II SA/Wa 231/25
WyrokWSA w Warszawie2025-08-27
Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Sławomir Antoniuk, Dorota Kozub-Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej wydana na wniosek złożony drogą elektroniczną, który nie został opatrzony podpisem elektronicznym lub własnoręcznym, jest decyzją nieważną z powodu naruszenia przepisów proceduralnych?Ratio decidendi
Decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej, wydana na wniosek złożony drogą elektroniczną, który nie został opatrzony podpisem elektronicznym lub własnoręcznym, jest decyzją nieważną. Organ administracji publicznej, zmierzając do wydania takiej decyzji, ma obowiązek wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a. Brak takiego wezwania skutkuje tym, że wniosek nie jest zdolny do wszczęcia postępowania, a wydana decyzja rażąco narusza prawo, co stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.Stan faktyczny
Stowarzyszenie złożyło wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej liczby policjantów przebywających na zwolnieniu lekarskim w określonych okresach. Komendant Wojewódzki Policji odmówił udostępnienia informacji, a Komendant Główny Policji utrzymał tę decyzję w mocy. Stowarzyszenie wniosło skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji RP i ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd administracyjny stwierdził nieważność obu decyzji z powodu braku podpisu na wniosku złożonym drogą elektroniczną.Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji; zasądził od Komendanta Głównego Policji na rzecz Stowarzyszenia zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Marcin Rusinowicz-Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą [...] na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...]; 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą [...] kwotę 680 (słownie: sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Komendant Główny Policji (zwany dalej także: organem odwoławczym) zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 17 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 poz. 572), zwana dalej: K.p.a. w związku z art. 5 ust. 1 oraz art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902), zwana dalej: u.d.i.p., po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] (zwany dalej także: Stowarzyszeniem, skarżącym), utrzymał w mocy decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (zwany dalej także: organem I instancji) z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym
sprawy:
W dniu [...] listopada 2024 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą
w [...] przesłało (za pośrednictwem poczty elektronicznej) do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] wniosek o udostępnienie następującej informacji publicznej:
1. ilu policjantów pełniących służbę w Państwa garnizonie przebywało na zwolnieniu lekarskim w marcu 2023 r.;
2. ilu policjantów pełniących służbę w Państwa garnizonie przebywało na zwolnieniu lekarskim w październiku 2023 r.;
3. ilu policjantów pełniących służbę w Państwa garnizonie przebywało na zwolnieniu lekarskim w marcu 2024 r.;
4. ilu policjantów pełniących służbę w Państwa garnizonie przebywało na zwolnieniu lekarskim w październiku 2024 r.;
5. ilu policjantów pełniących służbę w Państwa garnizonie przebywało na zwolnieniu lekarskim na dzień złożenia niniejszego wniosku.
Komendant Wojewódzki Policji w [...], w wyniku rozpoznania powyższego wniosku, decyzją z dnia [...] listopada 2024 nr [...] wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 104 § 1 i 107 § 1 i § 3 K.p.a. i art. 20a ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2024 r. poz. 145, ze zm.), odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej w całości.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że treść żądania zawartego we wniosku tj. dane statystyczne dotyczące liczby policjantów przebywających na zwolnieniach lekarskich stanowią informację publiczną. Nie oznacza to jednak automatycznie obowiązku ich udostępnienia, gdyż organ zobowiązany jest do oceny, czy nie zachodzą negatywne przesłanki w udostępnieniu informacji. Prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej nie ma bowiem charakteru absolutnego. Zarówno Konstytucja RP, jak i ustawa o dostępie do informacji publicznej, stwarzają możliwość wprowadzenia ograniczenia w dostępie do pewnych informacji, m.in. z uwagi na ochronę informacji niejawnych oraz ochronę innych tajemnic ustawowo chronionych. W ocenie organu, konstrukcja art. 5 ust. 1 u.d.i.p. umożliwia wprost zastosowanie przepisów art. 20a ust. 1 ustawy o Policji jako uzasadnienia odmowy dostępu do żądanych informacji. Przepis art. 20a ustawy o Policji stanowi, że w związku z wykonywaniem zadań wymienionych w art. 1 ust. 2 Policja zapewnia ochronę form i metod realizacji zadań, informacji oraz własnych obiektów i danych identyfikujących policjantów. Celem tej regulacji jest ochrona informacji związanych z działalnością Policji, co ma służyć zapewnieniu prawidłowej realizacji zadań jakie ustawodawca nałożył na tę formację, m.in. ochronie bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymywaniu bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym spokoju w miejscach publicznych, a także inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym. Także Konstytucja RP w art. 61 ust. 3 dopuszcza ograniczenie dostępu do informacji publicznej z uwagi na ochronę porządku publicznego, czy bezpieczeństwa. Dlatego też udostępnieniu nie mogą podlegać informacje, których ujawnienie groziłoby porządkowi i bezpieczeństwu publicznemu lub narażało na szwank działania organów chroniących te wartości.
Odmowa udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej uzasadniona jest więc rolą organu zobowiązanego w zakresie ochrona bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Nie można bowiem dopuścić aby informacja o absencji funkcjonariuszy spowodowała zmniejszenie poczucia bezpieczeństwa wśród obywateli oraz utratę zaufania do formacji jaką jest Policja. Udostępnienie liczby nieobecnych funkcjonariuszy jako informacja przekazana do opinii publicznej mogłaby spowodować wzrost zjawisk kryminogennych.
W odwołaniu od powyższej decyzji Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie:
1. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie informacji dotyczącej liczby funkcjonariuszy Policji przebywających na zwolnieniu lekarskim w marcu 2023 r., październiku 2023 r., marcu 2024 r. oraz październiku 2024 r., pomimo braku podstaw do zastosowania ograniczenia prawa do informacji w tym zakresie;
2. art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z treścią art. 20a ust. 1 ustawy o Policji, poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę udostępnienia informacji w zakresie wnioskowanym przez Stowarzyszenie, pomimo iż w sprawie nie zachodziła okoliczność ograniczająca prawo do informacji w tym zakresie;
3. art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167), zwany dalej: MPPOP oraz art. 10 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (zmienionej Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2, Dz. U.
z 1993 r. Nr 61, poz. 284), zwana dalej: Konwencją, poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek i tym samym nieuzasadnione ograniczenie prawa człowieka do otrzymywania informacji.
W związku z powyższymi zarzutami Stowarzyszeni wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu odwołania Stowarzyszenie podniosło, że informacja o liczbie funkcjonariuszy uczestniczących w "[...]", która stanowi formę protestu mającego na celu zwrócenie uwagi na istotne problemy systemowe w Policji, jest kluczowa dla pełnego zrozumienia skali zjawiska. Jej ujawnienie mogłoby zapobiec szerzeniu się niepewności i dezinformacji w przestrzeni publicznej, które prowadzą do eskalacji napięć społecznych oraz sprzyjają manipulacji opinią publiczną. Przeciwnie do argumentów zawartych w decyzji odmownej, udostępnienie tych danych może wzmocnić zaufanie do Policji, pokazując odpowiedzialne podejście instytucji do zgłaszanych problemów systemowych. Protest ten jest skutkiem istniejących problemów, a nie ich przyczyną. Może świadczyć o obniżeniu motywacji funkcjonariuszy do wykonywania obowiązków, co potencjalnie negatywnie wpływa na poziom bezpieczeństwa publicznego oraz poczucie bezpieczeństwa obywateli. Informacje na temat protestu już funkcjonują w debacie publicznej, a odmowa udostępnienia szczegółowych danych jedynie zaostrza sytuację, sprzyjając dezinformacji i eskalacji napięć. Ujawnienie żądanych informacji nie zagraża porządkowi publicznemu ani funkcjonowaniu Policji. Przeciwnie, brak transparentności w tej sprawie może prowadzić do tworzenia nieuzasadnionych teorii oraz spadku zaufania do Policji jako instytucji publicznej. Udostępnienie informacji pozwoliłoby zatem na rzetelne wyjaśnienie sytuacji i odbudowę zaufania społecznego.
Odnosząc się do przywołanej w decyzji regulacji art. 20a ust. 1 ustawy o Policji Stowarzyszenie zwróciło uwagę, że w ramach złożonego wniosku o informację nie domagało się informacji o formach i metodach realizacji zadań Policji, o jej obiektach ani żadnych danych identyfikujących policjantów. Wniosek dotyczył jedynie podania ogólnych, zbiorczych liczb. Zatem art. 20a ust. 1 ustawy o Policji nie ma zastosowania na gruncie tej sprawy.
Komendant Główny Policji, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...].
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy uznał za zasadne zakwalifikowanie przez organ I instancji przedmiotu wniosku za informację publiczną.
Jednocześnie zaznaczył, że dostęp do informacji publicznej nie jest konstrukcją prawną nadrzędną nad każdą inną, a podlega ograniczeniom, które dopuszcza już sama Konstytucja RP stanowiąc w art. 61 ust. 3, że ograniczanie udostępniania informacji publicznej może nastąpić m. in. ze względu na ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. W ustawie o dostępie do informacji publicznej ograniczenia te zostały dodatkowo doprecyzowane w art. 5 ust. 1 do 2b, wymienia się wśród nich m. in. ochronę informacji niejawnych oraz tajemnice ustawowo chronione. Przykładem takiego rozumienia ww. przepisów jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 2257/21.
Zdaniem organu odwoławczego bezkrytyczny automatyzm ujawniania
w przestrzeni publicznej, także na wniosek w trybie dostępu do informacji publicznej, informacji o liczbie funkcjonariuszy ściśle określonej jednostki organizacyjnej Policji, przebywających w konkretnych przedziałach czasu lub w konkretnym dniu na zwolnieniach lekarskich, byłoby działaniem wybitnie nieracjonalnym i nieostrożnym
z punktu widzenia spójności i bezpieczeństwa wewnętrznego państwa. Przebija to wyraźnie, gdy dane te powiązać ze stanami etatowymi i zatrudnienia w konkretnych garnizonach Policji, udostępnianymi w sposób permanentny i cykliczny np. na portalu Otwarte Dane, o którym mowa w Rozdziale 7 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.
o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1524). Nie można też pominąć okoliczności, że każdy organ władzy państwowej jest obowiązany nade wszystko nie oddziaływać w sposób negatywny na jedno z podstawowych u swego zarania założeń istnienia państwa, jakim jest rola tego państwa w zapewnieniu ochrony ludności i bezpieczeństwa wewnętrznego. Udostępnienie wnioskowanej informacji bez wątpienia godziłoby w nadrzędne dobro ogólne jakim jest stabilność wewnętrzna państwa, poczucie bezpieczeństwa społeczeństwa, budowa zaufania do aparatu państwa polskiego służącego ochronie bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymywaniu bezpieczeństwa i porządku publicznego. Żądanie wnioskodawcy powinno być poddane rzetelnej analizie celowości udostępnienia danych, gdy zważyć obecną sytuację geopolityczną oraz dynamicznie zmieniającą się sytuację na granicach RP (działania migracyjne, ryzyko związane
z zagrożeniami o charakterze tzw. działań hybrydowych na graniach państwowych jak i wewnątrz państwa, potencjalne zagrożenia o charakterze terrorystycznym, dywersyjnym, bądź destabilizacyjnym), w których działania Policji odgrywają zasadniczą rolę. W kontekście powyższego odmowa udostępnienia wnioskowanej informacji przez organ I instancji była racjonalna i zasadna.
Zdaniem organu odwoławczego uprawnione było też pośrednie powiązanie zagadnienia, którego wniosek dotyczy, z funkcją art. 20a ust. 1 ustawy o Policji, mającym na celu zabezpieczenie wymienionych w nim elementów jako niezbędnych dla rzetelnego i skutecznego wykonywania zadań przez Policję. Wymieniona w ww. przepisie prawna ochrona form i metod realizacji zadań Policji wiąże się wprost
z bieżącą obsadą kadrową pojedynczej jednostki organizacyjnej Policji, zatem musi to być uwzględnione w kontekście treści wniosku Stowarzyszenia. Na poparcie powyższego stanowiska organ odwoławczy powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 1769/13.
Organ odwoławczy za niezasadne uznał zarzuty odwołania dotyczące naruszenia art. 19 ust. 2 MPPOP i art. 10 ust. 1 Konwencji. Wskazał w tym zakresie, że treść przywołanych umów międzynarodowych bezdyskusyjnie sankcjonuje możliwość ograniczania przekazywania w omawianej sprawie przez Policję informacji publicznych o charakterze newralgicznym dla ochrony porządku i bezpieczeństwa wewnętrznego.
W skardze na powyższą decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2024 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...], reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie:
1. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie
i nieudostępnienie skarżącemu informacji o liczbie policjantów przebywających na zwolnieniach lekarskich, pomimo braku podstaw do odmowy jej udostępnienia;
2. art. 61 ust. 3 Konstytucji RP i art. 5 ust. 1 u.d.i.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i ograniczenie skarżącemu prawa do informacji
i nieudostępnienie wnioskowanej informacji pomimo, iż nie zostały wskazane tajemnice ustawowo chronione, które stanowiłyby podstawę do wyłączenia prawa do informacji;
3. art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieudostępnienie skarżącemu informacji o liczbie policjantów przebywających na zwolnieniach lekarskich, pomimo braku podstaw do odmowy jej udostępnienia.
W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie stwierdziło, że nie zgadza ze stanowiskiem organu, który nie wskazał na konkretne tajemnice ustawowo chronione mogące stanowić podstawę do wyłączenia prawa do informacji. W ocenie Stowarzyszenia samo ogólne wskazanie, iż ujawnienie wnioskowanych danych naruszałoby spójność i bezpieczeństwo wewnętrzne państwa nie wydaje się wystarczające dla uzasadnienia decyzji odmawiającej udostępnienia informacji. Ilekroć ustawodawca przewiduje potrzebę ochrony danego rodzaju informacji, wprost nawiązuje w tekście prawnym do kategorii tajemnicy, przez którą należy rozumieć wiadomości lub informacje, których ujawnienie osobom nieuprawnionym objęte jest zakazem wynikającym z określonych norm. W przypadku tajemnicy ustawowo chronionej zakaz ten musi wynikać z norm prawnych, a w konsekwencji jak każdy zakaz winien być wyrażony wprost i jeżeli dotyczy reglamentacji praw konstytucyjnych adresatów działań administracji, nie jest dopuszczalne konstruowanie jakichkolwiek domniemań na rzecz jego istnienia. Ustawy statuujące tajemnice mają charakter lex specialis wobec ustawy o dostępie do informacji publicznej. Tym samym więc, przepisy te będą materialną podstawą decyzji odmownej. Organ nie wskazał jednak wyłączenia i nawet trudno o wnioskowanie z ogólnie przedstawionej podstawy wyłączenia, dlaczego informacja o ilości zwolnień lekarskich we wskazanych miesiącach w latach ubiegłych, tj. 2023 i 2024 miałaby zagrażać bezpieczeństwu państwa.
Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do zarzutów skargi, nie zgodził się ze stanowiskiem Stowarzyszenia, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 20a ustawy o Policji.
Celem tej regulacji jest bowiem ochrona nie tylko form i metod realizacji zadań ale również wszelkiej informacji związanej z działalnością Policji, w szczególności, gdy ma to służyć zapewnieniu prawidłowej realizacji zadań jakie ustawodawca nałożył na tę formację. Taką informacją podlegającej ochronie jest informacja o liczbie funkcjonariuszy przebywających na zwolnieniach lekarskich zwłaszcza w okresach wzmożonej potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Udostępnienie takich informacji zdecydowanie może podnieść ryzyko wystąpienia zjawisk kryminogennych. Informacja o liczbie funkcjonariuszy Policji przebywających na zwolnieniach lekarskich (zwłaszcza o znacznej liczbie) przyczyniłaby się do lekceważącego stosunku do obowiązującego prawa niektórych grup przestępczych lub poszczególnych osób, a to z kolei zagrażałoby bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu w Polsce oraz mogłoby prowadzić do destabilizacji sytuacji wewnętrznej lub nawet kreowania negatywnego jego wizerunku na arenie międzynarodowej, zwłaszcza w obliczu trudnej obecnie sytuacji politycznej wewnętrznej i międzynarodowej.
Wprawdzie wniosek Stowarzyszenia w tym zakresie dotyczy czasu przeszłego, bo roku 2023 i 2024, i częściowo czasu obecnego, to jednak na uwadze należy mieć fakt, iż cel tej ochrony nie zmienia się także w przyszłości. Zatem ze względu na prawidłową realizację zadań Policji w zakresie ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego, udostępnienie wnioskowanej informacji nie jest uzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
W myśl natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zaskarżoną decyzją Komendant Główny Policji, w wyniku rozpoznania odwołania, utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Poza przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostawało to, że żądane przez skarżące Stowarzyszenie informacje miały walor informacji publicznej, jak również i to, że Komendanta Wojewódzki Policji w [...] jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się do rozważenia stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie nieuregulowanym u.d.i.p.
Kontrolując legalność wydanych w sprawie decyzji, jak również postępowania, w którym zapadły, Sąd stwierdził, że są one obarczona wadą nieważności, bowiem decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] listopada 2024 r. wydana została na wniosek, który nie zawierał podpisu osób upoważnionych do działania w imieniu wnioskodawcy, a zatem nie był zdolny do wywołania skutku prawnego w postaci wszczęcia postępowania kończącego się wydaniem decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Przypomnieć należy, że co do zasady postępowanie wszczynane na podstawie u.d.i.p. ma charakter odformalizowany. Informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku, co uzasadnia przyjęcie, iż postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej jest uproszczone. Ustawa nie przewiduje także jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku składanego w formie pisemnej. Wniosek składany w trybie u.d.i.p. nie musi zatem odpowiadać żadnym szczególnym wymogom formalnym. Nie stanowi on podania w rozumieniu art. 63 K.p.a., gdyż na tym etapie postępowania nie stosuje się przepisów K.p.a. Minimalne wymogi odnośnie do takiego wniosku muszą obejmować jasne sformułowanie, z którego wynika, co jest przedmiotem żądania udostępnienia informacji publicznej, niezbędne jest bowiem wykazanie, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej (vide: wyrok NSA z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1701/16, publ. CBOSA).
Na gruncie regulacji zawartych w u.d.i.p. istotne jest jednak wyróżnienie dwóch etapów postępowania o różnym charakterze. W pierwszym rzędzie, jeżeli organ (lub inny zobowiązany podmiot) dysponuje żądaną informacją publiczną i istnieje podstawa do jej udostępnienia bez opłat, to w postępowaniu tym nie mają w ogóle zastosowania przepisy K.p.a., bowiem informacja publiczna jest wtedy po prostu udostępniana, co przybiera postać czynności materialno-technicznej. Dla wszczęcia takiego postępowania wystarczy wniosek ustny bądź złożony w innej niesformalizowanej formie, wniosek ten nie musi być poparty żadnym uzasadnieniem ani wskazaniem szczególnego interesu. Sytuacja wygląda jednak inaczej, gdy w sprawie chociażby potencjalnie zachodzi możliwość podjęcia decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub decyzji o umorzeniu postępowania, albo też jakiegokolwiek innego aktu administracyjnego, który wiązałby się z ustaleniem podmiotu, od którego pochodzi wniosek. Wówczas, zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p., konieczne jest zastosowanie formy decyzji administracyjnej. Należy przyjąć, że powyższa regulacja ma charakter gwarancyjny, pozwalający stronie niezadowolonej z decyzji złożyć od niej odwołanie, a tym samym spowodować przeprowadzenie postępowania odwoławczego, zgodnie z przepisami K.p.a.
Na gruncie art. 16 ust. 2 u.d.i.p. przyjęto w orzecznictwie sądowym, że przepisy K.p.a. mają zastosowanie do całego procesu wydawania decyzji, a więc także do kwestii usuwania braków formalnych wniosku o dostęp do informacji publicznej, o ile zobowiązany organ zmierza do wydania takiej decyzji. W wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. o sygn. akt I OSK 1002/09, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wszystkie te przypadki, w których ma dojść do podjęcia przez organ aktu administracyjnego, w tym zwłaszcza kwalifikowanego, jakim jest decyzja administracyjna (odmowna oraz o umorzeniu postępowania), bezwzględnie wymagać będą własnoręcznego podpisu wnioskodawcy (podpisu elektronicznego) na wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a jego brak winien być usuwany w postępowaniu naprawczym, regulowanym w art. 64 § 2 K.p.a. Zgodnie z art. 16 ust. 2 u.d.i.p., do decyzji odmownej oraz o umorzeniu postępowania stosuje się przepisy K.p.a., co oznacza, że Kodeks ten ma zastosowanie do całego procesu wydawania decyzji, a więc także do kwestii usuwania braków formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o ile zobowiązany organ zmierza do wydania takiej decyzji (podjęcie decyzji administracyjnej w sytuacji niepodpisania wniosku wykazuje cechy działania organu z urzędu, co w przypadku postępowania wszczynanego jedynie na wniosek oznacza wydanie decyzji nieważnej – art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Stanowisko to zostało zaaprobowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela je w całości i przyjmuje jako własne (vide: wyroki NSA: z dnia 4 lutego 2016 r. o sygn. akt I OSK 873/15; z dnia 26 maja 2017 r. o sygn. akt I OSK 2534/16; z dnia 27 września 2017 r. o sygn. akt I OSK 7/17; z dnia 12 października 2017 r. o sygn. akt I OSK 430/17; z dnia 18 stycznia 2018 r. o sygn. akt I OSK 758/16; z dnia 22 czerwca 2018 r. o sygn. akt I OSK 2957/17; z dnia 18 stycznia 2019 r. o sygn. akt I OSK 1742/18; z dnia 14 czerwca 2019 r. o sygn. akt I OSK 88/18 publ. CBOSA).
Przenosząc powyższe rozważania w realia kontrolowanej sprawy zauważyć należało, że wniosek Stowarzyszenia [...] z dnia [...] listopada 2024 r. został sformułowany w wiadomości elektronicznej, przesłanej do organu za pośrednictwem "zwykłej" poczty elektronicznej. W konsekwencji wniosek ten z oczywistych względów nie został własnoręcznie podpisany przez osobę upoważnioną do działania w imieniu Stowarzyszenia ani również opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym. W tej sytuacji uznając, że przepisy K.p.a. mają w pełni zastosowanie do decyzji określonych w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. organ obowiązany był, na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. w zw. z art. 63 § 3 i § 3a pkt 1 K.p.a. wezwać wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez jego własnoręczne podpisanie przez osobę upoważnioną do działania w imieniu Stowarzyszenia bądź opatrzenie wniosku złożonego w postaci elektronicznej bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania z pouczeniem, że nieusunięcie braków formalnych wniosku spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Skoro zatem Komendant Wojewódzki Policji w [...] zmierzał do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, a mimo tego nie wezwał wnioskodawcy do uzupełnienia braku formalnego wniosku, to uznać należało, że wniosek dotknięty brakiem podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu Stowarzyszenia nie był zdolny wywołać skutku prawnego w postaci wszczęcia postępowania, które winno zakończyć się w formie decyzji (por. także B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 1996, s. 328; wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2010 r. o sygn. akt II OSK 2061/09).
W tym stanie rzeczy uznać należało, że zarówno decyzja Komendanta Wojewódzki Policji w [...] z dnia [...] listopada 2024 r., jak również utrzymująca ją w mocy decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2024 r. – rażąco naruszały prawo (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Brak spełnienia wymagań podania określonych w art. 63 K.p.a. (czy to wniesionego osobiście, drogą pocztową, czy też w formie dokumentu elektronicznego) powoduje bowiem, że podmiot zobowiązany nie ma podstaw do wydania kwalifikowanego aktu administracyjnego na podstawie art. 16 u.d.i.p.
Wykazane rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji, uniemożliwiło Sądowi dokonanie oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji, a tym samym i odniesienie się do zarzutów skargi.
Przedwczesna jest bowiem w tej sytuacji ocena, czy zachodziły podstawy do odmowy udostępnienia żądanej informacji publicznej na podstawie art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 u.d.i.p. i art. 20a ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Rozpoznając ponownie wniosek Stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej, w przypadku, gdy Komendant Wojewódzki Policji w [...] ponownie zmierzać będzie do wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia, w pierwszej kolejności powinien wezwać wnioskodawcę do usunięcia braku wniosku o udostępnienie informacji publicznej, zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a. i dopiero w razie uzupełnienia tego braku rozpoznać sprawę merytorycznie.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania obejmujących uiszczony wpis sądowy oraz wynagrodzenie pełnomocnika orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło