II SA/Wa 2337/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Janusz Walawski (spr.), , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej – oddala skargę – Prezes Rady Ministrów, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), w dniu [...] października 2013 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] sierpnia 2013 r. o odmowie przyznania B. J. renty specjalnej. Organ w uzasadnieniu decyzji podał, że przyznanie przedmiotowego świadczenia jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach i każdy wniosek jest wnikliwie rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności mogących uzasadniać potraktowanie sprawy w sposób szczególny. Organ odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt P 38/05 (123/9A/2006) i orzecznictwa sądów administracyjnych, że świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności np. na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej, czy tez politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. H. J., działając jako pełnomocnik ustawowy B. J. podała, że cierpi on na zespół niedotlenienia okołoporodowego, który spowodował ograniczenia [...] i [...] oraz objawy [...]. Podniosła, że zaburzenia te zostały spowodowane nieprawidłowym postępowaniem w działaniach położniczych i okołoporodowych, o czym wraz z mężem dowiedziała się po upływie 10 - letniego terminu od wyrządzenia szkody. B. J., orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2004 r. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy, a od dnia [...] czerwca 2007 r. za całkowicie niezdolnego do pracy okresowo - do czerwca 2009 r., a w kolejnych orzeczeniach stwierdzono całkowitą niezdolność do pracy do końca 2012 r. Matka ww. od 1996 r. przebywa na wcześniejszej emeryturze z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym synem, a jej mąż pobiera zasiłek przedemerytalny. Z przedstawionych dokumentów wynika, że źródłem utrzymania rodziny jest stały dochód trzyosobowej rodziny w wysokości 2312,23 zł na miesiąc, a rodzina nie korzysta z pomocy społecznej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, że zaistniały przesłanki do przyznania przedmiotowego świadczenia, w związku z brakiem udokumentowania okoliczności na które wskazał Trybunał Konstytucyjny w powyżej powołanym wyroku. Wnioskowane świadczenie nie jest odszkodowaniem, rekompensatą. czy też zadośćuczynieniem i nie ma charakteru kompensacyjnego, którego zadaniem jest wyrównanie wyrządzonych krzywd lub uszczerbków. Z powyższych względów wnioskowane świadczenie nie mogło zostać przyznane. B. J., reprezentowany przez matkę H. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2013 r. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił organowi : 1) brak zachowania przy rozpoznawaniu sprawy zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej poprzez uznanie, że okoliczności sprawy nie skutkują możliwością przyznania świadczenia specjalnego, bowiem doznanie przez skarżącego uszkodzenia w okresie życia postnatalnego nie wynika z wad rozwojowych, lecz jest następstwem nieprawidłowego wykonywania swoich zadań przez lekarzy położników. Powyższe w ocenie skarżącego powinno skutkować ustaleniem, że za czynny bezimiennych funkcjonariuszy Skarbu Państwa odpowiedzialność ponoszą osoby, w których imieniu ci bezimienni lekarze położnicy wykonywali swoje działania zawodowe; 2) przekroczenie granicy uznania administracyjnego - w ocenie skarżącego fakt, że świadczenie specjalne przyznawane jest w przypadku ustalenia wybitnych i niepowtarzalnych zasług i osiągnięć w dziedzinie aktywności społecznej nie może oznaczać, że należy odmawiać takiego świadczenia ze strony osoby odpowiedzialnej za funkcjonowanie instytucji nakierowanych na ochronę zdrowia, gdyż rodziłoby to sprzeczność z zasadami Konstytucji, w której zdrowie jest chronione w sposób szczególny. Prezes Rady Ministrów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze organ stwierdził, że w świetle ustalonego stanu faktycznego i jego oceny są one niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, wydanej w niniejszej sprawie stanowi art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Użyte w cytowanym przepisie określenie "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest pojęciem niedookreślonym, którego znaczenie ustalane jest w toku wykładni, a jego konkretyzacja w indywidualnych przypadkach należy do sfery uznania organów administracji. Sąd administracyjny w szczególności kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Jak wyżej wskazano, decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie prawidłowo zebrano i oceniono materiał dowodowy. Prezes Rady Ministrów, uzasadniając zaskarżoną decyzję, wskazał dlaczego nie dopatrzył się w sytuacji skarżącego przypadku uzasadniającego przyznanie świadczenia specjalnego, przysługującego w "szczególnie uzasadnionym przypadku". Zgodnie z obowiązującą wykładnią art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przyznanie renty specjalnej jest możliwe tylko w przypadku zaistnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Mogą go uzasadniać szczególne zdarzenia losowe lub szczególne zasługi. Oceniając zaistnienie przesłanek do przyznania emerytury specjalnej nie można pominąć trudnej sytuacji materialnej skarżącej i jej rodziny, ale stanowi ona jedną z dwóch kumulatywnie wymaganych przesłanek przyznania świadczenia specjalnego. Prezentowaną wykładnię potwierdza uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. (sygn. P 38/05), w którym Trybunał stwierdził, iż dla przyznania świadczenia specjalnego, konieczne jest wystąpienie dwóch przesłanek, tj. szczególnych zasług wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie bądź szczególnych zdarzeń losowych oraz jego złej sytuacji materialnej. Odnosząc się do rozstrzygnięcia organu należy wskazać, że świadczenie specjalne, przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów nie jest świadczeniem o charakterze socjalnym, przyznawanym z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej wnioskodawcy. Do udzielenia pomocy finansowej i rzeczowej osobom znajdującym się w trudnych warunkach socjalno-bytowych powoływane są terenowe ośrodki pomocy społecznej. Świadczenia specjalne nie stanowią też odszkodowania ani zadośćuczynienia za doznane krzywdy czy cierpienia. Podnoszone przez skarżącego argumenty, dotyczące jego stanu zdrowia w związku związanego z zaniedbaniem (błędem) lekarskim, nie mogą stanowić w niniejszej sprawie przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. Jeszcze raz należy podkreślić, że Sąd nie dokonuje oceny zaskarżonej decyzji uznaniowej z punktu jej widzenia słuszności i celowości, a jedynie pod kątem jej zgodności z prawem. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.