II SA/Wa 236/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bronisław Szydło (spr.), Sędziowie WSA - Adam Lipiński, - Eugeniusz Wasilewski, Protokolant - Wojciech Berezowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2005 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2004 r. w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] września 2004 r., wydaną na podstawie art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), odmawiającej przyznania p. A. M. świadczenia w drodze wyjątku - renty rodzinnej po zmarłym jej byłym małżonku S. B. W uzasadnieniu podał, że świadczenie w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 § 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: ” jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ” nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, ” nie może podjąć pracy zarobkowej ze względu na całkowitą niezdolność do pracy z uwagi na stan zdrowia lub wiek, ” nie ma niezbędnych środków utrzymania. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z powyższym, w pierwszej kolejności ustalane są uprawnienia do świadczenia, jakie przysługiwały osobie zmarłej. Również szczególne okoliczności niespełnienia ustawowych warunków do uzyskania świadczenia, odnoszą się do osoby zmarłej. Po ponownym rozpoznaniu wniosku A. M. o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku, nie stwierdzono istnienia szczególnych okoliczności, dla których zmarły były maż wnioskodawczyni nie pracował. Za szczególną okoliczność usprawiedliwiającą brak zatrudnienia należy uznać zdarzenie bądź trwały stan wykluczający jego aktywność zawodową z powodu niemożności przezwyciężenia jej skutków. Z akt sprawy wynika, że były mąż skarżącej S. B., ur. [...] maja 1957 r., w ciągu całego życia nie legitymuje się żadnym okresem ubezpieczenia. Z uwagi na stan zdrowia był zdolny do wykonywania pracy zarobkowej, nie była bowiem wobec niego orzeczona całkowita niezdolność do pracy, która uniemożliwiałaby mu pracę zarobkową. Trudne warunki materialne i brak środków utrzymania wnioskodawczyni nie stanowią wystarczającego powodu do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, bowiem świadczenie określone w powołanym art. 83 ust. 1 ustawy nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie z uwagi na trudną sytuację materialną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. M. podniosła, że z uwagi na zły stan zdrowia nie może pracować. Jest osobą chorą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Podkreślała swoją trudną sytuację materialną i fakt, że jako osoba całkowicie niezdolna do pracy, od zgonu byłego męża, który miał w stosunku do niej obowiązek alimentacyjny, pozbawiona jest praktycznie środków do życia. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że zgodnie z treścią art. 1§ 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując skargę p. A. M. pod tym kątem, Sąd nie stwierdził, aby Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmujący zaskarżone decyzje w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku - renty rodzinnej po zmarłym S. B., dopuścił się naruszenia prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu w jakim mogłoby to mieć wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną odmowy przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku stanowił przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Z treści tego przepisu wynika, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku przesłanki o jakich mowa w tym przepisie muszą być spełnione łącznie, a brak choćby jednej z tych przesłanek wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia. W rozpoznawanej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo ustalił, że były mąż skarżącej S. B. przez okres całego swojego życia nie pracował. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów dotyczących jego zatrudnienia. Bez znaczenia dla oceny uprawnień skarżącej do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, jest jej obecna trudna sytuacja materialna, bowiem taka przesłanka nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania tego świadczenia. Sąd uznał ponadto, że Prezes ZUS przy podejmowaniu zaskarżonych decyzji przestrzegał reguł procedury administracyjnej, a więc przestrzegał zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), tzn. podejmował wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Należycie i wyczerpująco informował stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Wreszcie w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i 80 kpa) oraz uzasadnił swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. Skoro więc zmarły mąż skarżącej nie spełniał przesłanek określonych w powołanym art. 83 § 1 cyt. ustawy, to decyzja odmawiająca przyznania skarżącej renty rodzinnej po zmarłym w drodze wyjątku, prawa nie narusza. Z tych względów, na mocy art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.