II SA/Wa 2321/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2007 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Komisji ds. Służby Zastępczej z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do służby zastępczej -oddala skargę- Komisja ds. Służby Zastępczej orzeczeniem z dnia [...] października 2006 r., nr [...] utrzymała w mocy orzeczenie [...] Komisji ds. Służby Zastępczej w P. z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] odmawiające przeznaczenia M. P. do odbywania służby zastępczej. Z ustaleń organu i akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy: M. P. pismem z dnia [...] czerwca 2006 r. wniesionym do Wojskowej Komendy Uzupełnień w N. zwrócił się o skierowanie go do odbywania służby zastępczej. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że z uwagi na prezentowane poglądy nie może odbyć zasadniczej służby wojskowej. Wymieniony oświadczył, że jego zdaniem w państwie gwarantującym wolności i prawa obywatelskie żaden człowiek nie powinien być zmuszany się do wykonywania rozkazów. Wskazał, że na co dzień zajmuje się wolontariatem i z tym wiąże swoją przyszłość. Wyznaje pogląd, że walka o pokój na świecie może odbywać się na wiele sposobów, nie tylko poprzez działania militarne. Podejmowanie działań zbrojnych oraz nauka zabijania, w ocenie skarżącego, przynosi odwrotny skutek od zamierzonego, zaś strzelanie do innej osoby jest aktem barbarzyństwa. M. P. podniósł, że wykonywanie służby wojskowej może zagrażać jego życiu. Jednocześnie potępił udział żołnierzy polskich w misji stabilizacyjnej w [...]. Orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. Komisja [...] ds. Służby Zastępczej w P. odmówiła przeznaczenia M. P. do odbywania służby zastępczej. W uzasadnieniu Komisja [...] podniosła, że skarżący nie skorzystał z możliwości przedstawienia swych poglądów w rozmowie z Komisją, bowiem nie stawił się na jej posiedzenie. Zebrany w sprawie materiał dowodowy stanowił podstawę do uznania, że poborowy nie wykazał, iż istnieje rzeczywisty konflikt zasad moralnych z obowiązkami i zadaniami żołnierza odbywającego zasadniczą służbę wojskową, co uzasadniałoby przeznaczenie do odbycia służby zastępczej. Deklarowana przez wnioskodawcę awersja do broni i nauki zabijania drugiego człowieka jest daleko idącym uproszczeniem, bowiem program szkolenia strzeleckiego żołnierzy służby zasadniczej nie przewiduje nauki zabijania. W tej sytuacji nie zostały wyczerpane przesłanki określone w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2006 r. o służbie zastępczej (Dz. U. Nr 233, poz. 2217 ze zm.) i dlatego wniosek strony nie zasługiwał na uwzględnienie. Od powyższego orzeczenia M. P. wniósł odwołanie podnosząc, że nie zgadza się z zapadłym rozstrzygnięciem. Wskazał również, iż usprawiedliwiał swą nieobecność na posiedzeniu Komisji, jednakże z niewiadomych przyczyn przesyłka zawierająca usprawiedliwienie nie została adresatowi doręczona. Komisja ds. Służby Zastępczej orzeczeniem z dnia [...] października 2006 r. utrzymała zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że po zapoznaniu się z dokumentacją poborowego Komisja stwierdziła, iż przedstawione przez M. P. argumenty nie dawały podstawy do przeznaczenia do odbycia służby zastępczej. Skierowanie do służby zastępczej nie jest bowiem prostą konsekwencją sformułowania przez poborowego takiego żądania. Poborowy musi wykazać, że wyznaje zasady moralne, które nie pozwalają mu na odbycie służby wojskowej. Negatywna ocena wojen i dążenie do rozwiązywania sporów w sposób pokojowy jest powoływaniem się na powszechnie akceptowane normy, a takie nie mogą być podstawą przeznaczenia do służby zastępczej. Podstawą taką mogą być zasady o zaostrzonym rygoryzmie moralnym, będące elementem światopoglądowym, dającym się zdefiniować i poświadczone postawą życiową wnioskodawcy, m.in. poprzez czynne zaangażowanie w ruchu pacyfistycznym lub organizacjach o podobnym charakterze, działalności w organizacjach charytatywnych lub opiekuńczych. Takich dowodów należy poszukiwać w sferze aktywności życiowej poborowego, nie zaś wyłącznie w jego werbalnym oświadczeniu. W niniejszej sprawie, poborowy ogólnikowo przedstawił swoje argumenty. Nie wykazał również, że głoszone zasady realizuje w życiu. Dodatkowo organ wskazał, że w armii typu obywatelskiego, podporządkowanej organom państwa demokratycznego, pokojowego i praworządnego, wymogowi posłuszeństwa, w postaci wykonywania rozkazów przełożonych, nie powinno się przypisywać cech moralnie nagannych. Z podanych powodów Komisja uznała, że poborowy nie spełnia wymogów z art. 1 i 11 powołanej ustawy. Orzeczenie Komisji ds. Służby Zastępczej z dnia [...] października 2006 r. stało się przedmiotem skargi wniesionej przez M. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż ustawa o służbie zastępczej umożliwia poborowemu zwrócenie się z wnioskiem o przyznanie służby zastępczej. Zatem z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji strona się nie zgadza. W demokratycznym państwie, każda osoba powinna być traktowana na równi z innymi. Natomiast znane są skarżącemu przypadki, że poborowi odbywali służbę zastępczą i kontynuowali naukę, prowadzili gospodarstwa rolne lub pomagali w prowadzeniu takich gospodarstw i z tego tytułu przyznawana im była służba zastępcza. Z tych względów skarżący wniósł o uwzględnienie argumentów podanych we wniosku o skierowanie do służby zastępczej oraz uwzględnienie skargi. W odpowiedzi na skargę Komisja ds. Służby Zastępczej wniosła o jej oddalenie i podtrzymała argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz. U. Nr 223, poz. 2217) stanowi regulację prawną, której celem jest, w myśl art. 1, określenie zasad przeznaczenia do służby zastępczej, kierowanie do jej odbycia oraz odbywanie służby zastępczej przez podlegających obowiązkowi służby wojskowej, którym przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne nie pozwalają na pełnienie służby. W świetle art. 10 ust. 1 powołanej ustawy, orzeczenie o przeznaczeniu do służby zastępczej wydaje komisja wojewódzka do spraw służby zastępczej, zwana dalej "komisją wojewódzką", natomiast stosownie do jej przepisu art. 13 ust. 1, poborowemu i wojskowemu komendantowi uzupełnień w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia komisji wojewódzkiej przysługuje odwołanie do komisji do spraw służby zastępczej, zwanej dalej "komisją". Postępowanie w sprawie przeznaczenia do odbywania służby zastępczej wszczynane jest, w myśl art. 1 ustawy o służbie zastępczej, na wniosek poborowego, który został na podstawie przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej przeznaczony do odbywania zasadniczej służby wojskowej albo przeszkolenia wojskowego. Wniosek ten powinien w szczególności zawierać: oświadczenie o wyznawanych przekonaniach religijnych, wskazanie w wyznawanej doktrynie religijnej podstawy wyłączającej możliwość odbywania służby wojskowej oraz wykazać rzeczywiste związki z wyznawaną doktryną religijną lub wskazać wyznawane zasady moralne, które pozostają w sprzeczności z obowiązkami żołnierza odbywającego służbę wojskową. Przepis art. 11 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy daje podstawę do przyjęcia, iż zawarte są w nim w istocie przesłanki orzekania o przeznaczeniu bądź odmowie przeznaczenia do odbywania służby zastępczej, których istnienie lub brak ocenia komisja. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy, do postępowania w sprawach określonych w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Komisja podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie służby zastępczej związana jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jej obowiązki tak w zakresie prowadzenia postępowania, jak i orzekania. W szczególności winna przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej określonej w art. 7 k.p.a., a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest zobowiązana również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.), a nadto musi w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie zaskarżone orzeczenie Komisji ds. Służby Zastępczej zostało wydane z poszanowaniem wskazanych przepisów prawa, zarówno materialnego, jak i procesowego. Jak trafnie podniósł organ, to na poborowym ciąży obowiązek złożenia oświadczenia o wyznawanych przekonaniach religijnych oraz wykazanie, że wyznawana doktryna religijna oraz zasady moralne stoją w sprzeczności z obowiązkami żołnierza odbywającego służbę wojskową. Tymczasem M. P. stwierdził jedynie, że akceptuje powszechnie aprobowane poglądy na temat wartości pokoju, negowania przemocy i wartości życia ludzkiego, co jak się wydaje, nie stoi w sprzeczności z obywatelskim obowiązkiem odbycia służby wojskowej, czy nawet posługiwaniem się bronią. Wskazał wprawdzie, że zajmuje się wolontariatem, lecz nie poparł tego twierdzenia jakimikolwiek dowodami. Nie skorzystał z możliwości przedstawienia swoich poglądów i uprawdopodobnienia okoliczności przedstawionych we wniosku, choć dwukrotnie w toku instancyjnym miał taką możliwość, bowiem został prawidłowo zawiadomiony o posiedzeniach komisji. Ponadto wskazywanie przez skarżącego na okoliczność, że popiera poglądy i zachowanie [...], nie należąc jednocześnie do żadnej organizacji o takim charakterze, nie świadczy, że traktuje w tym zakresie swoje przekonania jako wiążące go zasady moralne. W tym stanie rzeczy Komisja zasadnie wskazała, że poborowy odwołując się do powszechnie uznawanych i akceptowanych norm moralnych nie wykazał, iż zasadnicza służba wojskowa naruszy jego system poglądów w stopniu wywołującym konflikt sumienia. Na marginesie należy dodać, że zasadnicza służba wojskowa, której zadaniem jest przeszkolenie poborowych w posługiwaniu się bronią, nauka dyscypliny wojskowej niezbędnej w każdej armii i zasad podporządkowania przełożonym, ma na celu przede wszystkim zapewnienie skutecznej obrony Ojczyzny na wypadek wojny, nie jest zaś przygotowaniem młodych ludzi do dokonywania agresji. Misje pokojowe realizowane na terytoriach państw obcych rekrutowane są z żołnierzy zawodowych Sił Zbrojnych RP i nie wpływają w jakikolwiek sposób na przebieg przeszkolenia wojskowego żołnierzy z poboru, których cykl szkoleniowy dotyczy powszechnego obowiązku obrony. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się uchybień przy podejmowaniu zaskarżonych orzeczeń przez organy obu instancji, które mogłyby mieć wpływ na treść podjętych orzeczeń, dlatego, mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.