II SA/Wa 2319/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Jacek Fronczyk, Adam Lipiński, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. J. W. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Minister Sprawiedliwości postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2012 r., wydanym na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził niedopuszczalność odwołania S. G. z dnia [...] września 2012 r. od pozostawienia bez rozpoznania zgłoszenia do konkursu na aplikację ogólną. Do wydania powyższego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: S. G. złożył wniosek do Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury o dopuszczenie do udziału w konkursie na aplikację ogólną, występując jednocześnie o zwolnienie z opłaty za udział w konkursie. Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. Przewodniczący Komisji Konkursowej wezwał S. G. do usunięcia braków formalnych zgłoszenia przez dołączenie w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma oryginału dowodu uiszczenia opłaty za udział w konkursie oraz trzech zdjęć zgodnych z wymaganiami obowiązującymi przy wydawaniu dowodów osobistych. W piśmie tym wyjaśniono jednocześnie wnioskodawcy, że w ustawie z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 27, poz. 157 ze zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania naboru dla kandydatów na aplikację ogólną oraz trybu powoływania i działania zespołu konkursowego i komisji konkursowej (Dz. U. Nr 67, poz. 566 ze zm.) brak jest podstawy prawnej pozwalającej na zwolnienie kandydata z opłaty za udział w konkursie na aplikację ogólną. Przy piśmie z dnia 31 lipca 2012 r. S. G. częściowo uzupełnił braki formalne wniosku poprzez nadesłanie zdjęć. Przewodniczący Komisji Konkursowej pismem z dnia [...] września 2012 r., powołując się na § 3 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r., powiadomił S. G. o pozostawieniu jego zgłoszenia bez rozpoznania. W piśmie z dnia [...] września 2013 r. S. G. wniósł odwołanie od powyższego pisma do Ministra Sprawiedliwości podnosząc, że takie działanie jest dla niego krzywdzące i pozbawia go możliwości ubiegania się o przyjęcie na aplikację ogólną. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2012 r. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność powyższego odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Minister Sprawiedliwości wskazał, że zachodzi przesłanka do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, albowiem w sprawie nie była wydana decyzja administracyjna. S. G. wniósł odwołanie od informacji udzielonej mu w piśmie z dnia 6 września 2012 r. przez Przewodniczącego Komisji Konkursowej. Brak jest zatem decyzji, od której przysługiwałoby odwołanie. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. G. wniósł o uchylenie wskazanego wyżej postanowienia Ministra Sprawiedliwości, ewentualnie jego zmianę lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podniósł, że jeżeli organ stwierdził, iż brak jest decyzji, to powinien zobowiązać Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury do jej wydania. Skarżący zakwestionował również zasadność wymogu zdawania egzaminu na aplikację ogólną. Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Oceniając zaskarżone postanowienie w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Powodem zastosowania powyższego przepisu było uznanie przez Ministra Sprawiedliwości, iż nie przysługuje odwołanie od pisma informującego o pozostawieniu bez rozpoznania zgłoszenia kandydata na aplikację ogólną. Stanowisko organu w tym zakresie jest prawidłowe. Tryb przeprowadzania konkursu na aplikację ogólną uregulowany jest w ustawie z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 27, poz. 157 ze zm.) oraz rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania naboru dla kandydatów na aplikację ogólną oraz trybu powoływania i działania zespołu konkursowego i komisji konkursowej (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1006). Zgodnie z art. 16 ust. 5 powołanej wyżej ustawy zgłoszenie kandydata do konkursu na aplikację ogólną powinno zawierać: wniosek o dopuszczenie do konkursu; ankietę personalną; życiorys; kopie dokumentów potwierdzających ukończenie wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskanie tytułu zawodowego magistra lub zagranicznych studiów prawniczych uznanych w Rzeczypospolitej Polskiej albo zaświadczenie o zdanym egzaminie magisterskim; oryginał dowodu uiszczenia opłaty za udział w konkursie; oświadczenie składającego zgłoszenie, że nie jest prowadzone przeciwko niemu postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe; kopię dowodu osobistego; 3 zdjęcia zgodne z wymaganiami obowiązującymi przy wydawaniu dowodów osobistych. Stosownie natomiast do treści § 3 ust. 2 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości jeżeli zgłoszenie nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, przewodniczący komisji konkursowej albo, z jego upoważnienia, sekretarz komisji wzywa kandydata listem poleconym za potwierdzeniem odbioru do usunięcia braków w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego listu, z pouczeniem, że nieusunięcie braków w terminie spowoduje pozostawienie zgłoszenia bez rozpoznania. O pozostawieniu zgłoszenia bez rozpoznania przewodniczący komisji konkursowej albo, z jego upoważnienia, sekretarz komisji zawiadamia kandydata listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Pozostawienie bez rozpoznania zgłoszenia kandydata do konkursu na aplikację ogólną nie jest zatem równoważne z decyzją o odmowie przyjęcia na aplikację ogólną. Wydanie takiej decyzji przewiduje art. 23 ust. 1 powołanej ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Decyzja taka może być jednak wydana przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury wyłącznie w przypadkach przewidzianych w tym przepisie, a więc po przeprowadzeniu konkursu i ustaleniu listy kandydatów zakwalifikowanych na aplikację ogólną oraz zasięgnięciu informacji z Krajowego Rejestru Karnego o każdej osobie umieszczonej na tej liście. Od decyzji takiej przysługuje odwołanie do Ministra Sprawiedliwości stosownie do treści art. 23 ust. 2 ustawy. Pozostawienie zgłoszenia bez rozpoznania oznacza natomiast, iż kandydatura starającego się o przyjęcie na aplikację ogólną nie jest w ogóle oceniana pod kątem spełniania przesłanek przewidzianych w ustawie. Powodem zastosowania tej instytucji są braki formalne zgłoszenia, które nie zostały uzupełnione, a które stanowiły przeszkody do dopuszczenia kandydata do konkursu. W konsekwencji tego nie może być wydana decyzja o przyjęciu bądź odmowie przyjęcia kandydata na aplikację, albowiem kandydat ten nie brał udziału w konkursie. Nie dochodzi w takiej sytuacji do merytorycznej oceny zgłoszenia. Do oceny charakteru pozostawienia bez rozpoznania zgłoszenia kandydata do konkursu na aplikację ogólną pomocne może być orzecznictwo sądów dotyczące instytucji pozostawienia podania bez rozpoznania przewidzianej w art. 64 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w przypadku, gdy podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 czerwca 2000 r., sygn. akt III ZP 11/00 (OSNP 2000, Nr 19, poz. 702) stwierdził, że pozostawienie bez rozpoznania na podstawie art. 64 k.p.a. podania o wszczęcie postępowania nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Pogląd ten jest również utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 23 stycznia 1996 r. sygn. akt II SA 1473/94 (ONSA1997, nr 3, poz. 114) Sąd ten wskazał, że powołanie się przez organ administracji na treść art. 64 § 2 k.p.a. powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników. Również w piśmiennictwie podkreśla się, że tylko żądanie strony niedotknięte brakami formalnymi jest zdolne do wywołania skutku prawnego wszczęcia postępowania w sprawie. Przyjęcie, że braki co do wymagań formalnych, nieusunięte, powodują bezskuteczność podania oznacza, że nie jest ono zdolne do wywołania skutku prawnego wszczęcia postępowania, co rodziłoby konieczność zakończenia jego w formie decyzji (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, 2012, s. 311-312). W konkluzji stwierdzić należy, że pozostawienie zgłoszenia kandydata do konkursu na aplikację ogólną bez rozpoznania nie jest decyzją, od której przysługiwało skarżącemu odwołanie. Minister Sprawiedliwości zasadnie zatem zastosował art. 134 k.p.a. i stwierdził niedopuszczalność odwołania skarżącego od pisma Przewodniczącego Komisji Konkursowej z dnia [...] września 2012 r. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 250 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461), Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie w wysokości 240 zł, powiększone o należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu.