodze postanowienia przedmiotowe uchybienie i nie może przystąpić do merytorycznego rozpoznania zażalenia. Rozpatrzenie środka zaskarżenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi bowiem rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W przedmiotowej sprawie postanowienie Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] doręczono stronie w dniu 15 czerwca 2009 r., a zatem termin do wniesienia zażalenia upływał z dniem 22 czerwca 2009 r. W świetle powyższego, zdaniem organu, wniesienie zażalenia przez H. Z. w dniu [...] sierpnia 2015 r. nastąpiło z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 141 § 2 k.p.a. i implikuje obwiązek stwierdzenia w drodze postanowienia tegoż uchybienia oraz uniemożliwia organowi merytoryczne rozpoznanie środka zaskarżenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] H. Z. wniósł o pozytywne rozpatrzenie sprawy zainicjowanej jego wnioskiem z dnia [...] maja 2009 r. Zaznaczył, że sprawa wydania zaświadczenia nie jest prawidłowo zakończona. W odpowiedzi na skargę Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Oceniając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów aniżeli w niej podniesione. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Dowódca [...] Okręgu Wojskowego, działając na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał wniosek H. Z. - Wojskowemu Komendantowi Uzupełnień w [...] w celu jego rozpatrzenia według właściwości. Powołany przepis, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania powyższego postanowienia, stanowił, iż jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W ww. postanowieniu pouczono skarżącego o możliwości wniesienia zażalenia do organu wyższego stopnia - Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych - w terminie siedmiu dni od dnia jego doręczenia za pośrednictwem Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego. Przedmiotowe postanowienie doręczono skarżącemu w dniu 15 czerwca 2009r., co potwierdził w oświadczeniu z dnia [...] grudnia 2015 r. W ustawowym terminie skarżący nie wniósł środka zaskarżenia od powyższego postanowienia z dnia [...] czerwca 2009 r. Uczynił to dopiero pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r., wnosząc zażalenie do Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych, który jako następca prawny organu I instancji - Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego, przekazał przedmiotowe zażalenie celem rozpatrzenia organowi wyższego stopnia - Dowódcy Generalnemu Rodzajów Sił Zbrojnych. Zaznaczyć należy, że z dniem 11 kwietnia 2011 r. weszły w życie zmiany Kodeksu postępowania administracyjnego wprowadzone ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18). Na mocy art. 1 pkt 12 ww. ustawy, art. 65 § 1 k.p.a. otrzymał nowe brzmienie, zgodnie z którym jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Powyższa zmiana ww. przepisu oznacza, że wniesionego podania organ nie przekazuje już do właściwego organu w drodze postanowienia, stronie nie przysługuje również środek zaskarżenia w formie zażalenia na postanowienie. Podkreślić przy tym należy, że ww. ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. zmieniająca przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera przepisów przejściowych, co oznacza, że z dniem jej wejścia w życie, tj. z dniem 11 kwietnia 2011 r., zastosowanie znajdują przepisy nowe. Skarżący niewątpliwie był uprawniony do wniesienia środka zaskarżenia na postanowienie Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], jednak nie uczynił tego do dnia wejścia w życie ww. ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego. Zażalenie złożył po dniu 11 kwietnia 2011r., tj. po dacie wejścia w życie ww. ustawy. Złożenie środka zaskarżenia na ww. postanowienie w dniu [...] sierpnia 2015 r. (data nadania przesyłki) nie inicjuje postępowania kontrolnego w ramach administracyjnego toku instancji. Należy podkreślić, że kompetencję do weryfikacji konkretnego aktu administracyjnego organy wyższego stopnia uzyskują dopiero w przypadku skorzystania przez stronę z prawa do wniesienia - przysługującego jej - środka zaskarżenia od tego aktu. Skoro taki środek zaskarżenia został wyraźnie przez ustawodawcę wykluczony, to organ drugiej instancji nie miał podstaw do badania terminowości wniesienia zażalenia (art. 141 § 2 k.p.a.). W istocie bowiem z dniem 11 kwietnia 2011 r. uchylono podstawę prawną do wniesienia środka zaskarżenia umożliwiającego weryfikację przekazania sprawy według właściwości innemu organowi. Zatem wniesione przez skarżącego w dniu [...] sierpnia 2015 r. zażalenie było niedopuszczalne (art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a.), a nie nieterminowe (wniesione z uchybieniem ustawowego terminu). Podkreślić należy, że niedopuszczalność zażalenia (odwołania) i uchybienie terminu do wniesienia zażalenia (odwołania) są odrębnymi instytucjami proceduralnymi (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 10 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 898/97, publ. LEX nr 35125). Wniesienie przysługującego stronie zażalenia po terminie nie oznacza niedopuszczalności zażalenia, natomiast wniesienie zażalenia, które w świetle obowiązujących przepisów stronie nie przysługuje nie oznacza, że po stronie organu powstaje obowiązek badania jego terminowości. Inne są bowiem przyczyny stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia, a inne stwierdzenia uchybienia terminowi wniesienia zażalenia (por. wyrok NSA w Lublinie z dnia 17 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 602/97, publ. LEX nr 34310). Zagadnienie dopuszczalności środka zaskarżenia należy rozpatrywać w kontekście wymagań stawianych przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego lub przez przepisy szczególne. Ze środka odwoławczego strona może skorzystać wówczas, gdy jest on dopuszczalny z ustawy. Wyłączenie przez ustawodawcę możliwości wniesienia środka zaskarżenia stanowi podstawę stwierdzenia niedopuszczalności odwołania (zażalenia), natomiast wniesienie - przysługującego stronie - środka zaskarżenia po terminie implikuje wydanie postanowienia o uchybieniu terminu do jego wniesienia w przypadku, gdy termin ten nie został przywrócony. Konkludując stwierdzić należy, że wydając zaskarżone postanowienie z dnia [...] grudnia 2015 r. organ dopuścił się naruszenia art. 134 w zw. z art. 141 § 2 oraz w zw. z art. 144 k.p.a. Błędnie bowiem uznał, że ocenie winna podlegać terminowość złożonego zażalenia, w sytuacji gdy ustawodawca wyłączył możliwość wniesienia środka zaskarżenia w trybie znowelizowanego art. 65 § 1 k.p.a. Orzekając ponownie w sprawie organ uwzględni powyższą ocenę prawną. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.