II SA/Wa 232/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Janusz Walawski (spr.), Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras, Asesor WSA - Sławomir Antoniuk, Protokolant - Anna Siwonia, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2008 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego - oddala skargę - Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, po przeprowadzeniu wznowionych postępowań w sprawach zakończonych ostatecznymi decyzjami Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...] i Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] na podstawie których przyznano T. S. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego odpowiednio od dnia [...] lutego 2005 r. i od dnia [...] stycznia 2005 r., działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 i § 2, art. 146 § 1, art. 145 § 1 pkt 5, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w zw. z art. 96 ust. 1, art. 92 ust. 3 oraz art. 101 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 z późn. zm.) oraz § 1 i § 5-7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania (Dz. U. z 2002 r. Nr 118, poz. 1014 z późn. zm.) i art. 336, art. 924 i art. 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks Cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), w dniu [...] października 2007 r. wydał decyzję nr [...], którą: 1) stwierdził, że powyżej określona decyzja Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej została wydana z naruszeniem prawa, 2) uchylił powyżej określoną decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej stwierdzając, iż w niniejszej sprawie istnieją podstawy do uchylenia tej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa i odmówił przyznania przedmiotowego równoważnika pieniężnego od dnia [...] stycznia 2005 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że funkcjonariuszowi, przedmiotowy równoważnik pieniężny został przyznany w związku ze złożeniem przez niego oświadczeń mieszkaniowych, tj. w dniu [...] listopada 2000 r. i w dniu [...] stycznia 2005r. Natomiast w dniu [...] sierpnia 2006 r. złożył on oświadczenie, w którym poinformował, że w związku ze śmiercią ojca jego żona z dniem [...] czerwca 1998 r. stała się współwłaścicielką w 1/3 części domu mieszkalnego położonego w miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia przez niego służby. W związku z wyjściem na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności istniejących w dniu wydania decyzji określonych w sentencji, nieznanych organom, które je wydały, należało wznowić postępowania administracyjne zakończone tymi decyzjami. Stosownie do art. 96 ustawy o Straży Granicznej oraz § 1 powołanego rozporządzenia, równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się funkcjonariuszowi w służbie stałej, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego (domu mieszkalnego) w miejscowości pobliskiej. W świetle tego przepisu przedmiotowy równoważnik nie mógł zostać przyznany, gdyż T. S. nie spełniał wymogu określonego w tym przepisie, bowiem jego żona była współwłaścicielem domu jednorodzinnego. Wydanie ostatecznych decyzji o przyznaniu przedmiotowego równoważnika nastąpiło z naruszeniem powyżej określonego przepisu ustawy o Straży Granicznej. Zgodnie z art. 146 § 1 Kpa, uchylenie decyzji ostatecznej z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 5, t.j. z powodu, iż wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, nie może nastąpić jeżeli od dnia wydania decyzji upłynęło 5 lat. W związku z upłynięciem tego terminu w dniu [...] listopada 2000 r., na podstawie art. 151 § 2 Kpa należało wydać decyzję stwierdzającą, że decyzja Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Natomiast w związku z niespełnieniem przez T. S. warunków określonych w art. 96 ustawy o Straży Granicznej decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej należało uchylić i odmówić przyznania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Komendant Główny Straży Granicznej, po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa w dniu [...] grudnia 2007 r. wydał decyzję nr [...], którą: 1) uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...], 2) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uchylenia decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził m.in., że trafny jest zarzut odwołującego się w zakresie naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 150 Kpa. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej nie był organem uprawnionym do wzruszenia ostatecznej decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w przedmiocie przyznania mu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Natomiast uznał za bezpodstawny zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 96 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, poprzez jego błędną interpretację i w tym zakresie podzielił argumentację przedstawioną przez ten organ. T. S., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej w części utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji o uchyleniu ostatecznej decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...], mocą której przyznano mu równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego od dnia [...] stycznia 2005 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił, że została wydana z naruszeniem art. 96 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania. Skarżący wniósł o jej uchylenie w zaskarżonej części. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy nawiązać do jednej z zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 Kpa). Zgodnie z tą zasadą, decyzje, od których nie służy odwołanie, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kpa lub w ustawach szczególnych. Zasada trwałości decyzji, służy zapewnieniu pewności obrotu prawnego. Obowiązywanie tej zasady wyraża się m.in. w ustanowieniu prawnych wymogów, szczególnego trybu, zasad i terminów, w jakich może nastąpić wzruszenie decyzji ostatecznej. Odnosi się to także, jak wyżej wskazano, do instytucji wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania stanowi odrębną instytucję procesową uregulowaną w rozdziale 12 Kpa (art. 145-153). Granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. W przedmiotowej sprawie dotyczy to decyzji ostatecznej w przedmiocie przyznania skarżącemu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Tak więc organ, wznawiając postępowanie w tym zakresie, winien był ustalić, czy zakończone decyzjami ostatecznymi postępowania administracyjne były dotknięte określonymi wadami, a jeśli wadliwość miała miejsce i wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej, doprowadzić do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzić, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 Kpa). Z akt sprawy wynika, że organ prawidłowo ustalił, iż zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Jeśli chodzi o podstawę wymienioną w powyżej określonym przepisie, to o jej spełnieniu decyduje kumulatywne spełnienie następujących przesłanek: nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej. Nadto te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Z akt sprawy wynika, że skarżący składając oświadczenie mieszkaniowe do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości, przed wydaniem decyzji przez Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] lutego 2005 r. o przyznaniu mu przedmiotowego równoważnika od dnia [...] stycznia 2005 r. nie podał w nim, że jego żona, po śmierci ojca w dniu [...] czerwca 1998 r. stała się współwłaścicielem domu mieszkalnego położonego w miejscowości pobliskiej w stosunku do miejsca pełnienia służby przez skarżącego. Ponadto organ, wydając decyzję o przyznaniu skarżącemu przedmiotowego równoważnika pieniężnego, nie wiedział, że istnieje dowód w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] września 1999 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po S. P., na mocy którego żona skarżącego stała się współwłaścicielem w 1/3 części domu mieszkalnego. Stosownie do art. 96 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, funkcjonariuszowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Wykładnia systemowa powołanego przepisu ustawy prowadzi do jednoznacznego wniosku, że równoważnik pieniężny przysługuje za okres nieposiadania lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Funkcjonariusz Straży Granicznej traci zatem uprawnienie do równoważnika pieniężnego z momentem, kiedy na skutek zmiany okoliczności faktycznych stanie się posiadaczem lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. W świetle powyższego stwierdzić należy, że organ zasadnie wszczął postępowanie o wznowienie postępowania, jak również zasadnie uchylił decyzję o przyznaniu skarżącemu przedmiotowego równoważnika. Zarzuty skarżącego podniesione w skardze nie są trafne, gdyż zaskarżona decyzja prawa nie narusza. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.