II SA/Wa 2328/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Danuta Kania, Iwona Dąbrowska (spr.), Protokolant ref. staż. Eliza Kusy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2012 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz opłaty za użytkowanie lokalu bez tytułu prawnego - oddala skargę - Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 13 ust. 6 oraz art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.) w związku z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143), zobowiązał D.M., A. M., R.M. oraz K. M. do opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w [...] oraz do uiszczania opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania począwszy od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna do dnia opróżnienia tego lokalu. W uzasadnieniu organ wskazał, że lokal mieszkalny nr [...] położony w [...] został przydzielony E.M., na podstawie decyzji przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...] maja 1999 r. E.M. zmarła w dniu 12 października 2007 r. W lokalu tym pozostał jej syn D.M. wraz z żoną – A.M. oraz dwójką dzieci – K.M. (obecnie M.) oraz R.M.. Organ wskazał, że z chwilą śmierci głównego najemcy wskazane osoby zajmują lokal bez tytułu prawnego. W związku z tym, pismem z dnia 4 grudnia 2007 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] powiadomił D.M., A. M., R.M. i K. M. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zajmowania lokalu przy ulicy [...] bez tytułu prawnego. Zainteresowani zgłosili się w siedzibie organu w dniu 14 grudnia 2007 r. i oświadczyli, że dobrowolnie nie wyprowadzą się z przedmiotowego lokalu, gdyż ich zdaniem posiadają tytuł prawny do lokalu "poprzez zasiedlenie" po zmarłej E.M.. W związku z prowadzonym postępowaniem organ wystąpił o udzielenie informacji dotyczących ewentualnego pobierania przez zainteresowane osoby świadczeń z pomocy społecznej, a także osób faktycznie zamieszkałych w lokalu. Pismem z dnia 28 stycznia 2008 r. Ośrodek Pomocy Społecznej [...] poinformował, że wymienione osoby nie pobierają świadczeń z pomocy społecznej, natomiast pismem z dnia 10 czerwca 2008 r. Zespół Zarządców Nieruchomości WAM Sp. z o.o. jako administrator lokali Skarbu Państwa, po przeprowadzeniu wizji lokalnej, poinformował, że w przedmiotowym lokalu zamieszkuje czteroosobowa rodzina M. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Rejonowego WAM w [...] zobowiązał D.M. wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi osobami do opróżnienia lokalu nr [...] , uiszczania opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania począwszy od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna do dnia opróżnienia tego lokalu. W wyniku odwołania złożonego przez D.M. Prezes WAM decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Prezes WAM wskazał, że w sentencji decyzji należy wyraźnie określić wszystkie strony postępowania zobowiązane do opróżnienia lokalu i wnoszenia opłat. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w kwestii ustalenia, czy w stosunku do osób zajmujących przedmiotowy lokal możliwe jest prowadzenie postępowania w sprawie opróżnienia tego lokalu w trybie administracyjnym, nieograniczając się jedynie do ustalenia, czy osoby zajmujące lokal pobierają świadczenie z pomocy społecznej, lecz także w zakresie określonym w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W trakcie ponownego postępowania odwoławczego Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] ustalił, że w lokalu mieszkalnym nr [...] zamieszkuje D.M., A.M., K.M. i R.M.. W dniu 1 grudnia 2008 r. osoby te zapoznały się z aktami sprawy. Jednocześnie K.M. wyjaśniła, że zamieszkuje w lokalu od 1991 r., obecnie pracuje i nie jest wobec niej orzeczony stopień niepełnosprawności, ani nie jest w ciąży i nie korzysta z pomocy społecznej. R.M. wyjaśnił, że w chwili obecnej nie pracuje, pracują natomiast D.M. i A. M. Żadna ze stron nie ma orzeczonego stopnia niepełnosprawności i nie korzysta z opieki ośrodka pomocy społecznej. Ponadto D.M. wyjaśnił, że w lokalu zamieszkuje od 1957 r., natomiast pozostałe osoby od 1994 r. W trakcie postępowania strony dostarczyły zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach. Dodatkowo na wniosek D.M. wszczęte zostało postępowanie w sprawie przyznania prawa zamieszkiwania w zajmowanym lokalu na podstawie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, które zostało zakończone wydaniem decyzji przez Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. o odmowie przyznania D. M. prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. W wyniku złożenia przez D.M. odwołania decyzja została uchylona i przekazana do ponownego rozpoznania. W wyniku ponownego rozpoznania organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. ponownie odmówił D. M. przyznania prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, zaś Prezes WAM postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Pismami z dnia 13 grudnia 2010 r. i z dnia 31 grudnia 2010 r. D.M. ponownie wystąpił o umożliwienie mu i jego rodzinie zamieszkiwania w zajmowanym lokalu podając, że w lokalu tym mieszka od urodzenia, a jego rodzina od ponad 20 lat. Poinformował ponadto, że nie ma gdzie się wyprowadzić, ponieważ jego rodzina nie ma innego mieszkania. Podkreślił, że w lokalu tym mieszka legalnie, o czym świadczy jego meldunek. W dniu 14 stycznia 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] wystąpił do Zespołu Zarządców Nieruchomości o przeprowadzenie wizji lokalnej w celu ustalenia danych personalnych wszystkich osób zamieszkujących w lokalu, a także o informację czy wobec tych osób ma zastosowanie przepis art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojny RP. W dniu 25 stycznia 2011 r. organ uzyskał informację, że w lokalu zamieszkują D.M., A.M., K.M. i R.M. i wobec żadnej z tych osób nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojny RP. Pismem z dnia 18 lutego 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] skierował do stron zapytanie czy zachodzą wobec którejś z nich przesłanki wymienione w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojny RP. W odpowiedzi uzyskał informację, że nie podlegają warunkom określonym w art. 45 ust. 3 ustawy. W związku z tym, w dniu [...] marca 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] wydał wskazaną na wstępie decyzję. Od decyzji tej D.M. wniósł odwołanie, które zostało rozpatrzone przez Prezesa WAM decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] z dnia [...] marca 2011 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 37a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2010 r., bowiem postępowanie w sprawie zostało wszczęte przed dniem 1 lipca 2010 r. Organ podał, że w sprawie bezsporne jest, że D.M., A.M., K.M. i R.M. zajmują lokal mieszkalny bez tytułu prawnego od dnia 13 października 2007 r., bowiem w dniu 12 października 2007 zmarła E.M., która posiadała tytuł prawny do lokalu. Organ wskazał, że w stosunku do osób zajmujących lokal bez tytułu prawnego ma zastosowanie art. 37 a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Przepisem szczególnym w stosunku do art. 37 a ust. 2 ustawy jest jedynie art. 45 ust. 3 ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. Prezes WAM wskazał, że żadna z osób zamieszkujących lokal nie przedstawiła dokumentu potwierdzającego spełnienie przesłanek z art. 45 ust. 3 ustawy w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2010 r. Organ powołał się ponadto na uchwałę Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej z dnia 28 czerwca 2006 r., sygn. akt III CZP 40/2006 (OSNC 2007 r., Nr 4, poz. 53), zgodnie z którą w stosunku do osób, które nie należą do kręgu osób wymienionych w art. 45 ust. 3 ustawy, należy stosować tryb określony w przepisie art. 37a ust. 1 i 2 ustawy. Oznacza to, że w stosunku do stron ma zastosowanie tryb przymusowego wykwaterowania. Ponieważ D.M., A.M., K.M. i R.M. spełniają wymogi określone w wyżej powołanym przepisie art. 37 a ust. 1 i 2 ustawy, to organ I instancji zobowiązany był wydać decyzję w tym przedmiocie. Organ wskazał również, że tryb określony w tym przepisie nie ma charakteru fakultatywnego, lecz obligatoryjny. Prezes WAM podał, iż okoliczność posiadania przez D.M. od ponad 50 lat meldunku w zajmowanym lokalu świadczy o wypełnieniu obowiązku ewidencyjnego, ale z faktu tego nie można wywodzić praw do uzyskania tytułu prawnego do lokalu. Organ wskazał też, że dla osób, których sytuacja majątkowa nie pozwala na uzyskanie mieszkania ani w drodze zakupu, ani najmu ustawodawca przewidział inne formy pomocy. Wskazał na art. 75 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz na ustawę z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wymienioną wyżej decyzję Prezesa WAM, D.M. kwestionując zaskarżoną decyzję podniósł, że od 53 lat mieszka w tym lokalu, a żona z dziećmi od 22 lat. Posiadają meldunki i nie zajęli tego lokalu samowolnie. Skarżący podał, że mają dwoje dorosłych dzieci, a na początku września jego syn ożenił się i synowa zamieszkała razem z nimi. Córka, która nie ma dzieci również mieszka ze skarżącym, tj. łącznie lokal zamieszkuje 5 osób. Wskazał też, że nie mają innego mieszkania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia. Wskazał, że zarzuty skargi są nieuzasadnione. W dniu 14 listopada 2011 r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaświadczenie wydane przez Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej, [...] , dotyczące A. G., synowej skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 37a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), który obowiązywał od 1 lipca 2004 r. Zgodnie z jego brzmieniem, osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania (ust. 1). W przypadku, o którym mowa w ust. 1, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowania. Utrata mocy powyższego przepisu nastąpiła z dniem 1 lipca 2010 r. na podstawie ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143). W myśl art. 18 ust. 1 powołanej ustawy, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w brzmieniu dotychczasowym. Nie ulega wątpliwości, iż w niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] pismem z dnia 4 grudnia 2007 r. powiadomił D.M., A. M., R.M. i K. M. o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie zajmowania lokalu mieszkalnego nr [...] bez tytułu prawnego. Zatem wszczęcie przedmiotowego postępowania nastąpiło przed uchyleniem powołanego art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP i nie zostało przed dniem 30 czerwca 2010 r. zakończone ostateczną decyzją administracyjną lub zawarciem umowy, tak więc powołana podstawa materialnoprawna rozstrzygnięcia była uzasadniona. Odnosząc się do meritum sprawy należy wskazać, że zasadnicze znaczenie ma kwestia tytułu prawnego D.M. do lokalu mieszkalnego nr [...] . Bezsporna jest okoliczność, że tytuł prawny do przedmiotowego lokalu uzyskała matka skarżącego E.M., na podstawie decyzji przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...] maja 1999 r. E.M. zmarła w dniu 12 października 2007 r. W lokalu tym pozostał jej syn D.M. wraz z żoną – A.M. oraz dwójką dzieci – K.M. (obecnie M.) oraz R.M.. Organ wskazał, ze z chwilą śmierci głównego najemcy wymienione osoby zamieszkiwały w lokalu bez tytułu prawnego. Na wniosek D.M. wszczęte zostało postępowanie w sprawie przyznania prawa zamieszkiwania w zajmowanym lokalu, na podstawie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, które zostało ostatecznie zakończone wydaniem przez Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. o odmowie przyznania D. M. prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. Ponadto podkreślić należy, że sam fakt zamieszkiwania w lokalu, a nawet zameldowania w nim oraz ponoszenia kosztów z tym związanych, nie daje podstaw do uznania istnienia takiego tytułu. Zdaniem Sądu, zrozumiała jest konieczność uporządkowania sytuacji prawnej i faktycznej mieszkań znajdujących się w zasobach Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, które powinny w pierwszej kolejności służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych żołnierzy. Jeśli zaś chodzi o przedstawione przez skarżącego zaświadczenie, dotyczące jego synowej to wskazać należy, że nie ma ono znaczenia dla rozpoznawanej sprawy. Sąd bowiem badał zaskarżoną decyzję na moment jej wydania a ponadto, jak wynika z tego zaświadczenia synowa skarżącego zamieszkuje pod innym adresem i nie była ona ani stroną ani uczestnikiem toczącego się postępowania. Reasumując wskazać należy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, dawał podstawę do podjęcia przez organy Agencji rozstrzygnięć będących przedmiotem zaskarżenia. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.